Hiçbir çekingenliğe, utanmaya, “başkası ne der”, “kim benim şivemle nasıl dalga geçer”, “acaba karşımdaki beni anlar mı” gibi egemenlerin bizde yarattığı duygu ve ruh hâllerine yer vermeden dört elle ana dilimize sarılmalı; ana dilimizi anlamlı ve onurlu bir yaşamın temel gerekçesi hâline getirmeliyiz.
Dil insanın duygu ve düşüncelerini ifade ettiği, nesilden nesile aktarmasını sağladığı bir iletişim aracı olmanın yanında, geniş anlamda dil, bir insanın, toplumun var olma koşuludur da. Bir insanın, bir halkın dilinin gelişmişlik düzeyi o bireyin, halkın gelişmişlik düzeyi ile sıkı bir bağ içindedir. Dilin gelişmişlik düzeyi aynı zamanda insanın düşünce düzeyini de belirler. Bir insanın dili, onun düşünce yapısının, karakterinin, ahlaki değerlerinin şekillenmesinde belirleyici bir rolü vardır. Çünkü dil ile düşüncenin gelişme seyri birbiriyle orantılıdır, birbirini besleyen iki olgudur.
Ana dili, bir insanın dünyayı algılama biçimini şekillendiren, düşünce yapısını kuran ve toplumsal aidiyetini sağlayan en temel olgudur. Bireyin kendisiyle ve çevresiyle iletişim kurduğu ilk dil olan ana dili, sadece bir anlaşma aracı değil, aynı zamanda kültürün, tarihin ve kimliğin oluşturucu öğesi ve taşıyıcısıdır da. Düşünce eylemi, kelime hazinesinin zenginliği ve dilin kurallarına hâkimiyetle doğrudan orantılıdır. Anadil, bireyin mantık kurma, sebep-sonuç ilişkisi kurma ve karmaşık kavramları anlamlandırma yeteneğini geliştirir. Anadil, bireyin kişiliğinin ve kimliğinin temel bir parçasıdır. Birey, bu dil aracılığıyla kendisini tanımlar ve diğer insanlardan farklılaştırır.
Birey genel olarak gençlik döneminde bireyleşir ve önemli oranda kişilik oluşumu bu dönemde şekillenir. Doğal olarak birey hangi dil ile konuşur, okur, yazarsa o dilin düşünce ve kültürel değerlerine göre kişilik şekillenmesi oluşur. Türkiye’de ve Kuzey Kürdistan’da Türk devletinin yüzyıllık Kürt diline yönelik inkâr ve asimilasyon politikaları göz önünde bulundurulduğunda Kürt gençliğinin çok yoğun bir zihinsel asimilasyon ve kişilik erozyonuyla yüz yüze bırakılmak istendiği açıktır. Nitekim gerek günlük yaşamda karşılaşıldığı gibi gerekse saha araştırmalarının sonuçlarından anlaşıldığı gibi Kürt gençlerinin önemli bir oranı ana dili ile konuşamamakta, yazıp okuyamamaktadır. Bu da beraberinde belli bir yozlaşmayı, kültürel değerlerine yabancılaşmayı getirmektedir.
Oysa Kürt halkının 50 yıllık varlık, bilinçlenme ve kendi olma mücadelesinde gençlik temel mücadele dinamiği olmuştur. Ve bu mücadelede yaşamın birçok alanında, çok büyük değerler yaratılmış, muazzam gelişmeler katedilmiştir. Gençliğin dil alanında da böyle bir rol ve misyonu bulunmaktadır. Kürt gençlerini ana dilini öğrenme, geliştirme, yaşamın her alanında kullanma görev ve sorumluluğu beklenmektedir. Kendi dili ile yaşama, okuma, yazma ve düşünce geliştirme Kürt gençliğinin temel görev ve sorumluluklarındandır.
Şüphesiz bu görev ve sorumluluklarına sahip çıkabilmesi için gençliğin öncelikle asimilasyonun insanın duygu, düşünce ve zihin dünyasında yarattığı tahribat ve çarpıklaşmayı bilince çıkarması gerekir. Asimilasyon politikalarına maruz kalan bir birey, kendi değerlerine yabancılaşır, zamanla kendi dil, kültür ve tarihsel değerlerine karşı duyarsızlaşır, bunları değersiz görmeye başlar. Bunun yanında asimile etmeye çalışan grubun, halkın dil ve kültürüne karşı bir hayranlık duymaya başlar. Ya da farkında olmadan o grubun, toplumun dil ve kültürünü, yaşam ve düşünce tarzını, giyim kuşamını benimsemiş olur.
Kendi değerlerinden tam olarak kopmamışsa kimlik çatışması, çarpık kişilik şekillenmesi gelişir. Bu durumda olan bir birey özgüven sorunu yaşar, kendi toplumuna, halkına aidiyet duygusu zayıflar. Sağlıklı ve anlamlı bir yaşam sürdüremez durumuna düşer. Mensubu olduğu halkın, toplumun bireyleri ile sürekli çatışmalı, kavgalı, en ufak sorunu abartan, içinden çıkılmaz bir hâle getiren bir duruma düşer. Yakın arkadaşlarını, yol arkadaşları ile bile kolay kolay anlaşamaz, sürekli birbirini çekiştirir, didiştirir, moral ve motivasyondan düşürür.
Bütün bunları aşmak, kendi değer yargılarıyla barışıp, onların insanın kişilik şekillenmesindeki rolünü kavramak ve kendini ona göre yeniden yapılandırmak, kişiliğini oluşturmak için en baştan kendi ana diline, kültürel değerlerine sahip çıkmak lazım. Hiçbir çekingenliğe, utanmaya, “başkası ne der”, “kim benim şivemle nasıl dalga geçer”, “acaba karşımdaki beni anlar mı” gibi egemenlerin bizde yarattığı duygu ve ruh hâllerine yer vermeden dört elle ana dilimize sarılmalı; ana dilimizi anlamlı ve onurlu bir yaşamın temel gerekçesi hâline getirmeliyiz.
Yaşamın her alanında ana dilimize yönelmeli, gerek klasik gerek çağdaş Kürt edebiyatının Kürdün insani ve zengin kültürel değerlerini yansıtan roman, hikâye ve şiirleri ile duygu, ruh ve anlam dünyamızı, kelime hazinemizi ve bağlantılı olarak Kurdî düşünme kapasitemizi zenginleştirmeliyiz. Daha çok Kürtçe stranlar ve dengbêjlerimizi dinleyerek Kurdîleşmeliyiz. Ancak böyle demokrat ve özgür bir birey olabiliriz. Çünkü özgür bir birey olabilmek için önce “xwebûn”, kendimiz olabilmeliyiz.
Serhat Önder
