Sanat belki de her şeyden önce belli bir gerçeğin ifade edilmesi olayıdır. Bir duygunun, düşüncenin veya bir hayalin belli estetik ölçüler gözetilerek ifade edilmesine, gerçekleştirilmesine sanat diyebiliriz. Bu anlamda çizilen her resim, yazılan her mısra, hatta dokunulan, biçim verilen her nesne belli bir gerçeği ifade eder. Belli bir gerçeğin ifadesi ise doğrudan özgürlükle ilişkilidir.
Bu yönüyle baktığımızda, sanatın özgürlükle sıkı bir bağ içinde olduğunu görürüz. Özgürlüğün olmadığı bir yerde sanatın gelişmesi zordur. Daha da ötesi her bir sanatsal eylem, belli bir gerçeği özgürleştirme, gerçekleştirme eylemidir. Aslında sanatçı insan, şahsında gerçeği özgürleştiren insandır. Tabii bunu yapmak için sanatçının da özgür bir iradeye sahip olması gerekir. Sanatçının bir tanımı da, ”gerçeği özgürleştiren insan” olmalıdır.
Sanat için en temel bir nokta ise yaratıcılıktır. Sanat demek, özünde yaratım demektir. Sanatçı işlediği her olguyu dönüştürerek, ona biçim vererek aslında onu yeniden üretir. Burada bir yaratım söz konusudur. Belki yoktan var etmiyor ama onu dönüştürerek, ona biçim vererek bir çeşit onu yeniden gerçekleştiriyor. Bu nedenle sanatçılıkta yaratıcılık temel bir ölçüdür.
Gençlik olgusu, sıkça vurgulandığı üzere toplumun en dinamik, dolayısıyla yaratıcı kesimidir. Toplumsal değişim ve dönüşümün temel bir öznesidir. Şüphesiz gençliğe özgü bu özellikler, ancak yaratıcılıkla buluştuğunda bir anlam ifade edebilir. Zaten bu özelliklerin temelinde de yaratıcılık istemi vardır. Yani değişim ve dönüşüm yeni yaratımlarla olur. Bir sanatçıda bulunması gereken bu temel özeliklerin kendisinde bulunması itibariyle, gençliğin kendini ifade edeceği en iyi yolun sanat olduğu kanısındayım.
Toplumcu sanatın devrimci özü ile gençliğin yaratıcı enerjisi birbirini tamamlar. Gençlik, toplumsal hakikatle kurduğu ilişkiyle sanatın yeniden üretiminde özgün bir rol oynayabilir. Toplumcu sanat da gençliğe kendini ifade etmenin ve kimliğini özgürce kurmanın araçlarını sunar. Bu karşılıklı ilişki, gençliği dönüştüreceği gibi sanatı da toplumsal bir güç haline getirebilir.
Toplumcu sanat, en kısa anlamıyla halkın sanatıdır. Toplumdan yana olan, toplumun faydasına olan sanattır. Belli bir kesimin tekelinde olan, o kesimin hizmetinde olan sanat değildir. Bu egemenlerin, sömürü odaklarının sanat anlayışıdır. Bilindiği üzere kapitalist sistemin hakim olduğu toplumlarda sanat, belli bir azınlığın tamamen kâr amaçlı icra ettiği faaliyetlerdir. Bu ayrımı yapabilmek, mevcut sanatçıları değerlendirmek ve nasıl bir sanat yapmak gerektiğini bilmek açısından önemlidir.
“Ben sanatımı halkım için yaparım” diyen insanla, bu değerli çalışmalara para hesabıyla yaklaşanları ayrı tutmak gerekir. Bu konuda bir tutum sahibi olmak yurtsever olmanın temel bir gereğidir. Sanatın bu derece metalaşması, alım-satım konusu edilmesi kapitalist modernitenin bir hastalığıdır. Kâr amaçlı sanatçılık yapan, sanatını satmayı düşünen insana temkinli yaklaşmak gerekir.
Öte yandan doğru gündem oluşturmak ve bu gündemi güçlendirmek sanat alanında da yapılması gereken bir konudur. Parayı, popülizmi, bireysel kaygılarımızı tartışıp aşalım; ama Demokratik Toplumu ve onun sanatını nasıl somutlaştırabiliriz, demokratik özerkliğin kültürel boyutunu nasıl inşa edebiliriz, inkâra ve kültürel varlığımıza yönelik saldırılara nasıl yanıt olabiliriz, bunları da masaya yatırmalıyız.
En önemlisi de toplumun özgürlük ve estetik inşasını nasıl gerçekleştirebiliriz, bunun öncülüğünü nasıl yapacağız? Buna, “Biz kültürel kimlik yaratmada öncü olacağız; bu inşaya sanatsal güç katacağız; müzik, resim, tiyatro, sinema ve edebiyat alanlarında Kürt kültürünün özgür ifade tarzlarını yaratacağız; biz başta kendimizde olmak üzere demokratik kültür ve sanat insanını yaratacağız” demeli ve yaratmalıyız.
Demokratik Toplum inşasının sanat boyutu kilit bir önemdedir. Çünkü toplumsal inşanın en güçlü araçlarından biri sanattır. Demokratik Toplumu, yeni insanı, demokratik-sosyalist kişiliği en iyi toplumcu sanat geliştirebilir. Ve bundan da en çok gençlik kendini sorumlu görmelidir.
Devrim potansiyeli yüksek, dönüşüm dinamiği olan gençlik, toplumcu sanatın merkezinde yer almalıdır. Bu anlamda gençliğin temel bir görevi de, toplumun özgürlük ve estetik inşasına öncülük etmek; halkın hakikatini, direncini ve yeniden doğuş iradesini sanatın diliyle gerçekleştirmektir.
Ali Güney
