Almanya ve Fransa arasında yaşanan savaş sonrası Paris kuşatmaya alınınca Paris halkı ayaklanarak özerkliğini ilan eder. 18 Mart – 28 Mayıs arasında yaşanan 72 günlük Paris Komünü’nün en dikkate değer özelliklerinden biri de, kadınların oynadığı önemli roldü.
Kadınlar 18 Mart günü hükümet güçlerinin sabah şehirde kalan topları çıkarmaya çalıştığını, ilkin erzak örgütlemesindeki kadınlar fark eder ve toplarla ordunun arasına girerler. Devrim dalgası onları silahlı gruplarla birlikte sokaktan politikaya sürüklemiş; kulüplerin başına geçmişler, toplantılarda konuşmalar yapmışlar, edebiyat ve hitabet konusundaki yetenekleriyle, tarih ve felsefe alanındaki derin bilgileriyle mücadeleye katılmışlardır.
Ayrıca kadınlar savunma savaşında da aktif yerlerini almış, özgün tugay oluşturmuşlardır. Oluşturulan tugaya Lois Micheal komutanlık yapmıştır. Savaştan kaçan erkekleri ifşa ve teşhir ederek, savaşmayı reddedenleri tehdit ediyorlardı. Hatta bazı kadınlar, kadın komünarlara; eşleri savaşmayı reddediyorsa onu vurmayı öğütlüyorlardı. Bunun yanı sıra kadınlar, erkekler olmasa bile kendilerinin savaşmaya hazır olduklarını duyuruyorlardı.
Kadınlar, komünü savunmak için gerekli silahların üretiminde de görev aldılar. Bir yandan düşmana karşı bağımsızlık mücadelesinde direnirken, diğer yandan erkek yoldaşlarının zihniyetine karşı bir direniş yürütmüşlerdir. Komünde kadınların oy hakkı ve konseyde kadın üye bulunmamasına rağmen, kadınlar kendi iradeleri, yaratıcı zekâları ve cesaretleri sayesinde şehrin savunmasında sonuna kadar direnmişlerdir.
Komün, halk için çok şey başarmıştı. Halkın, emekçilerin devlet yönetimine katılmasına olanak sağlamış, sekiz saatlik iş gününe ilişkin kararlar almış, genel parasız eğitim ilkesini ilan etmiş, işçi kooperatif birlikleri kurmuş, evlilik dışı doğan çocuklara eşit haklar tanımış, hem erkeklerin hem de kadınların ücretlerini artırmıştı.
Komünün yenildiği kanlı mayıs haftasında kadınlar barikatlarda kahramanca can verdiler. Bu devrim dalgası kırılınca, 1793 kararnamesiyle bütün kadın kulüpleri kapatılır ve sahip oldukları meclislere gözlemci olarak katılma haklarını da yitirirler. Gerek burjuva devriminde gerekse Paris devriminde kadınların direnişleri çok çarpıcıdır.
Paris Komünü’nde Louis Micheal de kendini devrime adayanlardandır. Kendisi eğitimli bir öğretmendir. 1870 yılında Fransız-Prusya savaşı sırasında 40 yaşında olan Louis Micheal, birinde silah bulundurmak ve diğerinde de savaş sırasında hükümet karşıtı gösteri yapmak nedeniyle iki kez tutuklanır. “Ben hükümete seslenmek üzere herhangi bir gösteri düzenlemiş olamam, çünkü ben artık bu hükümeti tanımıyorum” der.
Direniş kırılınca Louise de esir alınır. Diğer komüncülerle birlikte bir gece yarısı Paris’i bir baştan bir başa yürümek zorunda bırakılır. Bunu reddedenler ise, kendi mezarları kazdırıldıktan sonra öldürülür. Yaklaşık 30 bin kişi idam edilir. Louise ise bu sırada hükümeti devirmeye çalışmakla suçlanıyordu.
Kendisini savunmak için herhangi bir şey söylemek isteyip istemediği sorulduğunda şöyle cevap verir:
“Eğer beni öldürmezseniz, intikam peşinde koşmaktan asla vazgeçmeyeceğim. Kardeşlerimin intikamını alacağım… Eğer korkak değilseniz, beni öldürün!”
Louise, Yeni Kaledonya’da sürgünde yaşama cezası alır. 1880’de Fransız hükümeti Paris Komünü tutukluları için bir af çıkarır ve Louise de bu af sayesinde evine dönebilir.
1883’te, aralarında Kropotkin’in de bulunduğu altmış sekiz anarşist beş yıl hapse mahkûm edilir. Louise, hapishanedekilerle dayanışma amacıyla Paris’te büyük bir gösteriye liderlik eder. Bu nedenle tutuklanıp altı yıl hapse mahkûm edilir. 54 yaşındayken affedilerek serbest bırakılır.
Louise, anarşist olarak birçok kitap yazar. Kitaplarında özgün eğitim ve özgün pedagoji üzerine güçlü değerlendirmeleri vardır. Halka verdiği konferansların birinde vurularak yaralanır. Ancak saldırganın yargılanması sırasında, “O sadece kötü bir toplum tarafından yönlendirilmiş biridir” der.
Cezayir’e yaptığı bir seyahatten sonra Marsilya’da ciddi şekilde hastalanır ve 1905’te yaşamını yitirir. Cenazesine binlerce insan katılır.
