HABER MERKEZİ- Sadece parayı değil, bireyin geleceğini de çalan sanal kumar bağımlılığının yarattığı psikolojik ve sosyal tahribatlar nelerdir? Duygularımız nasıl provoke ediliyor? Bu sistem gençleri nasıl etkiliyor? Uzman Psikolog Kinyas Tekin değerlendirdi: Kumarda gençleri torbacı yaptılar.
Sanal kumar haber serimizin ikinci bölümünde Uzman Psikolog Kinyas Tekin, sanal kumar bağımlılığının yarattığı psikolojik ve sosyal tahribatı, bu kısır döngü içerisinde gençlerin durumunu değerlendirdi.
Kinyas Tekin, sanal kumarın her yaş grubunun ve her sosyo-ekonomik durumdaki insanların rahatlıkla erişebildiği bir probleme dönüştüğünü söyleyerek, sanal kumarın gelişmesiyle “herkesin cebinde bir kumarhane” olduğu tespitini yaptı. Bu durumun bağımlılığı geliştirdiğini ifade eden Tekin, kumar bağımlılığının kronik bir beyin hastalığı olduğunu söyledi.
Artan Sanal Kumar Bağımlılığı
Kumarın bağımlılık haline geldiğinde uyuşturucudaki gibi beyinin biyolojik mekanizmalarını bozduğunu kaydeden psikolog Tekin, sanal kumarın özellikle son yıllarda daha fazla yaygınlaşmasını 3 maddede açıkladı:
“Birincisi, erişimin kolay ve çok yaygın olmasıdır. Bunu örneklendirmiştik.
İkincisi ise insanlarda para algısının bozulmasına yol açmasıdır. Mesela önceden kumarhaneye giden insanlar para karşılığı pul alırlardı. Günümüzde bu daha da kontrolsüz bir aşamaya geldi. Çünkü insanlar dijital bankacılık hesaplarından rahatlıkla paralarını kumar sitelerine gönderebiliyorlar. Pul elle tutulan bir şeydi ama dijital ortamlarda rakamların yer değiştirdiği bir şeye dönüştü.
Üçüncüsü ve daha trajik olanı; kumar endüstrisinin insanlara pazarlanma biçimidir. Sürekli olarak telefonlara gelen bildirim, mesaj, bonus teklifleri ve sizi gittiğiniz her yerde takip etmesi… Yani kancayı taktıklarında kendinizi kurtarmanız çok zor. Yine yapay zekâ da sizin kumar sitelerinde ne kadar zaman geçirdiğinizi, ne kadar süre sonra tekrar döndüğünüzü, parayı ne kadar tutabildiğinizi ve daha birçok şeyi detaylı bir şekilde analizini yaparak adımınızı takip ediyor. Dolaysıyla siz hamle yapmadan yapay zekâ sizin hangi hamleyi atacağınızı bildiği için sizi o sistemin içinde tutmaya devam ettiriyor.”
Kumar Belirsizliklerle Dolu Bir Yer!
Kumar bağımlılığının kişide yarattığı duygusal ve ruhsal etkilere değinen Uzman Psikolog Kinyas Tekin, kumarın, beyindeki yaşamsal faaliyetleri sürdürmeyi sağlayan ödül mekanizması bölümünü harekete geçirdiğini söyledi. Bununla birlikte beyinde uyuşturucu etkisinin yarattığını ifade eden Tekin, daha tehlikeli tarafının ise kumarın belirsizliklerle dolu bir yer olduğunu belirtti.
Kumar Endüstrisi Duyguları Nasıl Provoke Ediyor?
Kumar endüstrisinin bu belirsizlik durumunu nasıl kullandığını açıklayan Tekin, şöyle özetledi: “Bütün kumar endüstrisi kişinin beklenti ve belirsizlik halini provoke etmeye odaklıdır. Mesela örnek olarak bir bahis yapıyorsunuz. Bahsin 4’ü tutuyor 1’i tutmayınca ‘kahretsin az kalsın kazanıyordum’ diyorsunuz. Size kaybettim dedirtmiyor. Dolaysıyla sizde ‘devam et, devam edersen kazanacaksın’ hissini yaratıyor. Daha ürkütücü olan ve bağımlılığın oluşmasını sağlayan şey düşüncelerin değişmeye başlamasıdır. Psikolojide buna bilişsel yanılgılar deriz. Beyin o hatayı ortadan kaldırmak için sistemler, stratejiler, yöntemler, algoritmalar, istatistikler yapmaya başlıyor.
Bir Kısır Döngü: Kaldıkça Kaybetme Kaybettikçe Kalma
Onun için kumara düşünce hataları hastalığı deriz. İnsanın duygu, düşünce ve davranışlarını etkiler, değiştirir. Artık her şey kumarda kazanmak için bir işaret olmaya başlar. Şu saate oynarsam kazanırım, şu kadar miktarla oynarsam kazanırım gibi. Ama kumarda kaldıkça kumarhane daha çok kazanır. Bütün strateji de sizin kumarda daha çok kalmanıza yöneliktir. Siz daha çok kaldıkça daha çok kaybediyorsunuz, daha çok kaybettikçe daha çok kalıyorsunuz. İşte böyle bir kısır döngüdür.”
En Çok Gençler Etkileniyor
Ülkenin politik ve sosyo-ekonomik durumlarının da bağımlılıkları çok etkilediğine dikkati çeken Kinyas Tekin, bu konuda en çok gençlerin etkilendiğini söyledi. Ekonomik zorlanmalar karşısında kumarın gençler için bir “seçenek” haline getirildiğini ifade eden Tekin, gençleri etkileyen bir diğer hususun da kumarın dijital ortamlara entegre edilmesi ve özellikle sanal medya mecralarında bunun propagandasının yapılması olduğunun altını çizdi.
Kumarda Gençleri Torbacı Yaptılar
Tekin, bu konuda özellikle gençlerin nasıl bir kıskacın içinde olduklarının farkında olması gerektiğini vurgulayarak konuşmasına şöyle devam etti:
Kumar oynamak bir seçenek ama kumar platformlarına veya argümanlarına alet olmakta diğer bir seçenek. Bağımlı da olabilirsiniz, torbacı da olabilirsiniz demek gibi bir şey. Aslında kumarda gençleri torbacı yaptılar. Özellikle de üniversite öğrencilerini. Onlara dediler ki; ‘gidin banka da hesap açın, hesabınızı bizlere kiralayın, biz günde sizlere şu kadar para vereceğiz’. Bu yönüyle Türkiye’de ciddi bir problem var. Devletin elindeki piyasa dışında diğer piyasa tefecilerin elindedir. Tefeciler de burada gençleri araç olarak kullanıyor. Gençler ne yaptıklarının, nasıl kandırıldıklarının farkındalar mı?
Bu freni tutmayan bir arabadır. Kaza yapma ihtimaliniz çok yüksek. Gençler kumarın her türlüsünden uzaklaşmalı. Bu dünyadan uzaklaşın çünkü kumar bağımlılığı sevdiğiniz her şeyden sizi soğutur. Spor yapın, bahis yapmayın.”
Devletin Yetersizliği Sorunu Büyütüyor
Son olarak devletin yeterince denetim ve tedavi sisteminin olmamasını eleştiren Psikolog Kinyas Tekin, “Türkiye de devletin kendi yasal bahis siteleri de kumar sorunu yaratıyor. Ve bunları denetleyen bir sistem yok. Legalini denetleyemeyen devlet illegalini nasıl denetlesin? Zaten tefecilerin elinde oluşu başka ciddi bir sorun. Tedavi ayağı da yeterli değil. Hatta siz gidip ‘ben bağımlı olmaya başladım beni sistemden çıkartın’ dediğiniz zaman sizin hesabınıza bonus yatırıyorlar. Ailelere ve bağımlıya tam erişim ve korumada ciddi sorunlar var. Ailelerin de bu konuda nasıl davranmaları gerektiğini bilmeme hali var” ifadelerini kullandı.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: Sanal kumar, çeteleri yaratarak sokakları silahlandırırken, sonuç alıcı politikaların izlenmemesi kimlerin işine yarıyor? Kıskaca alınmak istenen genç için çözüm nerede?
