{"id":8219,"date":"2025-09-12T10:28:53","date_gmt":"2025-09-12T07:28:53","guid":{"rendered":"https:\/\/berru.org\/?p=8219"},"modified":"2025-09-12T10:30:45","modified_gmt":"2025-09-12T07:30:45","slug":"bir-halk-sanatcisi-yilmaz-guney","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/berru.org\/index.php\/2025\/09\/12\/bir-halk-sanatcisi-yilmaz-guney\/","title":{"rendered":"Bir Halk Sanat\u00e7\u0131s\u0131: Y\u0131lmaz G\u00fcney"},"content":{"rendered":"<p data-start=\"260\" data-end=\"711\">\u00a0Y\u0131lmaz G\u00fcney, iyi bir senarist, oyuncu ve y\u00f6netmen olman\u0131n \u00f6tesinde, toplumun vicdan\u0131nda yer bulmu\u015f, ezilen halk\u0131n sesi olmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f devrimci bir ayd\u0131n olarak tarihe ge\u00e7ti. Ard\u0131nda sanat\u0131 kadar sars\u0131lmaz bir duru\u015f, b\u00fcy\u00fck bir m\u00fccadele miras\u0131 b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n<p data-start=\"713\" data-end=\"1198\">Yoksul bir K\u00fcrt ailenin \u00e7ocu\u011fu olan Y\u0131lmaz G\u00fcney, 1 Nisan 1937\u2019de Adana\u2019n\u0131n Yenice k\u00f6y\u00fcnde d\u00fcnyaya gelir. \u00c7ocuklu\u011fu \u00c7ukurova\u2019n\u0131n pamuk tarlalar\u0131nda, yoksulluk ve a\u011f\u0131r \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde ge\u00e7er. Daha k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta edebiyata ve sinemaya merak salar. Ortaokul y\u0131llar\u0131nda \u00f6yk\u00fcler yazmaya ba\u015flar, \u00fcniversite i\u00e7in gitti\u011fi Ankara ve \u0130stanbul\u2019da Hukuk ve \u0130ktisat fak\u00fcltelerine devam etse de e\u011fitimini tamamlayamaz. Onu as\u0131l \u00e7eken, sinemad\u0131r.<\/p>\n<p data-start=\"1200\" data-end=\"1521\">1950\u2019lerde k\u00fc\u00e7\u00fck rollerle ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131 sinema d\u00fcnyas\u0131nda, k\u0131sa s\u00fcrede sert y\u00fcz hatlar\u0131, asi tavr\u0131 ve karizmatik oyunculu\u011fuyla halk\u0131n g\u00f6nl\u00fcnde taht kurmay\u0131 ba\u015far\u0131r. \u201c\u00c7irkin Kral\u201d lakab\u0131yla an\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde, Ye\u015fil\u00e7am\u2019\u0131n kli\u015fe kahraman tiplerini y\u0131karak, yoksul, isyanc\u0131, adalet aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde karakterleri beyaz perdeye ta\u015f\u0131r.<\/p>\n<p data-start=\"1523\" data-end=\"2074\">1970\u2019te \u00e7ekti\u011fi \u201cUmut\u201d, bir faytoncunun umutsuz ya\u015fam m\u00fccadelesini anlatarak T\u00fcrkiye sinemas\u0131nda bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 say\u0131l\u0131r ve uluslararas\u0131 alanda b\u00fcy\u00fck yank\u0131 uyand\u0131r\u0131r. \u201cArkada\u015f\u201dta ayd\u0131nlarla halk aras\u0131ndaki u\u00e7urumu sorgular. \u201cS\u00fcr\u00fc\u201d, K\u00fcrtlerin g\u00f6\u00e7 hik\u00e2yesini ve feodal ili\u015fkilerin y\u0131k\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 destans\u0131 bir dille anlat\u0131r. Hapishanede yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cYol\u201d, \u015eerif G\u00f6ren taraf\u0131ndan filme \u00e7ekilir ve 1982\u2019de Cannes\u2019da Alt\u0131n Palmiye kazanarak d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir ba\u015far\u0131ya ula\u015ft\u0131r\u0131r. Paris\u2019te s\u00fcrg\u00fcndeyken y\u00f6netti\u011fi \u201cDuvar\u201d ise hapishanedeki \u00e7ocuklar\u0131n dram\u0131n\u0131 i\u015fler.<\/p>\n<p>1960&#8217;l\u0131 y\u0131llardan itibaren geli\u015fen devrimci harekete yak\u0131n durdu.<\/p>\n<p>1972&#8217;de, T\u00fcrkiye Halk Kurtulu\u015f Partisi-Cephesi militanlar\u0131n\u0131 saklad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle 10 y\u0131l hapse mahk\u00fbm edildi. 1974 Genel Aff\u0131\u2019yla 20 May\u0131s 1974&#8217;te serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131. Nev\u015fehir, Selimiye, Ulucanlar, Kayseri, \u0130zmit, Topta\u015f\u0131, Sa\u011fmalc\u0131lar, \u0130mral\u0131 ve Isparta Cezaevlerinde kald\u0131.<\/p>\n<p data-start=\"2076\" data-end=\"2683\">Politik g\u00f6r\u00fc\u015fleri nedeniyle G\u00fcney, s\u00fcrekli bask\u0131 alt\u0131nda ya\u015fad\u0131. 13 Eyl\u00fcl 1974\u2019te &#8220;Endi\u015fe&#8221; filminin \u00e7ekimi i\u00e7in gitti\u011fi Adana&#8217;n\u0131n Yumurtal\u0131k il\u00e7esinde hakim Sefa Mutlu\u2019yu \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc iddias\u0131yla 19 y\u0131l hapis cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Al\u0131nak B\u00fcrosu avukatlar\u0131 G\u00fcney\u2019in yarg\u0131land\u0131\u011f\u0131 dosyaya 49 y\u0131l sonra (2023) ula\u015ft\u0131 ve G\u00fcney\u2019e verilen hapis cezas\u0131n\u0131n \u201cbir hukuk ve insanl\u0131k trajedisi oldu\u011funu&#8221; s\u00f6yledi. G\u00fcney Ailesi ise sol ve sosyalist g\u00f6r\u00fc\u015fleri nedeniyle G\u00fcney\u2019in i\u015flemedi\u011fi bir su\u00e7tan h\u0131zl\u0131ca cezaland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n<p data-start=\"2076\" data-end=\"2683\">Y\u0131lmaz G\u00fcney, cezaevinde de \u00fcretmeye devam etti, \u201cS\u00fcr\u00fc\u201d ve \u201cYol\u201d gibi senaryolar\u0131 burada yazd\u0131. Hapis hayat\u0131, sanat\u0131na derinlik katarken politik kimli\u011fini daha keskin hale getirdi.<\/p>\n<p data-start=\"2685\" data-end=\"3161\">1981\u2019de izinli \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda yurtd\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar ve Fransa\u2019ya yerle\u015fti. Paris\u2019te s\u00fcrg\u00fcn hayat\u0131 ya\u015farken \u00fcretimini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc, fakat sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 giderek bozuldu. 1983&#8217;te Cigerxw\u00een ve Abdurrahman \u015eerefkendi gibi K\u00fcrt \u015fairlerle birlikte Paris K\u00fcrt enstit\u00fcs\u00fcn\u00fc kurdu. Paris K\u00fcrt Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn kurulu\u015funda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada \u201cK\u00fcrt halk\u0131 ile ba\u011flar\u0131n\u0131 hi\u00e7bir zaman kaybetmedi\u011fini\u201d vurgulad\u0131. Bu d\u00f6nemde T\u00fcrkiye vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. 9 Eyl\u00fcl 1984\u2019te mide kanserinden ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi\u011finde hen\u00fcz 47 ya\u015f\u0131ndayd\u0131. Mezar\u0131 Paris\u2019teki P\u00e8re Lachaise Mezarl\u0131\u011f\u0131\u2019ndad\u0131r.<\/p>\n<p data-start=\"3163\" data-end=\"3502\">Y\u0131lmaz G\u00fcney, ayn\u0131 zamanda bir yazard\u0131. \u201cBoynu B\u00fck\u00fck \u00d6ld\u00fcler\u201d adl\u0131 roman\u0131yla \u00f6d\u00fcl kazanm\u0131\u015f, hapishanede yazd\u0131\u011f\u0131 makale ve denemelerle halk\u0131n sesi olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Onun hem edebiyat\u0131nda hem de sinemas\u0131nda i\u015f\u00e7iler, k\u00f6yl\u00fcler, K\u00fcrtler, ezilenler ba\u015froldeydi. Sinemay\u0131, ayn\u0131 zamanda bir m\u00fccadele ve hesapla\u015fma alan\u0131 olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p data-start=\"3681\" data-end=\"4237\">Bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 filmleri izleniyor, s\u00f6zleri hat\u0131rlan\u0131yor. O, sinema tarihine oldu\u011fu kadar, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve adalet m\u00fccadelesinin tarihine de silinmez bir iz b\u0131rak\u0131r. Onun ad\u0131 her y\u0131l \u00e7e\u015fitli etkinliklerde an\u0131l\u0131yor; Adana Alt\u0131n Koza Film Festivali\u2019nde ad\u0131na verilen \u201cY\u0131lmaz G\u00fcney Onur \u00d6d\u00fcl\u00fc\u201d ile ve 1992\u2019den bu yana yay\u0131mlanan G\u00fcney K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Dergisi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla haf\u0131zalarda ya\u015famaya devam ediyor.<\/p>\n<p data-start=\"4244\" data-end=\"4264\"><strong>Roman ve \u00d6yk\u00fcleri:<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"4265\" data-end=\"4569\">\n<li data-start=\"4265\" data-end=\"4343\">\n<p data-start=\"4267\" data-end=\"4343\">Boynu B\u00fck\u00fck \u00d6ld\u00fcler (1971) \u2013 Roman, Orhan Kemal Roman Arma\u011fan\u0131\u2019n\u0131 kazand\u0131.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4344\" data-end=\"4403\">\n<p data-start=\"4346\" data-end=\"4403\">H\u00fccrem (1975) \u2013 Hapishane an\u0131lar\u0131ndan derlenen yaz\u0131lar.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4404\" data-end=\"4467\">\n<p data-start=\"4406\" data-end=\"4467\">Selimiye Mektuplar\u0131 (1975) \u2013 Cezaevinden yazd\u0131\u011f\u0131 mektuplar.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4468\" data-end=\"4501\">\n<p data-start=\"4470\" data-end=\"4501\">San\u0131k (1972) \u2013 Hik\u00e2ye kitab\u0131.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4502\" data-end=\"4569\">\n<p data-start=\"4504\" data-end=\"4569\">Soba, Pencere Cam\u0131 ve \u0130ki Ekmek \u0130stiyoruz (1976) \u2013 \u00d6yk\u00fc kitab\u0131.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"4571\" data-end=\"4616\"><strong>\u00d6nemli baz\u0131 Senaryolar\u0131 ve Filmleri:<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"4617\" data-end=\"5120\">\n<li data-start=\"4617\" data-end=\"4718\">\n<p data-start=\"4619\" data-end=\"4718\">Umut (1970) \u2013 Y\u00f6netmen, senarist, oyuncu. T\u00fcrkiye sinemas\u0131nda toplumsal ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fin d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4719\" data-end=\"4794\">\n<p data-start=\"4721\" data-end=\"4794\">Arkada\u015f (1974) \u2013 Y\u00f6netmen ve senarist. Ayd\u0131n-halk \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 i\u015fler.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4795\" data-end=\"4858\">\n<p data-start=\"4797\" data-end=\"4858\">Endi\u015fe (1974) \u2013 Senaryosu G\u00fcney\u2019e ait, y\u00f6netmen Zeki \u00d6kten.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4859\" data-end=\"4944\">\n<p data-start=\"4861\" data-end=\"4944\">S\u00fcr\u00fc (1978) \u2013 Senaryosu G\u00fcney\u2019e ait, y\u00f6netmen Zeki \u00d6kten. K\u00fcrtlerin g\u00f6\u00e7 hik\u00e2yesi.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"4945\" data-end=\"5035\">\n<p data-start=\"4947\" data-end=\"5035\">Yol (1982) \u2013 Senaryosu G\u00fcney\u2019e ait, \u015eerif G\u00f6ren y\u00f6netti. Cannes\u2019da Alt\u0131n Palmiye ald\u0131.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"5036\" data-end=\"5120\">\n<p data-start=\"5038\" data-end=\"5120\">Duvar (1983) \u2013 G\u00fcney\u2019in Fransa\u2019da \u00e7ekti\u011fi son filmi. Cezaevi \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n dram\u0131.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"5248\" data-end=\"5259\"><strong>Ald\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 \u00f6d\u00fcller:<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"5260\" data-end=\"5612\">\n<li data-start=\"5260\" data-end=\"5341\">\n<p data-start=\"5262\" data-end=\"5341\">1968: Antalya Alt\u0131n Portakal Film Festivali \u2013 Seyyit Han ile En \u0130yi Y\u00f6netmen.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"5342\" data-end=\"5408\">\n<p data-start=\"5344\" data-end=\"5408\">1971: Orhan Kemal Roman Arma\u011fan\u0131 \u2013 Boynu B\u00fck\u00fck \u00d6ld\u00fcler roman\u0131.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"5409\" data-end=\"5497\">\n<p data-start=\"5411\" data-end=\"5497\">1982: Cannes Film Festivali \u2013 Yol filmiyle Alt\u0131n Palmiye (\u015eerif G\u00f6ren ile payla\u015ft\u0131).<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"5498\" data-end=\"5552\">\n<p data-start=\"5500\" data-end=\"5552\">1982: Cannes Film Festivali \u2013 FIPRESCI \u00d6d\u00fcl\u00fc, Yol.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"5553\" data-end=\"5612\">\n<p data-start=\"5555\" data-end=\"5612\">1983: Locarno Uluslararas\u0131 Film Festivali \u2013 Onur \u00d6d\u00fcl\u00fc.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0Y\u0131lmaz G\u00fcney, iyi bir senarist, oyuncu ve y\u00f6netmen olman\u0131n \u00f6tesinde, toplumun vicdan\u0131nda yer bulmu\u015f, ezilen halk\u0131n sesi olmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f devrimci bir ayd\u0131n olarak tarihe ge\u00e7ti. Ard\u0131nda sanat\u0131 kadar sars\u0131lmaz bir duru\u015f, b\u00fcy\u00fck bir m\u00fccadele miras\u0131 b\u0131rakt\u0131. Yoksul bir K\u00fcrt ailenin \u00e7ocu\u011fu olan Y\u0131lmaz G\u00fcney, 1 Nisan 1937\u2019de Adana\u2019n\u0131n Yenice k\u00f6y\u00fcnde d\u00fcnyaya gelir. \u00c7ocuklu\u011fu \u00c7ukurova\u2019n\u0131n pamuk [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8307,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard","override":[{"template":"1","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"top","share_float_style":"share-monocrhome","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","post_reading_time_wpm":"300","post_calculate_word_method":"str_word_count","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"1","show_post_related":"0","show_inline_post_related":"0"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0","subtitle":""},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_review":[],"enable_review":"","type":"percentage","name":"","summary":"","brand":"","sku":"","good":[],"bad":[],"score_override":"","override_value":"","rating":[],"price":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[44,46],"tags":[],"class_list":["post-8219","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur-sanat","category-ozel-dosya"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/i.webp","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8219","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8219"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8219\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8308,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8219\/revisions\/8308"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8307"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8219"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8219"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}