{"id":7946,"date":"2025-08-20T12:23:03","date_gmt":"2025-08-20T09:23:03","guid":{"rendered":"https:\/\/berru.org\/?p=7946"},"modified":"2025-08-20T12:23:03","modified_gmt":"2025-08-20T09:23:03","slug":"kocgirinin-direnisci-kadini-zarife","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/berru.org\/index.php\/2025\/08\/20\/kocgirinin-direnisci-kadini-zarife\/","title":{"rendered":"Ko\u00e7gir\u00ee\u2019nin Direni\u015f\u00e7i Kad\u0131n\u0131: Zar\u00eefe"},"content":{"rendered":"<p data-start=\"98\" data-end=\"370\"><strong>Al\u00ee\u015f\u00ear, Zar\u00eefe\u2019ye \u201chevala min\u201d olarak hitap edermi\u015f. Al\u00ee\u015f\u00ear d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, karar al\u0131rken her zaman Zar\u00eefe ile tart\u0131\u015f\u0131r, birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve birlikte karar al\u0131rlarm\u0131\u015f. Geleneksel kad\u0131n erkek ili\u015fkisini a\u015farak \u00f6rnek bir ili\u015fki kurmay\u0131 ba\u015faran Al\u00ee\u015fer ile Zar\u00eefe, &#8216;heval&#8217; olman\u0131n ger\u00e7ek s\u0131rr\u0131na ermi\u015flerdir.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"98\" data-end=\"370\">\u0130nsanl\u0131k ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze bilimle, k\u00fclt\u00fcrle, sanatla, ke\u015fifle, icatla de\u011ferlere de\u011fer katarak gelmi\u015ftir. Yeri geldi\u011finde bu de\u011ferleri ya\u015fam\u0131\u015f, yeri geldi\u011finde onurunu, de\u011ferlerini korumak ve ya\u015famak i\u00e7in direnmi\u015f, m\u00fccadele etmi\u015f ve sava\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p data-start=\"372\" data-end=\"815\">Tarih boyunca \u00f6zellikle ezilen halklarda m\u00fccadeleye \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015f bir\u00e7ok efsanele\u015fmi\u015f kahramanlar a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu efsaneler anlat\u0131l\u0131rken \u00e7o\u011funlukla kahraman olan erkektir. Ya da bahsedilen, \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lan erkektir. Ama biraz ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda; bilimden k\u00fclt\u00fcre, sanattan \u00fcretime, yeti\u015ftirmeye, oradan m\u00fccadeleye, \u00f6rg\u00fctlemeye ve sava\u015fmaya kadar her yerde kad\u0131n\u0131n izini, eme\u011fini, eserlerini g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p data-start=\"817\" data-end=\"1279\">G\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz de dahil kad\u0131n hep zay\u0131f g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. yeri gelmi\u015f cad\u0131 diye lanetlenmi\u015f, yeri gelmi\u015f dedikodu ve fesat\u00e7\u0131l\u0131kla su\u00e7lanarak \u015feytanla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ne k\u00f6t\u00fcl\u00fck varsa kad\u0131na ait g\u00f6sterilmi\u015ftir. Tarihin tozlu sayfalar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131k\u00e7a, g\u00f6m\u00fcl\u00fc kad\u0131n tarihinin \u00fczeri kaz\u0131ld\u0131k\u00e7a durumun tersi oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f, \u00e7\u0131kmaya devam etmektedir. \u0130\u015fte tam da burada, bir yolda\u015f, \u00f6nc\u00fc, kendini halk\u0131na kar\u015f\u0131 sorumlu g\u00f6r\u00fcp m\u00fccadele eden ve bu u\u011furda yolda\u015f\u0131yla birlikte \u00f6l\u00fcms\u00fczle\u015fen bir kad\u0131n\u0131 hat\u0131rlamak yerinde olacakt\u0131r.<\/p>\n<p data-start=\"817\" data-end=\"1279\">Genelde Zar\u00eefe\u2019yi her zaman Al\u00ee\u015f\u00ear\u2019le beraber biliriz, dile getiririz ya da g\u00f6z\u00fcm\u00fczde canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda hep yan yana olan foto\u011fraflar\u0131 g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcne gelir. Nerede onlardan bahsedilse, do\u011frudan ortak foto\u011fraflar\u0131 payla\u015f\u0131l\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar yolda\u015ft\u0131lar, \u00f6nc\u00fcyd\u00fcler ve sava\u015f\u00e7\u0131yd\u0131lar. Her \u015feyde birlikteydiler. Kesinlikle Al\u00ee\u015f\u00ear birincil, Zar\u00eefe ikincil de\u011fildir; birliktedirler, birlikte \u00f6nc\u00fcd\u00fcrler. Evet, i\u015fte burada Ko\u00e7g\u00eer\u00eeli Zar\u00eefe\u2019yi biraz daha yak\u0131ndan tan\u0131maya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m.<\/p>\n<p data-start=\"1756\" data-end=\"2075\">Zar\u00eefe Xan\u0131m, ayn\u0131 zamanda \u201cZar\u00eefe Ana\u201d olarak da an\u0131l\u0131r. Sivas\u2019\u0131n \u0130mranl\u0131 il\u00e7esi, Ko\u00e7giri b\u00f6lgesinde, Hesenan a\u015firetinden gelen cesur ve etkileyici bir K\u00fcrt kad\u0131n\u0131d\u0131r. Do\u011fum tarihi tam bilinmemekle beraber 1890 ile 1900 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda oldu\u011fu tahmin edilmektedir. Ayn\u0131 b\u00f6lgeden ve a\u015firetten olan Al\u00ee\u015f\u00ear ile evlenerek ya\u015fam\u0131n\u0131 birle\u015ftirir.<\/p>\n<p data-start=\"2077\" data-end=\"2395\">Tabi ya\u015famlar\u0131 biraz ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda aralar\u0131ndaki ili\u015fkinin klasik bir evlilik olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lacakt\u0131r. Ko\u00e7g\u00eer\u00eeli Zar\u00eefe, o d\u00f6nemin ko\u015fullar\u0131na ra\u011fmen okuma yazma bilen, siyasi ve askeri bilgisi y\u00fcksek bir kad\u0131n olarak tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00fcrt halk\u0131 ve \u00f6zellikle K\u00fcrt kad\u0131nlar\u0131 aras\u0131nda etkin bir propagandac\u0131 olarak \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015f, \u00f6rg\u00fctleme yaparak silahl\u0131 e\u011fitim vermi\u015ftir.<\/p>\n<p data-start=\"2397\" data-end=\"2716\">Sadece bunlarla da s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmay\u0131p, Nuri Dersim\u00ee\u2019nin anlat\u0131m\u0131na g\u00f6re her y\u0131l Ders\u00eem\u2019e gider, a\u015firetler aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkileri deneyimli bir h\u00e2kim gibi \u00e7\u00f6zermi\u015f. Al\u00ee\u015f\u00ear, Zar\u00eefe\u2019ye \u201chevala min\u201d olarak hitap edermi\u015f. Al\u00ee\u015f\u00ear d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, karar al\u0131rken her zaman Zar\u00eefe ile tart\u0131\u015f\u0131r, birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve birlikte karar al\u0131rlarm\u0131\u015f. Geleneksel, feodal kad\u0131n erkek ili\u015fkisini a\u015farak \u00f6rnek bir ili\u015fki kurmay\u0131 ba\u015faran Al\u00ee\u015fer ile Zar\u00eefe, &#8216;heval&#8217; olman\u0131n ger\u00e7ek s\u0131rr\u0131na ermi\u015flerdir.<\/p>\n<p data-start=\"2718\" data-end=\"2979\">Ko\u00e7giri Direni\u015fi yenilgiye u\u011fray\u0131nca Dersim\u2019e, Seyid R\u0131za\u2019n\u0131n yan\u0131na ge\u00e7erler. Burada da yenilmi\u015f bir s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 pozisyonundan ziyade direni\u015fe kat\u0131l\u0131r ve \u00f6nc\u00fcl\u00fck ederler. D\u00earsim direni\u015finde aktif ve belirleyici bir rol oynarlar. Ko\u00e7gir\u00ee&#8217;de edindikleri tecr\u00fcbeleri payla\u015f\u0131r, sava\u015f\u00e7\u0131larla \u00f6zel olarak ilgilenirler. \u0130\u015fte tam da b\u00f6ylesi bir zamanda ihanet ve i\u015fbirlik\u00e7ilik me\u015fhur Rayber\u00ea Qop \u015fahs\u0131nda a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar. K\u00fcrt isyanlar\u0131n\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131ndaki en belirleyici zaaf olan i\u00e7 ihanet, t\u00fcm lanetiyle beraber bir kez daha tekrarlan\u0131r.<\/p>\n<p data-start=\"106\" data-end=\"487\">Sald\u0131r\u0131lar\u0131n \u015fiddetlendi\u011fi g\u00fcnlerde, Tujik Da\u011f\u0131\u2019nda bir ma\u011faraya gizlenen Al\u00ee\u015f\u00ear ile Zar\u00eefe, ihanet sonucu tuza\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Seyid R\u0131za\u2019ya ba\u011fl\u0131 g\u00f6r\u00fcnen Zeynel ve Rayber, devletle i\u015fbirli\u011fi yaparak 9 Temmuz 1937\u2019de ma\u011faraya gelir. Biraz sohbetin ard\u0131ndan silahlar\u0131n\u0131 \u00e7evirerek Al\u00ee\u015f\u00ear, ye\u011feni ve Zar\u00eefe\u2019ye kur\u015fun ya\u011fd\u0131r\u0131rlar. Al\u00ee\u015f\u00ear ve ye\u011feni ilk ate\u015fte katledilir.\u00a0 Zar\u00eefe silah\u0131na yeti\u015fir ve ma\u011faran\u0131n i\u00e7lerine do\u011fru \u00e7ekilir. \u00c7arp\u0131\u015fmada kar\u015f\u0131 taraftan birini \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, ancak daha sonra o da katledilir. Katledildikten sonra ba\u015flar\u0131 kesilir ve devlete teslim edilir. Bedenlerine ne oldu\u011fu bilinmezken, b\u00f6yle namert\u00e7e katledilmeleri, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n direni\u015f tarihine trajik bir olay olarak ge\u00e7er.<\/p>\n<p data-start=\"3702\" data-end=\"4037\">Evet, Zar\u00eefe Xan\u0131m d\u00f6nemin ko\u015fullar\u0131nda okuma yazma bilen, cesur, \u00f6nc\u00fc ve adaletli bir kad\u0131n olarak direni\u015f tarihine ad\u0131n\u0131 yazd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 zamanda kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelelerine ilham kayna\u011f\u0131 olmakla beraber g\u00fc\u00e7 ve moral kayna\u011f\u0131 olmu\u015ftur. Yaln\u0131zca bir direni\u015f kat\u0131l\u0131mc\u0131s\u0131 de\u011fil, kad\u0131n bilincini \u00f6rg\u00fctleyen \u00f6nc\u00fc bir K\u00fcrt kad\u0131n sava\u015f\u00e7\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Al\u00ee\u015f\u00ear, Zar\u00eefe\u2019ye \u201chevala min\u201d olarak hitap edermi\u015f. Al\u00ee\u015f\u00ear d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, karar al\u0131rken her zaman Zar\u00eefe ile tart\u0131\u015f\u0131r, birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve birlikte karar al\u0131rlarm\u0131\u015f. Geleneksel kad\u0131n erkek ili\u015fkisini a\u015farak \u00f6rnek bir ili\u015fki kurmay\u0131 ba\u015faran Al\u00ee\u015fer ile Zar\u00eefe, &#8216;heval&#8217; olman\u0131n ger\u00e7ek s\u0131rr\u0131na ermi\u015flerdir.\u00a0 \u0130nsanl\u0131k ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze bilimle, k\u00fclt\u00fcrle, sanatla, ke\u015fifle, icatla de\u011ferlere de\u011fer katarak gelmi\u015ftir. Yeri geldi\u011finde bu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7973,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard","override":[{"template":"1","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"top","share_float_style":"share-monocrhome","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","post_reading_time_wpm":"300","post_calculate_word_method":"str_word_count","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"1","show_post_related":"0","show_inline_post_related":"0"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0","subtitle":""},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_review":[],"enable_review":"","type":"percentage","name":"","summary":"","brand":"","sku":"","good":[],"bad":[],"score_override":"","override_value":"","rating":[],"price":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-7946","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ozel-dosya"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/hq720.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7946","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7946"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7946\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7975,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7946\/revisions\/7975"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7973"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7946"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7946"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7946"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}