{"id":7203,"date":"2025-07-10T11:21:37","date_gmt":"2025-07-10T08:21:37","guid":{"rendered":"https:\/\/berru.org\/?p=7203"},"modified":"2025-07-10T11:28:57","modified_gmt":"2025-07-10T08:28:57","slug":"kurdistan-tarihinde-medler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/berru.org\/index.php\/2025\/07\/10\/kurdistan-tarihinde-medler\/","title":{"rendered":"K\u00fcrdistan Tarihinde Medler"},"content":{"rendered":"<p><b>Medlerin en \u00fcst\u00fcn ba\u015far\u0131lar\u0131ndan biri de \u00e7evreleriyle kurduklar\u0131 ittifaklard\u0131r. \u00d6yledir ki Med\u2019ler, askeri yeteneklerinin yan\u0131 s\u0131ra sahip olduklar\u0131 k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyi ve ittifaklar sayesinde k\u0131sa bir s\u00fcrede g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Afganistan s\u0131n\u0131rlar\u0131ndan Anadolu&#8217;ya kadar geni\u015flemi\u015flerdir.<\/b><\/p>\n<p><em><i>\u201cOklar\u0131 bileyin, Ok k\u0131l\u0131flar\u0131n\u0131 doldurun! <\/i><\/em><em><i><br \/>\n<\/i><\/em><em><i>\u00a0\u00a0RAB Med krallar\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irdi, <\/i><\/em><em><i><br \/>\n<\/i><\/em><em><i>\u00a0Amac\u0131 Babil&#8217;i yok etmek.<\/i><\/em><em><i><br \/>\n<\/i><\/em><em><i>\u00a0RAB \u00f6c\u00fcn\u00fc, tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n \u00f6c\u00fcn\u00fc alacak.\u201d<\/i><\/em><em><i><br \/>\n<\/i><\/em><em><i>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0(Tevrat, Yeremya 51: 11)<\/i><\/em><\/p>\n<p><b><i><\/i><\/b>\u0130srail ve Yehuda Krall\u0131klar\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131 ve Babil s\u00fcrg\u00fcn\u00fcne giden d\u00f6nemi anlatan Tevrat\u2019\u0131n bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Tanr\u0131, Babil\u2019i Medler eliyle yerle bir edece\u011fini belirtir. Peki kimdir bu kutsal metinlerde \u00f6vg\u00fcler bah\u015fedilmi\u015f olan Medler?<\/p>\n<p>Med ismi tarihte bilindi\u011fi kadar\u0131yla ilk defa M.\u00d6 9. y\u00fczy\u0131lda Asur kral\u0131 III Salmanassar (855-824) d\u00f6nemi yaz\u0131lar\u0131nda \u201cMada\u201d olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Yaz\u0131lan kaynaklar \u00e7o\u011funlukla bir halk\u0131 veyahut b\u00f6lgeyi \u00f6zelliklerine g\u00f6re isimlendirmeler olmaktad\u0131r, bu sebep ile \u201cMed, Mada\u201d s\u0131fatland\u0131rmalar\u0131 maden a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin co\u011frafyay\u0131 tan\u0131mlamaktad\u0131r. Uzun bir d\u00f6nem yine kendileri gibi Hurri k\u00f6kenli olan Mitanni, Urartu, Nairi, Mannai, Lulu\u2019lar gibi Asur i\u015fgallerine kar\u015f\u0131 kabile ve a\u015firet yap\u0131lanmalar\u0131 ile direni\u015f g\u00f6stermi\u015flerdir.<\/p>\n<p>Konu hakk\u0131nda en ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgileri M.\u00d6 5. y\u00fczy\u0131lda ya\u015fam\u0131\u015f olan Halikarnasl\u0131 Heredot\u2019dan \u00f6\u011frenmekteyiz. Heredot, Medlerin birli\u011finden bahsederken; &#8221; Deicos &#8216;in h\u00fckm\u00fc alt\u0131nda toplananlar yaln\u0131z Media ahalisiydi; Medler \u00e7e\u015fitli boylardan olu\u015fmu\u015ftu: Budlar, \u00a0Paretakenler, \u00a0Strukhatlar, \u00a0Arizantlar, \u00a0Budiler ve Maglar&#8221; olarak s\u0131ralam\u0131\u015ft\u0131r. Medler, k\u00fc\u00e7\u00fck olu\u015fumlar\u0131n Asur i\u015fgallerine kar\u015f\u0131 yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve durduramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark etmi\u015flerdir. Bundan dolay\u0131 Mannai\u2019li bir a\u015firet lideri ya da b\u00f6lgede tan\u0131nan birisi olan, Heredot\u2019un Deicos dedi\u011fi as\u0131l ad\u0131 Kea\u015fterati ya da Diyakou olarak adland\u0131r\u0131lan tarihsel ki\u015fili\u011finin \u00f6nderli\u011finde birle\u015fmeyi sa\u011flam\u0131\u015flard\u0131r. \u00a0Bu birle\u015fme K\u00fcrt\u00e7e \u201cHoz\u201d ad\u0131 verilen a\u015firet konfederasyonu olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Medler a\u015firet konfederasyonu \u201cHoz\u201d olarak g\u00fcneyden Asur i\u015fgallerine ve kuzeyden \u0130skit i\u015fgallerine kar\u015f\u0131 koymu\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>Asur imparatorlu\u011fu y\u00fczy\u0131llar boyu b\u00f6lge halklar\u0131n\u0131 katliamlardan ge\u00e7irmi\u015f, k\u00f6lele\u015ftirmi\u015ftir ve hatta iddialara g\u00f6re insan kafataslar\u0131ndan surlar yapm\u0131\u015flard\u0131r. Olu\u015fturduklar\u0131 k\u00f6leci sistem, ticaret tekelini ellerine almalar\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f ve kolonyalist bir imparatorluk haline d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdir. Neolitik devrimde mihenk ta\u015f\u0131 rol\u00fcn\u00fc oynayan Hurri\u2019ler yani proto K\u00fcrtler, Med a\u015firet konfederasyonu ile bu s\u00f6m\u00fcr\u00fc sistemini ortadan kald\u0131rmay\u0131 hedeflemi\u015flerdir. Sadece yerel birlik ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmay\u0131p Babilliler ile de ittifak kurmu\u015flard\u0131r. Medlerin en \u00fcst\u00fcn ba\u015far\u0131lar\u0131ndan biri de \u00e7evreleriyle kurduklar\u0131 ittifaklard\u0131r. \u00d6yledir ki Med\u2019ler, askeri yeteneklerinin yan\u0131 s\u0131ra sahip olduklar\u0131 k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyi ve ittifaklar sayesinde k\u0131sa bir s\u00fcrede g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Afganistan s\u0131n\u0131rlar\u0131ndan Anadolu&#8217;ya kadar geni\u015flemi\u015flerdir.<\/p>\n<p>T\u00fcm bu geli\u015fmelerin zirvele\u015fti\u011fi yer olan ve K\u00fcrt takviminin ba\u015flang\u0131c\u0131 say\u0131lan M.\u00d6 612 y\u0131l\u0131nda Asur \u0130mparatorlu\u011funun ba\u015fkenti Ninova\u2019n\u0131n Med-Babil ittifak\u0131 ile y\u0131k\u0131lmas\u0131 olmu\u015ftur. Asurlular Ninova yenilgisi sonras\u0131 Harran\u2019a \u00e7ekilmi\u015flerdir, fakat yine bu ittifak g\u00fc\u00e7leri M.\u00d6 610 y\u0131l\u0131nda Harran\u2019\u0131 ele ge\u00e7irmi\u015f, Akadlar\u0131n ard\u0131llar\u0131ndan olan Asurlular\u0131n hegemonyas\u0131na son vermi\u015flerdir.<\/p>\n<p>Heredot tarihi, Medlerin Astyages d\u00f6neminde askeri bir ki\u015filik olan Harpagos\u2019un ihaneti ile y\u00f6netimi alt\u0131n tepside B\u00fcy\u00fck Kyros\u2019a, yani Ahameni\u015f hanedanl\u0131\u011f\u0131na verildi\u011fini belirtir. \u00a0Heredot\u2019un bir mitoloji havas\u0131nda verdi\u011fi bu bilgiler Yunan isimlendirmeleri ve mitolojilerinin etkisinden uzak de\u011fildir ve uzak olmas\u0131 beklenemez de. T\u0131pk\u0131 \u015eehname\u2019nin yazar\u0131 Firdevsi\u2019nin Ninova\u2019n\u0131n zalim kral\u0131 olarak niteledi\u011fi Dehak\u2019\u0131n asl\u0131nda Asur kral\u0131n\u0131n ismi de\u011fil, Medlerin son y\u00f6neticisi olan Astyages ad\u0131yla bilinen di\u011fer ismi Azhi Dehak olarak isimlendirmesidir. Yani Firdevsi, y\u00fczy\u0131llar ge\u00e7tikten sonra halklar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck sembol\u00fc olan newroz bayram\u0131n\u0131, Asur zulm\u00fcnden kurtar\u0131lan halklar i\u00e7in de\u011fil, Perslerin iktidara gelmesi olarak \u00e7arp\u0131tm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat \u00f6z olarak durumu a\u00e7\u0131klar niteliktedir. K\u0131sacas\u0131 Medler darbe ile y\u00f6netimden d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015flerdir. Bundan sonra ki s\u00fcre\u00e7te ise y\u00f6netimde Perslerin a\u011f\u0131rl\u0131kta oldu\u011fu Medlerin arka planda olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Yine tarihi kaynaklarda \u00e7ok\u00e7a belirtildi\u011fi gibi buna ra\u011fmen Pers-Med ili\u015fkisi s\u00fcregelmi\u015f ve Medler belirleyici konumlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye devam ettirmi\u015flerdir.<\/p>\n<p><em><i>\u201cG\u00fcm\u00fc\u015fe de\u011fer vermeyen, <\/i><\/em><em><i><br \/>\n<\/i><\/em><em><i>\u00a0\u00a0Alt\u0131n\u0131 sevmeyen Medler&#8217;i <\/i><\/em><em><i><br \/>\n<\/i><\/em><em><i>\u00a0\u00a0Onlara kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7irece\u011fim.\u201d \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/i><\/em><em><i><br \/>\n<\/i><\/em><em><i>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0(Tevrat, Ye\u015faya 13: 17)<\/i><\/em><\/p>\n<p>\u015e\u00fcphesiz ki, Medlerin bu y\u00f6nl\u00fc geli\u015fmeleri i\u00e7 dinamiklerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildir. Toplumsal krizlerin yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131, zulm\u00fcn ve ahlaki \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcn\u00fcn derinle\u015fti\u011fi noktalarda \u00e7ok\u00e7a tarihsel \u00f6nderlikler g\u00f6rmekteyiz. Tam da bu s\u00fcre\u00e7te Heredot\u2019un Med boyu olarak belirti\u011fi daha \u00e7ok toplumun bilgeleri, \u00f6nc\u00fcleri olan Mag\u2019lar\u0131n i\u00e7inden Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fcn \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Ya\u015fanan derin ahlaki \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcleri ve toplumsal krizi, ahlaki ve felsefi yakla\u015f\u0131m\u0131 ile \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmi\u015ftir. Semavi dinlere damgas\u0131n\u0131 vurmu\u015f ve felsefesi ile \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Tevrat\u2019ta bahsedilen; alt\u0131n\u0131 sevmemek, g\u00fcm\u00fc\u015fe de\u011fer vermemek gibi erdemler bu ahlaki \u00f6\u011fretiden kayna\u011f\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f olsa gerek. Her ne kadar iktidar hastal\u0131\u011f\u0131 Magamoni olarak bilinen bu \u00f6nc\u00fclerin katliam\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015fse de hakikati ortadan kald\u0131ramam\u0131\u015ft\u0131r.<b><i><\/i><\/b><\/p>\n<p><strong> \u0130sa Y\u0131ld\u0131z<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Medlerin en \u00fcst\u00fcn ba\u015far\u0131lar\u0131ndan biri de \u00e7evreleriyle kurduklar\u0131 ittifaklard\u0131r. \u00d6yledir ki Med\u2019ler, askeri yeteneklerinin yan\u0131 s\u0131ra sahip olduklar\u0131 k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyi ve ittifaklar sayesinde k\u0131sa bir s\u00fcrede g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Afganistan s\u0131n\u0131rlar\u0131ndan Anadolu&#8217;ya kadar geni\u015flemi\u015flerdir. \u201cOklar\u0131 bileyin, Ok k\u0131l\u0131flar\u0131n\u0131 doldurun! \u00a0\u00a0RAB Med krallar\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irdi, \u00a0Amac\u0131 Babil&#8217;i yok etmek. \u00a0RAB \u00f6c\u00fcn\u00fc, tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n \u00f6c\u00fcn\u00fc alacak.\u201d \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0(Tevrat, Yeremya 51: [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7225,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard","override":[{"template":"1","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"top","share_float_style":"share-monocrhome","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","post_reading_time_wpm":"300","post_calculate_word_method":"str_word_count","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"1","show_post_related":"0","show_inline_post_related":"0"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0","subtitle":""},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_review":[],"enable_review":"","type":"percentage","name":"","summary":"","brand":"","sku":"","good":[],"bad":[],"score_override":"","override_value":"","rating":[],"price":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[1,50,57],"tags":[],"class_list":["post-7203","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analiz","category-genc-kalemler","category-tarih"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Median_Empire-en.svg.png","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7203","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7203"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7203\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7227,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7203\/revisions\/7227"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7225"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7203"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7203"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7203"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}