{"id":6445,"date":"2025-05-07T12:41:35","date_gmt":"2025-05-07T09:41:35","guid":{"rendered":"https:\/\/berru.org\/?p=6445"},"modified":"2025-05-07T13:23:27","modified_gmt":"2025-05-07T10:23:27","slug":"zerdust-ve-felsefesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/berru.org\/index.php\/2025\/05\/07\/zerdust-ve-felsefesi\/","title":{"rendered":"Zerd\u00fc\u015ft ve Felsefesi"},"content":{"rendered":"<p>HABER MERKEZ\u0130-<strong> \u0130lk defa insan iradesinin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsan iradesine \u00f6zg\u00fcrl\u00fck tan\u0131mak, o d\u00f6neme kadar hep tanr\u0131ya \u00f6zg\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011fa insan\u0131n da sahip olmas\u0131 demektir. Bat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinin \u00f6z\u00fc olan bireysel yarat\u0131c\u0131l\u0131k, Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fcn en \u00f6nemli felsefi yan\u0131d\u0131r. \u00d6zg\u00fcr iradeyi esas almak, felsefenin ba\u015flang\u0131c\u0131 ve kul anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n reddidir. \u00d6\u011fretisi tam da bu noktada dinle felsefe aras\u0131nda bir ge\u00e7i\u015f durumundad\u0131r. <\/strong><\/p>\n<p>Zerd\u00fc\u015ft her ne kadar peygamber olarak de\u011ferlendirilmekteyse de, duru\u015fu filozofa daha yak\u0131nd\u0131r. M.\u00d6 1000 y\u0131llar\u0131 ile 6. y\u00fczy\u0131l aras\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 tahmin edilmektedir. Tar\u0131m devriminin g\u00fc\u00e7l\u00fc ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 Kuzeybat\u0131 \u0130ran\u2019da do\u011fdu\u011fu kabul edilmektedir. Tar\u0131m ekonomisine a\u015fk derecesinde ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bir anlamda neolitik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn do\u011furdu\u011fu etkilerle varl\u0131\u011f\u0131 ve ki\u015fili\u011fi aras\u0131nda bir ba\u011f kurulabilir. Eme\u011fi, \u00fcretimi, helal kazanc\u0131 esas almaktad\u0131r. Ye\u015file kutsall\u0131k atfetmekte, hayvanlar\u0131 korumay\u0131 esas almaktad\u0131r. Hayvanlar\u0131 kurban etmeyi men etmi\u015f; g\u00fc\u00e7lerini \u00e7ift\u00e7ilikte de\u011ferlendirmeyi, s\u00fct ve ya\u011flar\u0131ndan yararlanmay\u0131 yeterli bulmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Zerd\u00fc\u015ft, ilkel Aryen inan\u00e7 sistemini esasl\u0131 bir reformdan ge\u00e7irmi\u015ftir. \u00dc\u00e7l\u00fc tanr\u0131 sisteminden tek tanr\u0131l\u0131 sisteme do\u011fru bir s\u00fcreci ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 oranda peygamberdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o da Hz. \u0130brahim gibi \u00e7ok tanr\u0131l\u0131 dinden tek tanr\u0131l\u0131 din aray\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Hz. \u0130brahim daha \u00e7ok Semitik kabileler i\u00e7inde bunu geli\u015ftirirken, Zerd\u00fc\u015ft Aryen kabileler i\u00e7inde geli\u015ftirmektedir. D\u00f6nemin temel Arya tanr\u0131\u00e7alar\u0131 olan \u0130ndra, Mitra ve Varuna\u2019dan Ahura Mazda ad\u0131nda bir tanr\u0131ya ge\u00e7i\u015f yapm\u0131\u015f; bir anlamda \u0130ran, Medya ve Anadolu tek tanr\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na do\u011fru bir a\u015fama yapt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Cennet, cehennem, s\u0131rat, melekler, g\u00f6k katlar\u0131, mah\u015fer, b\u00fcy\u00fck mahkeme, iyilik-k\u00f6t\u00fcl\u00fck terazisi gibi bir\u00e7ok kavram\u0131n olu\u015fumunda rol sahibi say\u0131lmaktad\u0131r. Kad\u0131na ise \u00fcst\u00fcn de\u011fer bi\u00e7mektedir. Temizlik yine \u00e7ok \u00f6nem verdi\u011fi bir konudur. O bir anlamda tar\u0131m\u0131n, helal kazanc\u0131n, iffetli ailenin, iyi d\u00fczenlenmi\u015f evin, \u00f6z savunma d\u0131\u015f\u0131nda \u015fiddete kar\u015f\u0131 olman\u0131n peygamberidir.<\/p>\n<p>Filozof yan\u0131n\u0131n temelinde ise, b\u00fcy\u00fck ahl\u00e2k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131yla karanl\u0131k ile ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131n, iyi ile k\u00f6t\u00fcn\u00fcn s\u00fcrekli m\u00fccadelesi bi\u00e7iminde z\u0131tlar\u0131n birli\u011fi ve kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imindeki diyalektik ilke yatmaktad\u0131r. \u0130lk defa insan iradesinin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsan iradesine \u00f6zg\u00fcrl\u00fck tan\u0131mak, o d\u00f6neme kadar hep tanr\u0131ya \u00f6zg\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011fa insan\u0131n da sahip olmas\u0131 demektir. Bat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinin \u00f6z\u00fc olan bireysel yarat\u0131c\u0131l\u0131k, Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fcn en \u00f6nemli felsefi yan\u0131d\u0131r. \u00d6zg\u00fcr iradeyi esas almak, felsefenin ba\u015flang\u0131c\u0131 ve kul anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n reddidir. \u00d6\u011fretisi tam da bu noktada dinle felsefe aras\u0131nda bir ge\u00e7i\u015f durumundad\u0131r. Dinle felsefe aras\u0131nda yol ayr\u0131m\u0131n\u0131 temsil etmektedir ki, bu \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir geli\u015fme anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n<p>Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar hem Do\u011fu, hem Bat\u0131 felsefesinin olu\u015fumunda, iki \u00e7atall\u0131 geli\u015fmenin\u00a0 ba\u015flat\u0131c\u0131s\u0131 olarak rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. \u00d6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, bu y\u00f6nl\u00fc kaynak rol\u00fcn daha derininde, S\u00fcmer k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle Arya k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00fcst d\u00fczeyde bir sentezi yatmaktad\u0131r. Medya, Za\u011fros ve Toros sistemlerinin verimli vadilerle birle\u015fti\u011fi bu \u00fclke, hem S\u00fcmer \u015fehir devriminin, hem de neolitik tar\u0131m-k\u00f6y devriminin birle\u015fme noktas\u0131d\u0131r. Zerd\u00fc\u015ft bu miras\u0131n bir sentezcisi oldu\u011fu kadar, onu \u00fcst d\u00fczeyde bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme, b\u00fcy\u00fck bir reforma u\u011fratarak, hem ilk\u00e7a\u011f k\u00f6lecili\u011fini yumu\u015fat\u0131p mant\u0131\u011fa daha uygun klasik \u00e7a\u011f d\u00f6nemini ba\u015flatma, hem de tar\u0131m toplumunun kulla\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f iradesini \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirip felsefeye a\u00e7\u0131k bir yolu a\u00e7ma misyonunu temsil etmektedir.<\/p>\n<p>Tek tanr\u0131l\u0131 din peygamberli\u011fiyle \u00f6zg\u00fcr iradeye dayal\u0131 filozoflu\u011fun i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015fli\u011fini b\u00f6ylesine bir uygun co\u011frafyada b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f tarihin en derin iki k\u00fclt\u00fcr varl\u0131\u011f\u0131nda aramak en ger\u00e7ek\u00e7i yakla\u015f\u0131md\u0131r. Zerd\u00fc\u015ft \u00fczerinde ara\u015ft\u0131rma ve yo\u011funla\u015fmalar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6nemini en iyi kavrayan ki\u015finin b\u00fcy\u00fck Alman filozofu Nietzsche olmas\u0131 tesad\u00fcf de\u011fildir. Ortado\u011fu\u2019nun, Mezopotamya\u2019n\u0131n yitik irade ve moral de\u011ferlerinin kayna\u011f\u0131n\u0131 ararken Zerd\u00fc\u015ft\u2019e y\u00f6nelmek, salt bir bilim merak\u0131ndan \u00f6teye, \u00f6zg\u00fcr bir toplum felsefesine ve onun en temel bir yan\u0131n\u0131 olu\u015fturan diriltici ahl\u00e2k anlay\u0131\u015f\u0131na ula\u015fman\u0131n kayna\u011f\u0131na eri\u015fmek, benli\u011fini tarihte adeta yeniden ke\u015ffedip g\u00fcncelle\u015ftirmek ve ya\u015famsalla\u015ft\u0131rmak anlam\u0131na da gelmektedir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>HABER MERKEZ\u0130- \u0130lk defa insan iradesinin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsan iradesine \u00f6zg\u00fcrl\u00fck tan\u0131mak, o d\u00f6neme kadar hep tanr\u0131ya \u00f6zg\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011fa insan\u0131n da sahip olmas\u0131 demektir. Bat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinin \u00f6z\u00fc olan bireysel yarat\u0131c\u0131l\u0131k, Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fcn en \u00f6nemli felsefi yan\u0131d\u0131r. \u00d6zg\u00fcr iradeyi esas almak, felsefenin ba\u015flang\u0131c\u0131 ve kul anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n reddidir. \u00d6\u011fretisi tam da bu noktada dinle felsefe aras\u0131nda bir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6446,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard","override":[{"template":"1","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"top","share_float_style":"share-monocrhome","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","post_reading_time_wpm":"300","post_calculate_word_method":"str_word_count","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"1","show_post_related":"0","show_inline_post_related":"0"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0","subtitle":""},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_review":[],"enable_review":"","type":"percentage","name":"","summary":"","brand":"","sku":"","good":[],"bad":[],"score_override":"","override_value":"","rating":[],"price":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-6445","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analiz"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Webp.net-compress-image.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6445","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6445"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6445\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6453,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6445\/revisions\/6453"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6446"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6445"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6445"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6445"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}