{"id":5296,"date":"2025-03-10T14:51:35","date_gmt":"2025-03-10T11:51:35","guid":{"rendered":"https:\/\/berru.org\/?p=5296"},"modified":"2025-03-10T14:51:35","modified_gmt":"2025-03-10T11:51:35","slug":"ekolojik-cokusun-toplumsal-sonuclari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/berru.org\/index.php\/2025\/03\/10\/ekolojik-cokusun-toplumsal-sonuclari\/","title":{"rendered":"&#8220;Ekolojik \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn Toplumsal Sonu\u00e7lar\u0131&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><strong>HABER MERKEZ\u0130-<\/strong> Denizler ve \u0131rmaklar\u0131n kirlenmesi ve \u00e7\u00f6lle\u015fme daha \u015fimdiden felaket s\u0131n\u0131rlar\u0131na dayanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcm belirtiler k\u0131yametin do\u011fal dengenin bozulmas\u0131 sonucunda de\u011fil, bir k\u0131s\u0131m \u015febekeler halinde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f gruplar eliyle topluma ya\u015fat\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p>D\u00fcnyam\u0131z\u0131n atmosfer ve iklimi ile bitkiler ve hayvanlar al\u00eaminin ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu d\u00fczenlilikler, hepsinin toplam\u0131 olmas\u0131 itibariyle insan toplumu i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Bu d\u00fczenlilikler \u00e7ok hassast\u0131r. Birbirlerine s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131d\u0131rlar. Adeta bir zincir olu\u015ftururlar. Bir halkas\u0131 koptu\u011funda zincir nas\u0131l i\u015flevsiz hale gelirse, evrim zincirinin ciddi bir halkas\u0131 koptu\u011funda da t\u00fcm evrimin etkilenmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olur. Ekoloji bu geli\u015fmelerin bilimidir. Bu nedenlerle de \u00e7ok \u00f6nemlidir. Toplumun i\u00e7 d\u00fczenlili\u011finin herhangi bir nedenle k\u0131r\u0131lmas\u0131 insan eliyle yeniden d\u00fczenlenebilir. Nihayetinde toplumsal ger\u00e7eklik insan eliyle in\u015fa edilen ger\u00e7ekliktir. Fakat \u00e7evre b\u00f6yle de\u011fildir. Toplum kaynakl\u0131 olan, daha do\u011frusu i\u00e7inden \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 toplumun \u00fcst\u00fcnde k\u00e2r-sermaye tekeliyle \u00f6rg\u00fctlenen baz\u0131 gruplar\u0131n marifetiyle \u00e7evre halkalar\u0131ndan ciddi kopu\u015flar olursa, evrimsel felaketler zincirlemesine t\u00fcm \u00e7evreyi, bu arada toplumu da k\u0131yametle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rakabilir.<\/p>\n<p>Unutmamak gerekir ki, \u00e7evre halkalar\u0131 milyonlarca y\u0131ll\u0131k evrimle olu\u015fmu\u015ftur. Genelde son be\u015f bin y\u0131ll\u0131k, \u00f6zelde son iki y\u00fcz y\u0131ll\u0131k tahribatlar, milyonlarca y\u0131l\u0131n evrim halkalar\u0131ndan binlercesini koparmay\u0131 daha k\u0131sa say\u0131labilecek bu zaman diliminde ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015flerdir. K\u0131r\u0131l\u0131\u015f reaksiyonu ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Nas\u0131l durdurulaca\u011f\u0131 kestirilememektedir. Atmosferde ba\u015fta karbondioksit (CO2) oran\u0131 ve di\u011fer gazlar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 kirlenmenin, mevcut haliyle y\u00fczlerce, hatta binlerce y\u0131l temizlenemeyece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Bitkiler ve hayvanlar d\u00fcnyas\u0131nda ya\u015fanan y\u0131k\u0131mlar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 belki de tam anlam\u0131yla ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f de\u011fildir. Ama her iki d\u00fcnyan\u0131n da en az atmosfer kadar S.O.S i\u015fareti verdi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Denizler ve \u0131rmaklar\u0131n kirlenmesi ve \u00e7\u00f6lle\u015fme daha \u015fimdiden felaket s\u0131n\u0131rlar\u0131na dayanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcm belirtiler k\u0131yametin do\u011fal dengenin bozulmas\u0131 sonucunda de\u011fil, bir k\u0131s\u0131m \u015febekeler halinde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f gruplar eliyle topluma ya\u015fat\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Elbette bu gidi\u015fata do\u011fan\u0131n verece\u011fi yan\u0131tlar da olacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc o da canl\u0131 ve zek\u00e2l\u0131d\u0131r. Onun da tahamm\u00fcl g\u00fcc\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rlar\u0131 vard\u0131r. Direnmesini yerinde ve zaman\u0131nda g\u00f6sterecek, bu yer ve zaman geldi\u011finde insanlar\u0131n g\u00f6zya\u015flar\u0131na bakmayacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kendilerinin yeteneklerine, bah\u015fedilen de\u011ferlere ihanet etmekten hepsi sorumlu tutulacakt\u0131r. K\u0131yamet de b\u00f6yle \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f de\u011fil miydi?<\/p>\n<p>Burada amac\u0131m felaket senaryolar\u0131na yenilerini eklemek de\u011fildir; fakat toplumun mutlaka sorumlu olmas\u0131 gereken her \u00fcyesi gibi gerekli sorumlulukla ve varl\u0131k nedenimiz olan ahlaki ve politik g\u00f6rev anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131zla yeteneklerimiz oran\u0131nda gerekeni s\u00f6ylemek ve yapmakt\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130nsanl\u0131k tarihinde kendi kaleleri ve piramitlerine \u00e7ekilen Nemrutlar ve Firavunlar\u0131n ak\u0131betine ili\u015fkin \u00e7ok \u015fey anlat\u0131l\u0131r. Nedeni a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ne de olsa Nemrutlar ve Firavunlar da gerek ki\u015fi gerek d\u00fczen olarak, tanr\u0131sal idealar ta\u015f\u0131yan birer TEKEL idiler. Evet, hep k\u00e2r pe\u015finde ko\u015fan sermaye tekellerinin ilk\u00e7a\u011fda en g\u00f6rkemli \u00f6rnekleriydiler. \u015eimdiki kentlerde PLAZA\u2019lara \u00e7ekilen tekellere nas\u0131l da benziyorlar! Tabii ki aralar\u0131nda \u00f6zde olmasa da bi\u00e7imde farklar vard\u0131r. Kale ve piramitler t\u00fcm g\u00f6rkemliliklerine ra\u011fmen g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn plazalar\u0131yla yar\u0131\u015famazlar. Kald\u0131 ki, say\u0131 olarak hi\u00e7 yar\u0131\u015famazlar. Toplasan\u0131z t\u00fcm firavunlar ve nemrutlar\u0131n say\u0131s\u0131 birka\u00e7 y\u00fcz\u00fc ge\u00e7mez. Ama \u00e7a\u011fda\u015f firavunlar ve nemrutlar\u0131n say\u0131s\u0131 \u015fimdiden herhalde y\u00fcz binleri ge\u00e7mi\u015ftir. \u0130nsanl\u0131k eski \u00e7a\u011flarda birka\u00e7 nemrut ve firavunun a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ekemedi. Bu kadar inleyip durdu. Peki, t\u00fcm \u00e7evre ve toplumu \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015fe u\u011fratan y\u00fcz binlercesinin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha ne kadar \u00e7ekecek? Yol a\u00e7t\u0131klar\u0131 bunca sava\u015f\u0131n, i\u015fsizli\u011fin, a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n, yoksullu\u011fun neden oldu\u011fu ac\u0131lar\u0131 ve ahlar\u0131 nas\u0131l dindirecek?<\/p>\n<p>San\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine do\u011fa, \u00e7evre kendi \u00f6z mant\u0131k sistemleriyle dengededir. K\u00f6r kuvvetlerin esaretinden s\u00f6z etmek yanl\u0131\u015f bir de\u011ferlendirmedir. Bu hassasiyeti y\u0131kan, uygarl\u0131k sistemi ve daha \u00e7ok da g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn tekelci tahakk\u00fcmc\u00fc modernitesidir. \u0130ktidar g\u00fcc\u00fc haline gelen orta s\u0131n\u0131f\u0131n kanser t\u00fcr\u00fc b\u00fcy\u00fcmesi, temel ya\u015fam alanlar\u0131 olan kentlerin benzer tarzda kanser t\u00fcr\u00fc b\u00fcy\u00fcmesi, d\u00fcnyan\u0131n ulus-devlet zincirine ba\u011flanmas\u0131 \u00e7evre \u00fczerindeki y\u0131k\u0131m\u0131n ger\u00e7ek toplumsal nedenleridir. Hem toplumsal do\u011fan\u0131n en esnek zek\u00e2 y\u00fckl\u00fc yap\u0131lanmalar\u0131na kar\u015f\u0131 sava\u015farak, hem de \u00e7evreyle simbiyotik ili\u015fkileri tahakk\u00fcmc\u00fc ve s\u00f6m\u00fcrgeci ili\u015fkilere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek bu y\u0131k\u0131mlara yol a\u00e7ar. Bu nedenle toplumsal krizle (daha do\u011frusu toplum k\u0131r\u0131mla) ekolojik kriz aras\u0131nda \u00e7ok s\u0131k\u0131 bir ba\u011f vard\u0131r. Her iki alandaki krizler birbirlerini s\u00fcrekli besler. Tekel k\u00e2r\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131, i\u015fsizlik, a\u00e7l\u0131k ve yoksullu\u011fa yol a\u00e7arken, \u00e7o\u011falan bu n\u00fcfus ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 i\u015fsizlik, yoksulluk ve a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 gidermek i\u00e7in \u00e7evreyi tahribe y\u00f6nelmek zorunda kal\u0131r. Ormanlar, bitkiler, hayvanlar d\u00fcnyas\u0131 b\u00fcy\u00fck tehlike alt\u0131na girer.<\/p>\n<p>\u015e\u00fcphesiz bu durum tekellere daha fazla k\u00e2r olarak geri d\u00f6ner. D\u00f6ng\u00fc devam ettik\u00e7e (\u00f6rne\u011fin n\u00fcfus on milyar\u0131 bulduk\u00e7a ve daha da \u00e7ok b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e) d\u00fcnyan\u0131n kald\u0131rma dengesi tamamen \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr. Beklenen k\u0131yamet b\u00f6yle ger\u00e7ekle\u015fir. B\u00fcy\u00fcmenin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bi\u00e7imi ile kanserli bi\u00e7imi h\u00fccre d\u00fczeyinde nas\u0131l \u015fa\u015f\u0131rarak kansere, \u00f6l\u00fcme yol a\u00e7arsa, benzer tarzda tekel k\u00e2r\u0131 b\u00fcy\u00fcmeleri de toplumsal do\u011fan\u0131n her d\u00fczeyinde sa\u011fl\u0131kl\u0131 b\u00fcy\u00fcmeyi engelleyerek, toplumsal ve \u00e7evresel kanser tarz\u0131 geli\u015fmeyi tetiklemi\u015f olur. Kald\u0131 ki, insan t\u00fcr\u00fcnde biyolojik kanser hastal\u0131klar\u0131n\u0131n da bu toplumsal kanserlerin bir sonucu olarak geli\u015fti\u011fi t\u0131bben izah edilebilmektedir. \u0130nsan t\u00fcr\u00fc gibi esnek zek\u00e2 d\u00fczeyi en y\u00fcksek do\u011fa olan bir varolu\u015fun \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve se\u00e7im kabiliyeti herhalde bir kar\u0131ncan\u0131nkinden daha az de\u011fildir. Kar\u0131ncalar\u0131n i\u015fsiz kald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f m\u00fcd\u00fcr ki, insanlar mevcut zek\u00e2 halleriyle i\u015fsiz kals\u0131nlar? K\u00e2r kanununun g\u00f6zetilmemesi halinde, yaln\u0131zca ekolojik alandaki d\u00fczenlemeler bile tek ba\u015f\u0131na t\u00fcm i\u015fsizli\u011fi ortadan kald\u0131rabilecek istihdam olanaklar\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karabilir. Ekolojik ama\u00e7l\u0131 istihdamlar bir yandan \u00e7evreyi kurtar\u0131rken, di\u011fer yandan i\u015fsizli\u011fe de temelli son verebilir. B\u00f6ylesi y\u00fczlerce saha bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Fakat azami k\u00e2r kanununa g\u00f6re k\u00e2rl\u0131 olmad\u0131klar\u0131ndan istihdamdan yoksun k\u0131l\u0131n\u0131rlar. Ekolojik k\u0131lma ile sistem aras\u0131ndaki ili\u015fki krizli ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez niteliktedir.<\/p>\n<p>Modern \u00e7a\u011f\u0131n Babil\u2019leri (Babil\u2019e yaz\u0131k, \u00e7\u00fcnk\u00fc y\u0131k\u0131lana kadar soylu ve kutsald\u0131. Yozla\u015fma s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131) ya\u015fan\u0131yor. Sonunun nas\u0131l gelece\u011fi kestirilemez. Ama gezegenimizin bu d\u00fcnyay\u0131 (kendisine ihanet eden, ekolojisini imha etmekte kararl\u0131 ucube d\u00fcnya) ta\u015f\u0131yamayaca\u011f\u0131n\u0131 t\u00fcm bilimsel veriler g\u00f6stermektedir. Tekrar k\u0131ra ta\u015f\u0131nsalar da, her yerlerine kadar hem de \u00e7ok hastal\u0131kl\u0131lar. Kent toplumunun \u2018toplumk\u0131r\u0131m\u2019 s\u0131n\u0131r\u0131nda seyretti\u011fini \u00e7ok iyi kavramak gerekir.<\/p>\n<p>Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz kentin bu durumundan s\u0131n\u0131fsal iktidar ve devletsel yap\u0131lar sorumludur. Kentin m\u00fcthi\u015f rant\u0131 onlar\u0131 amans\u0131z barbar haline getirip kent canavarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 (yeni Levithan\u2019\u0131) yaratt\u0131. Bundan t\u00fcm\u00fcyle kent halk\u0131n\u0131n, toplumunun sorumlu tutulamayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ama kurunun yan\u0131nda ya\u015f da yan\u0131yor. Varo\u015flar, kentin \u2018yeni H\u0131ristiyanlar\u0131\u2019 bir yol bulmak zorundalar. Yoksa Neron\u2019lardan daha tehlikeli binlerce Neron taraf\u0131ndan yak\u0131lmaktan beter halleri ya\u015famaya mahk\u00fbmlar. S\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde kalm\u0131\u015f kent g\u00fczelli\u011fini, ahl\u00e2k ve akl\u0131n\u0131 kurtarmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekir. Her toplumsal proje merkezine art\u0131k kent kaynakl\u0131 sorunlar\u0131 (\u00c7oktan hastal\u0131k haline geldiler) almak durumundad\u0131r. T\u00fcm toplumsal ve ekolojik sorunlara ancak bu \u00e7er\u00e7evede anlaml\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler geli\u015ftirebilece\u011fimiz asla g\u00f6z ard\u0131 edilemez. D\u00fcnyan\u0131n ve toplumun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fe gitmesi i\u00e7in ba\u015fka nedenler aramayal\u0131m, yaln\u0131zca kent kaynakl\u0131 olan sorunlar daha \u015fimdiden bu rol\u00fc fazlas\u0131yla oynuyorlar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>HABER MERKEZ\u0130- Denizler ve \u0131rmaklar\u0131n kirlenmesi ve \u00e7\u00f6lle\u015fme daha \u015fimdiden felaket s\u0131n\u0131rlar\u0131na dayanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcm belirtiler k\u0131yametin do\u011fal dengenin bozulmas\u0131 sonucunda de\u011fil, bir k\u0131s\u0131m \u015febekeler halinde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f gruplar eliyle topluma ya\u015fat\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. D\u00fcnyam\u0131z\u0131n atmosfer ve iklimi ile bitkiler ve hayvanlar al\u00eaminin ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu d\u00fczenlilikler, hepsinin toplam\u0131 olmas\u0131 itibariyle insan toplumu i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Bu d\u00fczenlilikler \u00e7ok [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5297,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"subtitle":"","format":"standard","override":[{"template":"1","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"top","share_float_style":"share-monocrhome","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","post_reading_time_wpm":"300","post_calculate_word_method":"str_word_count","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"1","show_post_related":"0","show_inline_post_related":"0"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0"},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_review":[],"enable_review":"","type":"percentage","name":"","summary":"","brand":"","sku":"","good":[],"bad":[],"score_override":"","override_value":"","rating":[],"price":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[1,49],"tags":[],"class_list":["post-5296","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analiz","category-ekoloji"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/photo_2025-03-10_14-49-11.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5296","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5296"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5296\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5298,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5296\/revisions\/5298"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5297"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5296"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5296"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5296"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}