{"id":472,"date":"2024-03-26T12:48:11","date_gmt":"2024-03-26T09:48:11","guid":{"rendered":"https:\/\/berru.org\/?p=472"},"modified":"2025-07-16T17:10:20","modified_gmt":"2025-07-16T14:10:20","slug":"dizilerle-ortadoguda-sekillendirilen-yasam","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/berru.org\/index.php\/2024\/03\/26\/dizilerle-ortadoguda-sekillendirilen-yasam\/","title":{"rendered":"Dizilerle Ortado\u011fu’da \u015eekillendirilen Ya\u015fam"},"content":{"rendered":"

HABER MERKEZ\u0130 –<\/strong> Ortado\u011fu\u2019nun topraklar\u0131nda ya\u015fam en anlaml\u0131 ve en g\u00fczel olan\u0131d\u0131r. \u0130lklerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131, do\u011fu\u015flar\u0131n\u0131 sa\u011flayan arkaik k\u00fclt\u00fcr direniyor. Tan\u0131m olarak Ortado\u011fu demek yetersiz bir s\u00f6z olsa da bizim i\u00e7in bu topraklar en kutsall\u0131klar\u0131n geli\u015fti\u011fi ve halen ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 yerlerdir. Kom\u00fcnalite\u2019nin uzun s\u00fcre ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nem sonras\u0131 ikili K\u00fclt\u00fcr her zaman kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir m\u00fccadele i\u00e7erisinde olmu\u015ftur. Devletli ya\u015fam (Sistem) ile Kom\u00fcnal ya\u015fam (Sistem) her zaman kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmi\u015ftir. \u00c7o\u011fu zaman bu ikili m\u00fccadelede belirleyici olan g\u00fc\u00e7lerin ne kadar \u00f6rg\u00fctl\u00fc olduklar\u0131yla ilgiliydi.<\/p>\n

S\u00fcmerlerle birlikte geli\u015fen Devletli ya\u015fam ilkin yetkin ve k\u00f6kl\u00fc de\u011fildi, bu konuda Rahiplerin ya\u015fam\u0131 yeniden kendilerine g\u00f6re tasarlam\u0131\u015f olmalar\u0131 ve \u00e7ekirdek Hegemonyaya dayal\u0131 ya\u015fam\u0131 Uruk gibi kent Devletlerinde geli\u015ftirebildiler. En \u00f6nemlisi de \u0130deolojik kimli\u011fi Mitolojik formla geli\u015ftirmek en b\u00fcy\u00fck ba\u015farlar\u0131 oldu. Uygarl\u0131k S\u00fcmerlerle ba\u015flay\u0131p s\u0131ras\u0131yla 3.500 y\u0131l bu gelene\u011fi \u0131srarla s\u00fcrd\u00fcrmek istemi\u015ftir. Bu gelene\u011fe kar\u015f\u0131 koyan ba\u015fta Kabile hareketleri, Peygamberlik kurumu ve filozoflar\u0131n direni\u015fi s\u00fcrekli artar. Bu durumdan dolay\u0131 kom\u00fcnal hareketlerin direni\u015fleri sistemli hale gelince. Devletli sistem g\u00fc\u00e7leri bundan kaynakl\u0131 s\u0131ras\u0131yla ilkin Ortado\u011fu\u2019da Helenle\u015ftirme, Romal\u0131la\u015ft\u0131rma, Zert\u00fc\u015ftile\u015ftirme, H\u0131ristiyanla\u015ft\u0131rma ile \u0130slamla\u015ft\u0131rma k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc geli\u015ftirimeye \u00e7al\u0131\u015farak kar\u015f\u0131l\u0131k veriler.
\nOrta \u00e7a\u011f\u0131n en temel \u00f6zeli\u011fi Kom\u00fcnal direni\u015f g\u00fc\u00e7lerin ilkin Dini hareketler bi\u00e7iminde geli\u015fmi\u015f olmalar\u0131d\u0131r. Daha sonra bu hareketler Mezheplere evrilirler kimi d\u00f6nemde Tarikatlara d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrler. Helenle\u015ftirme ve Romal\u0131lar\u015ft\u0131rma\u2019ya kar\u015f\u0131 \u0130sevilik etkili olur. Zert\u00fc\u015ftili\u011fe kar\u015f\u0131 geli\u015fen kom\u00fcnal hareket olarak bildi\u011fimiz Mazdeyizm geli\u015fir yine bir d\u00f6nem sonra Manicilik etkili olur. Neticede M.S 500\u2019l\u0131 y\u0131larda Roma ile Sasani saltanat\u0131 me\u015fruiyetini kay\u0131p edince etkili bir kom\u00fcnal hareket olan \u0130slamiyet K\u00fclt\u00fcr\u00fc erkenden D\u00fcnyan\u0131n her yerine yay\u0131ld\u0131. Fakat \u0130slamiyet\u2019te di\u011fer dinler gibi bir s\u00fcre sonra Devletli g\u00fc\u00e7lerin eline ge\u00e7er ve Kom\u00fcnal hareketlerin tepkisini \u00fczerine \u00e7eker. Ortado\u011fu\u2019da geli\u015fen Haricilik ve \u015eiilik en etkili Mezhepler olur. Daha sonra s\u0131ras\u0131yla Zenci hareketi, Karmatilik, H\u00fcrremilik, Babekliler yine \u0130smaili hareketler toplum taraf\u0131ndan uzun s\u00fcre kabul g\u00f6r\u00fcrler.<\/p>\n

Kapitalist Modernite g\u00fc\u00e7leri toplumsal tarihi iyi okuyarak etkili hegomonik sistem in\u015fas\u0131n\u0131 geli\u015ftirebildiler. \u0130lkin Avrupa\u2019da sistem etkili olunca d\u00fcnyan\u0131n her yerine de yaymay\u0131 temel politik bir \u00e7al\u0131\u015fma olarak esas ald\u0131lar. Bu konuda ya\u015fad\u0131klar\u0131 en b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131 yine Ortado\u011fu oldu. Avrupa\u2019da geli\u015fen Kapitalizm Ortado\u011fu \u00fczerinde K\u00fclt\u00fcrel hegomonik g\u00fc\u00e7 olmak istiyordu, bu konuda kimi Ulus-Devletler yaratm\u0131\u015flard\u0131. Onlar i\u00e7in en \u00f6nemli Devlet Modeli T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019ydi. AKP-MHP \u00f6zel sava\u015f rejimi i\u00e7in de siyasi ve askeri zorun yeri \u00f6nemli olmakla birlikte, hegemonyay\u0131 esas ayakta tutan \u015fey toplumun k\u00fclt\u00fcr end\u00fcstrisiyle teslim al\u0131nmas\u0131, hatta fel\u00e7li hale getirilmesidir. Denilebilir ki, sistemin etkisindeki topluluk zihniyetleri insana yak\u0131n maymun t\u00fcrlerinde oldu\u011fundan daha geri ve oynat\u0131lmaya m\u00fcsait hale getirilmesidir. \u201cNas\u0131l hayvanat bah\u00e7esindeki hayvanlar seyirlikse, toplumun da bir g\u00f6steri toplumuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc bir\u00e7ok filozof\u00e7a tespit edilmi\u015ftir ve dillen-dirilmektedir. Ba\u015fta seks end\u00fcstrisi, pe\u015fi s\u0131ra ve onunla i\u00e7 i\u00e7e spor ve sanat-k\u00fclt\u00fcr end\u00fcstrileri, geni\u015f bir medyatik reklam kampanyas\u0131yla duygusal ve analitik zek\u00e2n\u0131n yo\u011fun ve s\u00fcrekli olarak bombalanmas\u0131 ve tamamen i\u015flevsizle\u015ftirilmesi temelinde g\u00f6steri toplumunun zihniyet fethi tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d<\/p>\n

En \u00f6nemlisi de T\u00fcketime dayal\u0131 te\u015fvikler s\u00fcrekli art\u0131r\u0131lmaktad\u0131r<\/strong><\/p>\n

Ortado\u011fu toplumlar\u0131 arkaik k\u00fclt\u00fcrel g\u00fcc\u00fcnden kaynakl\u0131 Medya bu alanda da sava\u015f\u0131n en etkili arac\u0131 konumuna getirdiler. AKP-MHP\u2019e \u00f6zel sava\u015f rejimi bu konuda \u00f6zellikle Sanat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 fazlas\u0131yla \u00f6nemsiyor hem devlet hem de \u00f6zel tekellerin el att\u0131klar\u0131 \u00f6nemli bir toplumsal sava\u015f alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyorlar. Dizilerle toplumu yeniden bi\u00e7imlendirmek bunu da gen\u00e7ler \u00fczerinde s\u00fcrekli geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmak bu son y\u0131llarda fazlas\u0131yla etkili olmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktalar. D\u00fcnyada en \u00e7ok televizyon izlenen \u00fclkelerin ba\u015f\u0131nda T\u00fcrkiye geliyor. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re her g\u00fcn yakla\u015f\u0131k 4-5 saat televizyon kar\u015f\u0131s\u0131nda bulunuluyor. Her y\u0131l ortalama 200 dizi yap\u0131l\u0131r. Yakla\u015f\u0131k 70 Dizi s\u00fcrekli ekranlarda d\u00f6ner. T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131lan dizilerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ise ayn\u0131 zamanda Ortado\u011fu, Balkanlar ve Latin Amerika \u00fclkelerinde de izleyicilerle bulu\u015fuyor. Senaryosundan oyuncusuna, y\u00f6netmeninden kost\u00fcmc\u00fcs\u00fcne \u00e7arpan etkisiyle on binlerce insan i\u00e7in \u00f6nemli bir ekonomi yaratan diziler ayn\u0131 zamanda kendi \u2018fan\u2019 kitlelerini de olu\u015fturuyorlar.<\/p>\n

Dizilerin Senaryolar\u0131nda bilin\u00e7li bir bi\u00e7imde Raiting u\u011fruna Dram, \u015eiddet, Kad\u0131na kar\u015f\u0131 ihanet ve Entrikalar \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Bundan kaynakl\u0131 toplum \u00fczerindeki olumsuz etkisi psikolojik \u015fiddet artar. Yine cinsiyet e\u015fitsizli\u011fi s\u00fcrekli \u00fcretilir. En \u00f6nemlisi de T\u00fcketime dayal\u0131 te\u015fvikler s\u00fcrekli art\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Diziler \u00fczeri toplum m\u00fchendisli fazlas\u0131yla etkili yap\u0131lmaktad\u0131r. Yans\u0131malar\u0131n\u0131 irdeledi\u011fimizde, kimi insanlar yeni do\u011fan \u00e7ocuklar\u0131n isimlerini dizilerde \u00f6ne \u00e7\u0131kan insanlar\u0131n isimlerini koyarlar. G\u00fcnl\u00fck haberlere g\u00f6re de \u00f6ld\u00fcrme \u00e7e\u015fitleri dizilerden etkilenip ayn\u0131s\u0131 yap\u0131l\u0131r. \u0130nsan ruhu \u00fczerindeki etkileri her ge\u00e7en g\u00fcn artarak devam ederken. \u0130nsan\u0131n davran\u0131\u015f\u0131 de\u011fi\u015fir, hal hareketlerimizden tutal\u0131m kimi karakterler gibi g\u00fclmek, h\u00fcz\u00fcnlenmek, s\u00f6z s\u00f6ylemek, tepkilenmek, be\u011feni \u00f6l\u00e7\u00fcleri edinmek ve bireysel ya\u015fam k\u00fclt\u00fcr\u00fc sonuna kadar te\u015fvik etmekteler.<\/p>\n

Toplum, zamanla, dizilerde olaylar\u0131n abart\u0131larak yans\u0131t\u0131lmas\u0131na al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r<\/strong><\/p>\n

Bunlar\u0131n hepsi yap\u0131l\u0131rken ya\u015fam\u0131n kendisi \u201cyeni moda\u201d ad\u0131 alt\u0131nda yap\u0131l\u0131r. Geleneksellik ele\u015ftirilirken, insan nas\u0131l giyinmeli, nas\u0131l yemek yemeli, ili\u015fkiler nas\u0131l olmal\u0131, sa\u00e7 modeli nas\u0131l olmal\u0131, s\u00fcrekli birey \u015fahs\u0131nda toplumun ahlak\u0131 hedef al\u0131n\u0131r. Diziler ilk d\u00f6nemdeki gibi de\u011filler art\u0131k. Kad\u0131n sorunlar\u0131na odaklanan diziler reting\u2019leri genelde d\u00fc\u015f\u00fck oluyor. Veya dizilerde eskiden adalet aray\u0131\u015f\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karken \u015fimdi oyunlarla kimin daha iktidarl\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve ak\u0131ll\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steren diziler \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Mafya temal\u0131 dizilerde de bu de\u011fi\u015fim g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Toplum, zamanla, dizilerde olaylar\u0131n abart\u0131larak yans\u0131t\u0131lmas\u0131na al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla seyirci kendisini oyuncular\u0131n yerine koyarken bu abart\u0131l\u0131 durumu i\u00e7inde ya\u015famakta, bu durumu ger\u00e7eklik zannetmektedir. Daha sonra ger\u00e7ek hayatta ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 olaylara, bunun abart\u0131l\u0131 halini i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, ger\u00e7eklik tepkisi verememektedir. Dizilerin olaylar\u0131 sim\u00fcle edip ger\u00e7eklikten uzakla\u015ft\u0131rma gibi olumsuz bir etkisi bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Kapitalist Modernite g\u00fc\u00e7leri belli ki toplumu k\u0131smen d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilmi\u015fler. Sebeplerin ba\u015f\u0131nda dizilerin ne kadar zarar verebilecek konusunda duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n bug\u00fcne kadar fazla geli\u015fmemi\u015f olmas\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Diziler izlenirken ele\u015ftirisel bak\u0131lmamas\u0131 en b\u00fcy\u00fck sorun ve \u00e7o\u011fu zaman Demokratik Modernite\u2019ye g\u00f6re ele al\u0131nmamas\u0131 en b\u00fcy\u00fck handikap. Ortado\u011fu\u2019nun kendi k\u00fclt\u00fcrel kodlar\u0131 vard\u0131r e\u011fer bir \u015feyler tarif edelecekse o da \u201cYakla\u015f\u0131k sekiz bin y\u0131l \u00f6nce kabile toplumu Toros-Zagros co\u011frafyas\u0131nda belirginle\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00f6ylesine otantik bir k\u00fclt\u00fcrd\u00fcr ki, sanki kendini bir yandan ilk b\u00fcy\u00fck K\u00e2be\u2019siyle, di\u011fer yandan ilk evrensel m\u00fczik k\u00fclt\u00fcr\u00fc, davulu, zurnas\u0131 ve kaval\u0131yla ilan eder gibidir. Zurna ve kaval bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn sanatsal ifadesidir.\u201d Bu topraklarda K\u00fclt\u00fcr b\u00f6yle ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r ve anlaml\u0131 ya\u015fam\u0131n do\u011fu\u015fu da b\u00f6yle ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

YAZAR: DEN\u0130Z G\u00dcL <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

HABER MERKEZ\u0130 – Ortado\u011fu\u2019nun topraklar\u0131nda ya\u015fam en anlaml\u0131 ve en g\u00fczel olan\u0131d\u0131r. \u0130lklerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131, do\u011fu\u015flar\u0131n\u0131 sa\u011flayan arkaik k\u00fclt\u00fcr direniyor. Tan\u0131m olarak Ortado\u011fu demek yetersiz bir s\u00f6z olsa da bizim i\u00e7in bu topraklar en kutsall\u0131klar\u0131n geli\u015fti\u011fi ve halen ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 yerlerdir. Kom\u00fcnalite\u2019nin uzun s\u00fcre ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nem sonras\u0131 ikili K\u00fclt\u00fcr her zaman kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir m\u00fccadele i\u00e7erisinde olmu\u015ftur. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":473,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"source_name":"","source_url":"","via_name":"","via_url":"","override_template":"0","override":[{"template":"1","single_blog_custom":"","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"top","share_float_style":"share-monocrhome","show_share_counter":"0","show_view_counter":"0","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"0","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","show_post_reading_time":"0","post_reading_time_wpm":"300","show_zoom_button":"0","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"1","show_post_related":"0","show_inline_post_related":"0","post_calculate_word_method":"str_word_count"}],"override_image_size":"0","image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post":"0","trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trendler","sponsored_post":"0","sponsored_post_label":"Sponsored by","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo_enable":"0","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":"","disable_ad":"0","format":"standard","subtitle":""},"jnews_primary_category":{"id":"","hide":""},"jnews_social_meta":{"fb_title":"","fb_description":"","fb_image":"","twitter_title":"","twitter_description":"","twitter_image":""},"jnews_review":[],"enable_review":"0","type":"percentage","name":"","summary":"","brand":"","sku":"","good":[{"good_text":""}],"bad":[{"bad_text":""}],"score_override":"0","override_value":"","rating":[{"rating_text":"","rating_number":"10"}],"price":[{"shop":"","price":"","link":"","icon":""}],"jnews_override_counter":{"override_view_counter":"0","view_counter_number":"0","override_share_counter":"0","share_counter_number":"0","override_like_counter":"0","like_counter_number":"0","override_dislike_counter":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"enable_post_split":"0","post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[50],"tags":[],"class_list":["post-472","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genc-kalemler"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/TVShows.webp","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/472","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=472"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/472\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7364,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/472\/revisions\/7364"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/473"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=472"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=472"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=472"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}