{"id":274,"date":"2024-03-13T16:33:06","date_gmt":"2024-03-13T13:33:06","guid":{"rendered":"https:\/\/berru.org\/?p=274"},"modified":"2025-07-16T15:08:41","modified_gmt":"2025-07-16T12:08:41","slug":"gercekte-olan-sosyal-medya-degil-dijital-medyadir1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/berru.org\/index.php\/2024\/03\/13\/gercekte-olan-sosyal-medya-degil-dijital-medyadir1\/","title":{"rendered":"Dijital Medya"},"content":{"rendered":"

HABER MERKEZ\u0130 – <\/strong>Egemen, iktidarc\u0131, d\u00fczenbaz, hileci, entrikac\u0131, ikiy\u00fczl\u00fc ve daha ad\u0131n\u0131 koyamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bin bir k\u00f6t\u00fc ger\u00e7eklerin geli\u015ftiricisi olan kapitalist modernite, g\u00fcn\u00fcm\u00fcze gelindi\u011finde teknolojik ileti\u015fim ile deyim yerindeyse toplumu \u00e7\u0131\u011f\u0131r\u0131ndan \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Tarih boyunca t\u00fcm ata-erkil sistem, hile ve kand\u0131rmaca bir zihniyet \u00fczerine kendini kurmu\u015f ve s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Fakat bu tarihin i\u00e7inden ge\u00e7en hi\u00e7bir ata-erkil sistem kapitalizm \u00e7a\u011f\u0131 kadar toplumu zarara u\u011fratmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu zarar hemen hemen her konu itibariyle \u00f6yle iken, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn teknolojik ileti\u015fimi mevcut durumda kapitalizmin toplumu kontrol\u00fcnde tutabilmesinin en g\u00fc\u00e7l\u00fc ara\u00e7lar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir. Bu neden ile bu yaz\u0131m\u0131z da dijital medyan\u0131n toplum \u00fczerindeki olumsuz etkilerini, \u00f6zellikle kaleme almaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Say\u0131n Abdullah \u00d6calan savunmalar\u0131nda tarihi \u00e7ok derinlikli olarak \u00e7\u00f6z\u00fcmleyip, \u00f6zg\u00fcrle\u015fmek istemi ve \u00e7abas\u0131nda olan her bir insana sunmu\u015ftur. Bu anlam da Say\u0131n Abdullah \u00d6calan\u2019\u0131n derinlikli olarak geli\u015ftirdi\u011fi bu tarihi \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerinden biraz ders \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m. Bu temelde ne konu olursa olsun tarih eksenli ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ders ve tecr\u00fcbe \u00e7\u0131karma ferasetiyle yakla\u015fmada muhakkak fayda vard\u0131r. Yazmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu konuyu da \u00f6yle ele almaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. Belki de tarihin ba\u015flang\u0131c\u0131nda veya tarihin \u00e7ok derinliklerinde dijital ara\u00e7 yoktu diyebilirsiniz. Fakat \u201cher \u015feyin bir ba\u015flang\u0131c\u0131 vard\u0131r\u201d derler ya, i\u015fte dijital medyan\u0131n da bir ba\u015flang\u0131c\u0131 vard\u0131r. Yaln\u0131z bu ba\u015flang\u0131\u00e7 bizim bildi\u011fimiz, dijital tekni\u011fin ba\u015flang\u0131c\u0131 de\u011fildir. Bu neden ile dijital medyay\u0131 tarihsel olarak ele almada fayda olacakt\u0131r.<\/p>\n

Say\u0131n Abdullah \u00d6calan tarihin \u201ciki ana nehir\u201d olarak ak\u0131p geldi\u011fini ve bu ana nehirlerden biri hegemonik, despotik uygarl\u0131k ve di\u011ferinin ise ahlak ve \u00f6zg\u00fcr toplum da \u0131srar eden demokratik uygarl\u0131k \u015feklinde tan\u0131mlamaktad\u0131r. Bu her \u201ciki ana nehir\u201d tarih boyunca yan yana ve s\u00fcrekli \u00e7eli\u015fip \u00e7at\u0131\u015farak ilerlemi\u015ftir. Hemen hemen ya\u015fam\u0131n t\u00fcm boyutlar\u0131n da, her mek\u00e2n ve her zaman da birbirleriyle \u00e7at\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Toplumda, savunmada, politikada, ekonomide, kad\u0131nda, dinde, ahlakta ve insan\u0131n ya\u015fam\u0131na dair akl\u0131m\u0131za gelebilecek her konuda hi\u00e7bir \u015fekilde bir olmam\u0131\u015f ve s\u00fcrekli birbirleriyle sava\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Bu sava\u015fta hegonomik, despotik uygarl\u0131k tarihin hi\u00e7bir vaktinde de demokratik uygarl\u0131\u011f\u0131 yenip bitiremedi\u011fi i\u00e7in, s\u00fcrekli ahlak d\u0131\u015f\u0131 hile ve oyunlarla insanl\u0131\u011f\u0131 kontrol etmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki dijital medya ara\u00e7lar\u0131, bu hegenomik ve despotik uygarl\u0131\u011f\u0131n anlay\u0131\u015f ve ferasetinden b\u00fcy\u00fck pay alan en etkileyici silahlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Medya kelimesinin anlam\u0131; Latincede ortam, ara\u00e7 anlam\u0131na gelen media kelimesinin \u00e7o\u011fulundan gelmi\u015ftir. \u0130leti\u015fim ba\u015fta olmak \u00fczere, biyoloji gibi de\u011fi\u015fik alanlarda da kullan\u0131mlar\u0131 vard\u0131r. Ayr\u0131ca g\u00fcn\u00fcm\u00fcz de Bas\u0131n-yay\u0131n (kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131), i\u00e7in de medya kelimesi kullan\u0131lmaktad\u0131r. Yani g\u00fcnl\u00fck dilde radyo, televizyon gazete gibi elektronik veya yaz\u0131l\u0131 bas\u0131n organlar\u0131n\u0131 anlatmak i\u00e7in kullan\u0131lan bir terimdir. Dijital medya ise bu i\u015fin dijital ve tekni\u011fin a\u011f\u0131r basan y\u00f6n\u00fcd\u00fcr. Bu tan\u0131mlamaya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z da hi\u00e7 de zararl\u0131 veya k\u00f6t\u00fc bir durum da g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor asl\u0131nda. Fakat \u015funun alt\u0131n\u0131 da \u00f6zellikle \u00e7izme gere\u011fi duymaktay\u0131m. Zaten yeni olu\u015fturulan hemen hemen her ara\u00e7, ama\u00e7 itibari ile bile olsa ba\u015fta toplumun yarar\u0131 i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015ftir. Yani toplum i\u00e7in, insanl\u0131k i\u00e7in \u00e7\u0131kars\u0131z olarak geli\u015ftirilen her \u015fey, en ba\u015f\u0131ndan yararl\u0131d\u0131r. Yarar ama\u00e7l\u0131 geli\u015ftirilmi\u015ftir. Mesela bug\u00fcn sava\u015fta \u00e7ok yayg\u0131n kullan\u0131lan insans\u0131z hava arac\u0131n\u0131, \u00e7ift\u00e7i bir kad\u0131n tarlas\u0131n\u0131 ila\u00e7lamak veya da g\u00f6zetlemek i\u00e7in tasarlay\u0131p geli\u015ftirmi\u015ftir. B\u00fcy\u00fck ihtimal ile o \u00e7ift\u00e7i kad\u0131n bug\u00fcn bu arac\u0131n, bu kadar insan kan\u0131 d\u00f6kece\u011fini bilseydi belki de bu arac\u0131 asla geli\u015ftirmezdi. Belki bu dijital ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 geli\u015ftiren bilim insan\u0131 da daha \u00e7ok toplumun birbiriyle ileti\u015fimi g\u00fc\u00e7lensin diye geli\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n

Ayn\u0131 \u015fekilde dijital medya veya da bas\u0131n, yay\u0131n, ileti\u015fim ara\u00e7 ve ama\u00e7lar\u0131n\u0131n hepsi de ilk geli\u015ftirildiklerinde insanl\u0131\u011fa hizmet temelinde geli\u015ftirildi. Haberle\u015fme y\u00f6ntemlerinin hi\u00e7 biri topluma zararl\u0131 de\u011fildi. Mesela ate\u015f ve duman ile haberle\u015fmenin hi\u00e7bir hakikate zarar\u0131 yoktu. Ya da mektup getirip g\u00f6t\u00fcrmek i\u00e7in e\u011fitilmi\u015f o g\u00fcvercinlerin kime ne zarar\u0131 olabilirdi ki? Hi\u00e7bir zarar\u0131 olmayacakt\u0131 ku\u015fkusuz. \u00c7\u00fcnk\u00fc o zaman ki y\u00f6ntemlerde dahil olmak \u00fczere her \u015fey insan ve toplum i\u00e7indi. \u00c7\u0131kar yoktu. Faydac\u0131l\u0131k yoktu. Biri \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcp biri ya\u015fam\u0131yordu. Hepimiz birimiz, birimiz ise hepimiz i\u00e7indi. Fakat maalesef bug\u00fcn \u00f6yle de\u011fildir. Kapitalist modernitenin hemen hemen d\u00fcnyan\u0131n her bir yerinde zirve yapt\u0131\u011f\u0131 bug\u00fcn de, \u00e7ocuklarda bile yer yer \u00e7\u0131kar ve bencillik g\u00f6r\u00fclebilmektedir. \u00c7ocuklarda bile bu g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, kapitalist modernitenin oyunlar\u0131na gelmi\u015f, hatta yer yer bilin\u00e7li veya bilin\u00e7siz kapitalist sisteme alet olup hizmet eden \u00e7\u0131karc\u0131 toplum kesiminin (elit kesimin) hangi medya haberine, hangi yay\u0131n ve payla\u015f\u0131m\u0131na g\u00fcvenilebilinir ki? Durum bu iken ger\u00e7ekten bir sosyal medya hakikati olabilir mi?<\/p>\n

Bu neden ile rahatl\u0131kla ger\u00e7ekte bir sosyal medya yoktur diyebiliriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc sosyal medya e\u011fer hakikatten ad\u0131 gibi olsayd\u0131, yani hakikatten sosyal olabilseydi, topluma bu denli zarar\u0131 olmazd\u0131. Sonu\u00e7 itibari ile sosyal medya, toplumun birbiriyle ileti\u015fim ve haberle\u015fme sistemi olmal\u0131d\u0131r de\u011fil mi? Evet ger\u00e7ekte \u00f6yle olmal\u0131d\u0131r. Fakat g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, zihniyet temelinde derinlikli olarak \u00e7\u00f6z\u00fcmledi\u011fimiz de asl\u0131nda bir sosyal medya ger\u00e7e\u011fi yoktur. Ger\u00e7ekte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu durum, fark\u0131nda olmaks\u0131z\u0131n dijital medya ger\u00e7e\u011fidir. Ki bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k gibi psikolojik hastal\u0131ktan tutal\u0131m da, bu elit ve iktidarc\u0131 kesimin bizi istedi\u011fi gibi y\u00f6nlendirmesine kadar bir\u00e7ok y\u00f6n\u00fcyle bize zararl\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131 belirtirken, internet d\u00fcnyas\u0131n\u0131, sosyal medyay\u0131 imk\u00e2n ve payla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 ink\u00e2r etmiyoruz. Bir hakikate dikkat \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Yani sosyal dijital anlay\u0131\u015f ve zihniyetlere kar\u015f\u0131 bilin\u00e7li ve duyarl\u0131 yakla\u015fmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yoruz.
\n\u015eimdi biraz daha bilimsel boyutuna bir bakal\u0131m. Dopamin hormonu (DA), v\u00fccutta do\u011fal olarak \u00fcretilen bir kimyasald\u0131r. Beyinde, dopamin hormonunun resept\u00f6rlerini aktive ederek n\u00f6rotransmiter olarak g\u00f6rev yapar. Dopamin hormonu ayr\u0131ca, hipotalamustan da salg\u0131lan\u0131r ve kana kar\u0131\u015farak n\u00f6rohormon g\u00f6revi yapar. N\u00f6rohormon olarak g\u00f6revi hipofizin \u00f6n lobundan prolaktin salg\u0131lanmas\u0131n\u0131 bask\u0131lamakt\u0131r. Sempatik sinir sistemindeki etkileri dolay\u0131s\u0131yla ila\u00e7 olarak; kalp at\u0131\u015flar\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rmak ve kan bas\u0131nc\u0131n\u0131 y\u00fckseltmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Dopamin hormonun v\u00fccudumuzdaki rol\u00fc b\u00f6yledir. Fakat kapitalist sistem bu ger\u00e7e\u011fimizi bilimcilik anlay\u0131\u015f\u0131yla a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kart\u0131p kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Nas\u0131l m\u0131 kullanm\u0131\u015ft\u0131r? Dopamin hormonu heyacanla bir \u015feyi merak edip, sab\u0131rla bekledi\u011fimizde daha fazla salg\u0131lan\u0131r. Bu merakla bekleyi\u015f ne kadar uzun s\u00fcrse, bedenimizde o kadar dopamin hormonu salg\u0131lar. Bu \u015fekilde Dopamin hormonu salg\u0131land\u0131\u011f\u0131nda, yani ne denli uzun s\u00fcreli salg\u0131lansa biz de o denli kendimizi mutlu, huzurlu ve stressiz hissederiz.<\/p>\n

Fakat kapitalist sistem bunu dijital ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131yla, (\u00f6zellikle g\u00fcn\u00fcm\u00fcz de ak\u0131ll\u0131 cep telefonlar\u0131yla) \u00f6yle bir hale getirmi\u015f ki, hemen hemen her an bir mesaj, bir bildirim, bir payla\u015f\u0131m vb. alarak bu dopamin hormonunun salg\u0131lamas\u0131n\u0131 bize zarar verecek d\u00fczeyine getirmi\u015ftir. Yani t\u0131p biliminde s\u00f6ylenildi\u011fi gibi, \u201cila\u00e7 ile zehrin fark\u0131 dozaj\u0131d\u0131r\u201d. Yani t\u00fcm hastal\u0131k tedavilerinde kullan\u0131lan ila\u00e7lar fazla al\u0131nsa zehirlenme ger\u00e7ekle\u015fir. Bir \u00f6rnek ile bunu daha da a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015ftural\u0131m. Eskiden bir yere bir mektup yazard\u0131k. Bazen o mektubumuzun cevab\u0131n\u0131 alabilmek i\u00e7in belki de aylarca beklerdik. Aylarca bu bekleyi\u015fte istedi\u011fimiz cevab\u0131 alabilece\u011fimize dair bin bir g\u00fczel hayal kurard\u0131k. \u0130\u015fte bu uzun bekleyi\u015f s\u0131ras\u0131nda kurdu\u011fumuz bu hayallerimiz, bedenimiz de \u00e7ok kontroll\u00fc dopamin hormonu salg\u0131lard\u0131. Ayr\u0131ca bu bekleyi\u015f b\u00fcy\u00fck bir emek ve \u00e7abayd\u0131. Yani bu ger\u00e7e\u011fin manevi y\u00f6n\u00fc de insana farkl\u0131 bir moral ve g\u00fc\u00e7 veriyordu. Yaln\u0131z g\u00fcn\u00fcm\u00fcz de bir ki\u015fi bir cep telefonu ile hemen bir mesaj atar ve an\u0131n da cevap gelir. Ne merak, ne heyecan ya\u015far. Dolay\u0131s\u0131yla ani ald\u0131\u011f\u0131 o cevapta, ani heyecanlansa bile \u00e7ok dengesiz bir dopamin hormonu salg\u0131lanm\u0131\u015f olur. Ve sonu\u00e7ta ortaya \u00e7\u0131kacak olan ger\u00e7eklik, \u201cila\u00e7 ile zehrin fark\u0131 dozaj\u0131d\u0131r\u201d olur. Yine k\u0131sa s\u00fcreli ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu ger\u00e7ekler, beyin kapasite s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131z\u0131 fazlas\u0131yla daraltmaktad\u0131r. Bu ger\u00e7ekler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6r\u00fcyoruz ki, asl\u0131nda kapitalist modernitenin bize sundu\u011fu bu dijital imk\u00e2n ve ko\u015ful, bizi mutlu ve huzurluymu\u015fuz gibi diye kand\u0131r\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

HABER MERKEZ\u0130 – Egemen, iktidarc\u0131, d\u00fczenbaz, hileci, entrikac\u0131, ikiy\u00fczl\u00fc ve daha ad\u0131n\u0131 koyamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bin bir k\u00f6t\u00fc ger\u00e7eklerin geli\u015ftiricisi olan kapitalist modernite, g\u00fcn\u00fcm\u00fcze gelindi\u011finde teknolojik ileti\u015fim ile deyim yerindeyse toplumu \u00e7\u0131\u011f\u0131r\u0131ndan \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Tarih boyunca t\u00fcm ata-erkil sistem, hile ve kand\u0131rmaca bir zihniyet \u00fczerine kendini kurmu\u015f ve s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Fakat bu tarihin i\u00e7inden ge\u00e7en hi\u00e7bir ata-erkil sistem kapitalizm […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":275,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"source_name":"","source_url":"","via_name":"","via_url":"","override_template":"0","override":[{"template":"1","single_blog_custom":"","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"top","share_float_style":"share-monocrhome","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","show_post_reading_time":"0","post_reading_time_wpm":"300","show_zoom_button":"0","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"1","show_post_related":"0","show_inline_post_related":"0","post_calculate_word_method":"str_word_count"}],"override_image_size":"0","image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post":"0","trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post":"0","sponsored_post_label":"Sponsored by","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo_enable":"0","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":"","disable_ad":"0","format":"standard","subtitle":""},"jnews_primary_category":{"id":"","hide":""},"jnews_social_meta":{"fb_title":"","fb_description":"","fb_image":"","twitter_title":"","twitter_description":"","twitter_image":""},"jnews_review":[],"enable_review":"0","type":"percentage","name":"","summary":"","brand":"","sku":"","good":[{"good_text":""}],"bad":[{"bad_text":""}],"score_override":"0","override_value":"","rating":[{"rating_text":"","rating_number":"10"}],"price":[{"shop":"","price":"","link":"","icon":""}],"jnews_override_counter":{"override_view_counter":"0","view_counter_number":"0","override_share_counter":"0","share_counter_number":"0","override_like_counter":"0","like_counter_number":"0","override_dislike_counter":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"enable_post_split":"0","post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[55,50],"tags":[],"class_list":["post-274","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dijital-medya","category-genc-kalemler"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/4-1024x576-1.png","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/274","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=274"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/274\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7345,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/274\/revisions\/7345"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/275"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=274"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=274"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=274"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}