{"id":12091,"date":"2026-07-28T08:00:39","date_gmt":"2026-07-28T05:00:39","guid":{"rendered":"https:\/\/berru.org\/?p=12091"},"modified":"2026-07-28T08:10:53","modified_gmt":"2026-07-28T05:10:53","slug":"ontolojik-bilincimizin-ve-direnis-gelenegimizin-kaynagi-zerdustilik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/berru.org\/index.php\/2026\/07\/28\/ontolojik-bilincimizin-ve-direnis-gelenegimizin-kaynagi-zerdustilik\/","title":{"rendered":"Ontolojik Bilincimizin ve Direni\u015f Gelene\u011fimizin Kayna\u011f\u0131: Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck"},"content":{"rendered":"<p>\u0130nsanl\u0131k tarihinde kastik-katil sisteminin sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 ilk kom\u00fcnal direni\u015flerin kad\u0131n direni\u015fi temelinde geli\u015fti\u011fi belirtilebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kastik-katilin ilk hedefledi\u011fi, kad\u0131n etraf\u0131nda \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olan kom\u00fcnal toplumdur. Bu toplumsall\u0131\u011fa sald\u0131ranlar\u0131n direni\u015fle kar\u015f\u0131la\u015fmamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kom\u00fcnal toplum \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr ve ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc bir ya\u015fam tan\u0131mam\u0131\u015ft\u0131r. Bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn yok edilmesine kar\u015f\u0131 kad\u0131n direni\u015fi ilk g\u00fcnden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze dek s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Devletler kurulduktan sonra bu sald\u0131rlar daha \u00f6rg\u00fctl\u00fc ve sistemli hale gelmi\u015f ve buna kar\u015f\u0131 toplumsal direni\u015fler de daha \u00f6rg\u00fctl\u00fc y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu toplumsal \u00f6rg\u00fctlenmenin ilk bi\u00e7imleri savunma temelindeki kabile ve a\u015firet formudur.<\/p>\n<p>K\u00fcrdistan\u2019da kabile ve a\u015firet direni\u015fleri kom\u00fcnal temelde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ve bunun ideolojik \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de Zerd\u00fc\u015ft ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>Toplum \u00d6nderi Olarak Zerd\u00fc\u015ft<\/strong><\/p>\n<p>Zerd\u00fc\u015ft\u00fcn, ya\u015fam\u0131\u015f tarihi bir ki\u015filik olup olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine tart\u0131\u015fmalar vard\u0131r. M.\u00d6. 3000, 1000 ve 600\u2019l\u00fc y\u0131llarda \u00fc\u00e7 ayr\u0131 Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 tahmin edilmektedir. Toplum \u00f6nc\u00fclerine Zerd\u00fc\u015ft ad\u0131 verilmi\u015f olabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Zerd\u00fc\u015ft \u201cy\u0131ld\u0131z\u0131n \u00e7ocu\u011fu, y\u0131ld\u0131zdan gelen\u201d anlamlar\u0131ndan dolay\u0131 \u201cayd\u0131nlatan\u201d demektir. Toplumu ayd\u0131nlatan \u00f6nc\u00fcd\u00fcr. B\u00f6yle yorumland\u0131\u011f\u0131nda bir\u00e7ok Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131ndan bahsedilmesi anla\u015f\u0131l\u0131r oluyor. Ancak Med\u2019ler d\u00f6neminde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen Zerd\u00fc\u015ft karakteri daha somut olarak bilinmektedir. Tarihi bir ki\u015filik oldu\u011fu iddia edilirken soyundan, hangi aileden geldi\u011fi belirtilir. \u00d6nemli olan savundu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcnce ve inan\u00e7 sistemidir.<\/p>\n<p>Ondan \u00f6nce toplumsal inan\u00e7 sistemi Mitraizm ile ifade edilmi\u015ftir. Kom\u00fcnal toplumun zihniyet d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ve toplumsal ya\u015fam\u0131n\u0131n Mitraizme yans\u0131mas\u0131, toplum i\u00e7inde birli\u011fe, kom\u00fcnaliteye, farkl\u0131 toplumlar aras\u0131nda da s\u00f6zle\u015fmelere verilen \u00f6nem \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Mitra\u2019n\u0131n dost, arkada\u015f, anla\u015fmalar\u0131n g\u00f6zetleyicisi gibi anlamlara gelmesi toplumun kom\u00fcnal d\u00fczeyini g\u00f6stermektedir. Bu \u00f6zelliklerle toplum bir arada kalmay\u0131 ve direnmeyi ba\u015far\u0131yordu.<\/p>\n<p>Egemen d\u00fczen toplumu k\u00f6lele\u015ftirme pe\u015findeyken toplum ise kendi d\u00fc\u015f\u00fcnce ve ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 onlardan farkl\u0131 k\u0131larak direnebilirdi. Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck bu tarz\u0131n felsefi, k\u00fclt\u00fcrel, toplumsal sisteme kavu\u015fmas\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Felsefe Olarak Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck<\/strong><\/p>\n<p>Zerd\u00fc\u015ftl\u00fc\u011f\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnce ve inan\u00e7 sistemi insan iradesine dolay\u0131s\u0131yla ahlaka dayan\u0131yor. \u0130nsan\u0131n varolu\u015fsal temelde ahlaki, kom\u00fcnal ve ekolojik oldu\u011funu bildiren bir sistemi vard\u0131r.<\/p>\n<p>Zerd\u00fc\u015ft, varl\u0131\u011f\u0131 tan\u0131mlamas\u0131yla K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n ilk ontolojik bilincini olu\u015fturmu\u015ftur denilebilir. Ahura Mazda ve Ehriman \u015fahs\u0131nda \u0130yi ve k\u00f6t\u00fc varl\u0131k vard\u0131r. \u0130kisinin m\u00fccadelesi toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin \u00f6z\u00fcd\u00fcr. Devlet-kom\u00fcn ayr\u0131m\u0131, ili\u015fki ve \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 bu \u015fekilde dile geliyordu. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f tarz\u0131 olarak da dualistik d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00f6nemini ba\u015flatm\u0131\u015f oluyordu.<\/p>\n<p>Mutlak, de\u011fi\u015fmez, tek tarafl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce tarz\u0131na kar\u015f\u0131 duailite toplumsal do\u011fan\u0131n kendini var edi\u015f tarz\u0131n\u0131n da ifadesi oluyordu. B\u00f6ylece yukar\u0131dan topluma dayat\u0131lan, kul anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131z k\u0131lan ve kendini tanr\u0131la\u015ft\u0131ran krall\u0131k d\u00fczenine kar\u015f\u0131 insan\u0131 esas al\u0131yor, se\u00e7im yapma, tercihte bulunma iradesini ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ahlak\u0131n\u0131 savunuyordu.<\/p>\n<p>\u0130nsan iradesinin g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 evren anlay\u0131\u015f\u0131yla da a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Zerd\u00fc\u015ftl\u00fckte evrenin herhangi bir s\u0131n\u0131r\u0131 yoktur. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz bilimi evrenin bir s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n oldu\u011funu iddia ediyor; bir s\u0131n\u0131r\u0131 varsa bir ba\u015flang\u0131c\u0131 da vard\u0131r. Evrene yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan 14 milyar y\u0131ll\u0131k tarih onun bir ba\u015flang\u0131ca sahip oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Bu fikrin yanl\u0131\u015f olabilece\u011fi de art\u0131k tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor.\u00a0 Zerd\u00fc\u015ft tan\u0131mlamalar\u0131nda bu zaten vard\u0131r. Evrene s\u0131n\u0131r konulamayaca\u011f\u0131 gibi mikro evren olan insan iradesine de s\u0131n\u0131r konulamaz. Kimseye tabi olmaz, kullu\u011fu kabul etmez, k\u00f6leli\u011fe kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<p>\u0130ktidara, devlete, k\u00f6leli\u011fe kar\u015f\u0131 insan iradesi esast\u0131r. \u0130radesi olmayan\u0131n ahlak\u0131n\u0131n oldu\u011fundan bahsedilemez. Ahlak bir irade i\u015fidir ve ki\u015finin kendi tercihlerinin sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131mas\u0131n\u0131 anlat\u0131r. Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fcn bir ahlak filozofu olarak tan\u0131mlanmas\u0131 da bu nedenledir.<\/p>\n<p>Dualitesini evrensel varl\u0131klar d\u00fczeyinde de sergilemi\u015ftir. Buna g\u00f6re, evrende iki merkezi yer vard\u0131r. Birinde sonsuz bir ayd\u0131nl\u0131k, \u0131\u015f\u0131k vard\u0131r fakat kapal\u0131 bir yap\u0131d\u0131r, o \u0131\u015f\u0131k d\u0131\u015fa yans\u0131maz. Bu \u0131\u015f\u0131kl\u0131 b\u00f6lgenin d\u0131\u015f\u0131nda kalan her yer karanl\u0131kt\u0131r. Karanl\u0131k b\u00f6lge Ehriman\u0131n h\u00fckm\u00fcnde, ayd\u0131nl\u0131k b\u00f6lge ise Ahura Mazda\u2019n\u0131n\u2026 Ehriman \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark edince aralar\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fma ba\u015fl\u0131yor. Bu \u00e7at\u0131\u015fmada Ahura Mazda kendisine yard\u0131mc\u0131lar olu\u015fturuyor. Bu yard\u0131mc\u0131lar sayesinde de varl\u0131klar\u0131 olu\u015fturuyor. Y\u0131ld\u0131zlar\u0131, d\u00fcnyay\u0131, topra\u011f\u0131 olu\u015fturduktan sonra hareketi g\u00f6zlenebilen ilk canl\u0131 varl\u0131\u011fa s\u0131ra gelir. Bu canl\u0131 varl\u0131k Homa bitkisi i\u00e7inde belirir. Homa\u2019n\u0131n k\u00f6k salmas\u0131 ve \u00e7o\u011falmas\u0131yla da insan ve hayvanlar olu\u015fur.<\/p>\n<p>Ahura Mazda yaratt\u0131\u011f\u0131 varl\u0131klar\u0131 \u201cKamara\u201d denilen yerde bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Bu yer yumurta ile sembolize edilir. Ahura Mazda\u2019n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 her varl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131l\u0131k Ehriman da onun k\u00f6t\u00fcc\u00fcl olan\u0131n\u0131 olu\u015fturur. B\u00f6ylece iyi ile k\u00f6t\u00fcn\u00fcn \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 her yere yay\u0131l\u0131r, her \u015feyde bu \u00f6zellik g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Ahura Mazda\u2019n\u0131n iyilik atfetti\u011fi t\u00fcm varl\u0131klar\u0131n olu\u015fturucu g\u00fcc\u00fc zamand\u0131r. Varl\u0131k ve zaman \u00fczerine yazanlar\u0131n ilk kayna\u011f\u0131 b\u00f6ylece ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Zerd\u00fc\u015ftl\u00fckte zaman sabit de\u011fildir. Dualist d\u00fc\u015f\u00fcnce sayesinde olup-bitmi\u015f, tamamlanm\u0131\u015f bir varl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan zaman da sabit ve mekanik de\u011fildir. Her \u015fey m\u00fccadeleyle belirlenmektedir. Her \u015fey \u00e7eli\u015fki-\u00e7at\u0131\u015fma ve olu\u015f halindedir. Neyin nas\u0131l \u015fekillenece\u011fini insan\u0131n iradesi, bilinci, ahlak\u0131 ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc d\u00fczeyi belirleyecektir.<\/p>\n<p>Zaman her \u015feyin olu\u015fturucu g\u00fcc\u00fcd\u00fcr fakat bu olu\u015f s\u00fcrecinde insan iradesi belirleyicidir. Bug\u00fcn, olu\u015fumun s\u00fcresine zaman denilmesiyle o g\u00fcnk\u00fc tan\u0131mlama aras\u0131nda fark yoktur. Denilebilir ki zamana ve topluma yakla\u015f\u0131mda bir in\u015fa mant\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Toplumsal Sistem Olarak Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck <\/strong><\/p>\n<p>Zerd\u00fc\u015ftl\u00fc\u011f\u00fcn toplum tahayy\u00fcl\u00fcnde devlet ve iktidar de\u011fil kom\u00fcnalite, e\u015fitlik ve ekolojik ilke ge\u00e7erlidir. Topluma hitab\u0131nda efendiler-k\u00f6yl\u00fcler veya benzeri bir ifadeye rastlanmaz. Sadece i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc olarak \u00e7e\u015fitli kesimler tan\u0131mlan\u0131r ama bunlar bir s\u0131n\u0131f-kast olu\u015fturmaz.<\/p>\n<p>Do\u011fan\u0131n ve hayvanlar\u0131n korunmas\u0131 esast\u0131r. Sindirim ve sinir sistemi insanlar\u0131nkine benzeyen hayvanlar yenilmez. Hayvanlar\u0131n \u00fcr\u00fcnlerinden yararlan\u0131l\u0131r. Bitkilere zarar verilmez. Temel elementlere kutsall\u0131k atfedilmi\u015ftir. Hava i\u00e7in r\u00fczg\u00e2r tanr\u0131s\u0131 vard\u0131r. Varl\u0131\u011f\u0131n olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in gereken hareketi sa\u011flayan enerjiyi r\u00fczg\u00e2r olu\u015fturur. Yani harekete ge\u00e7iricidir. Toprak ve su kirletilmez. Ate\u015f toplumsall\u0131\u011f\u0131n ve bilgeli\u011fin sembol\u00fcd\u00fcr. Bilgi ate\u015fgedelerde korunur. Buralarda ate\u015fin s\u00fcrekli yanmas\u0131n\u0131n b\u00f6yle bir anlam\u0131 vard\u0131r. Bir akademi ve politik merkez rol\u00fcn\u00fc oynar. Halk burada toplan\u0131p tart\u0131\u015f\u0131r, e\u011fitim g\u00f6r\u00fcr. Zerd\u00fc\u015ft, toplumla payla\u015f\u0131lmayan bilginin iktidara yol a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n<p>D\u00f6nemin a\u015firet yap\u0131s\u0131 bozulmaya u\u011framam\u0131\u015ft\u0131r. Toplumsall\u0131k canl\u0131d\u0131r. A\u015firetler aras\u0131nda birlik aray\u0131\u015flar\u0131 vard\u0131r. Med Konfederasyonunun kurulmas\u0131 ve Asur \u0130mparatorlu\u011fu kar\u015f\u0131s\u0131nda elde edilen ba\u015far\u0131 Zerd\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fcn ideolojik g\u00fcc\u00fcn\u00fc ifade etmektedir. Kul anlay\u0131\u015f\u0131yla bunlar ba\u015far\u0131lamazd\u0131. \u0130nsan\u0131n irade sahibi oldu\u011funu ve kendi tercihlerini yapabilece\u011fi \u015feklindeki anlay\u0131\u015f, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck tutkusunu belirlemi\u015f ve direni\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Zerd\u00fc\u015ftl\u00fc\u011f\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnce tarz\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan dini ve felsefi d\u00fc\u015f\u00fcnce aras\u0131nda bir ge\u00e7i\u015f ya\u015fand\u0131\u011f\u0131, felsefeye ge\u00e7i\u015fin temellerini att\u0131\u011f\u0131 belirtilebilir. Bu anlamda \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n en ileri g\u00f6r\u00fc\u015flerine ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtilse de kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc konusunda daha fazlas\u0131 beklenebilirdi. Kom\u00fcn yerine resmi evlilik kapsam\u0131nda kad\u0131n\u0131n eve kapat\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funa dair tart\u0131\u015fmalar vard\u0131r. Ondan \u00f6nceki binlerce y\u0131lda olu\u015fan erkek egemen k\u00fclt\u00fcr bu d\u00f6nemde de varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken Zerd\u00fc\u015fl\u00fckte bir yandan e\u015fitlik\u00e7i bir yakla\u015f\u0131m esas al\u0131nmak istenmi\u015f ama bir yandan da evlilik kurumu esas al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Evlili\u011fe dayal\u0131 aile olgusu nedeniyle kad\u0131n\u0131n eve kapat\u0131lmas\u0131 gibi bir durumun ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 yorumu yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bununla birlikte insan \u00f6zg\u00fcr iradeye sahiptir ancak \u00fc\u00e7 ilkeyle ya\u015fam duru\u015fu belirlenmi\u015ftir. Bunlar, iyi d\u00fc\u015f\u00fcnme, g\u00fczel konu\u015fma ve iyi yapmad\u0131r. \u0130nsan\u0131 s\u00fcrekli iyiye y\u00f6nelten bir felsefesi vard\u0131r. Varolu\u015f \u00fczerinde duran filozoflar\u0131n \u00f6nde gelenlerinden olan Nietzsche bunu fark etmi\u015ftir. Avrupa\u2019n\u0131n kendini merkez yapmas\u0131 ve toplumun bozulmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda yeniden toplumsall\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc savunmak i\u00e7in Zerd\u00fc\u015ftl\u00fc\u011f\u00fc \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015f, bu felsefenin anlam ve \u00f6nemini yazd\u0131\u011f\u0131 kitapla vurgulam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u0130ktidar Eliyle De\u011fi\u015ftirilen Kutsal Kitap<\/strong><\/p>\n<p>Zerd\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fcn kutsal kitab\u0131 Avesta\u2019n\u0131n orijinal haliyle kalmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce hakl\u0131d\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc Sasani d\u00f6neminde devlet eliyle yeniden yaz\u0131lm\u0131\u015f, Zend-Avesta ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. Zend kavram\u0131 yenilenmeyi anlat\u0131yor; bu tan\u0131mlamadan da Avesta\u2019n\u0131n yenilendi\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131yor. Devlet eliyle yenilendi\u011fi i\u00e7in \u00f6z\u00fcnden uzakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve iktidara ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 belirtilebilir. Zaten o d\u00f6nemde Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck devletin resmi dini haline getiriliyor ve zamanla bozulmaya u\u011frat\u0131l\u0131yor. Bu ayr\u0131m\u0131 yapmadan Zerd\u00fc\u015ftl\u00fckle ilgili her belge, her de\u011ferlendirme esas al\u0131namaz.<\/p>\n<p>Sasani devletinin karakteri bilinmeden Avesta\u2019n\u0131n ne denli de\u011fi\u015fime u\u011frat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tahmin edilemez.\u00a0 Sasani devlet gelene\u011fi kastik bir sistem olu\u015fturmu\u015f ve \u00fcst kastlardan birini olu\u015fturan Zerd\u00fc\u015ft rahiplerini de bu amac\u0131 i\u00e7in kullanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bu d\u00f6nemin devletinde kad\u0131na yakla\u015f\u0131mla hayvanlara yakla\u015f\u0131m ayn\u0131d\u0131r. Her yerde haremler kurulmu\u015f, cariyelik normalle\u015ftirilmi\u015ftir. Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck ad\u0131na geriye bir kabuk kalm\u0131\u015f, \u00f6z\u00fc ise toplum i\u00e7inde, \u00e7e\u015fitli tarikatlar ve kom\u00fcnal hareketlerde ya\u015fat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Mani ve Mazdek bu d\u00f6nemde katledilmi\u015ftir. B\u00f6ylesi bir devlet ger\u00e7ekli\u011fi varken Avesta\u2019n\u0131n iktidar elinde kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015ftirilmi\u015f oldu\u011fu net olarak s\u00f6ylenebilir. Dolay\u0131s\u0131yla Zerd\u00fc\u015ftl\u00fckle ilgili resmi belgelerin bu g\u00f6zle ay\u0131klamadan ge\u00e7irilmesi zorunludur.<\/p>\n<p>Buna ra\u011fmen Zerd\u00fc\u015ftl\u00fc\u011f\u00fcn toplumda ya\u015fayan \u00f6z\u00fc sonraki s\u00fcre\u00e7lerde de kom\u00fcnal direni\u015flere ilham olmu\u015f, yol g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u015eiyar Kaya<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsanl\u0131k tarihinde kastik-katil sisteminin sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 ilk kom\u00fcnal direni\u015flerin kad\u0131n direni\u015fi temelinde geli\u015fti\u011fi belirtilebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kastik-katilin ilk hedefledi\u011fi, kad\u0131n etraf\u0131nda \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olan kom\u00fcnal toplumdur. Bu toplumsall\u0131\u011fa sald\u0131ranlar\u0131n direni\u015fle kar\u015f\u0131la\u015fmamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kom\u00fcnal toplum \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr ve ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc bir ya\u015fam tan\u0131mam\u0131\u015ft\u0131r. Bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn yok edilmesine kar\u015f\u0131 kad\u0131n direni\u015fi ilk g\u00fcnden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze dek s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Devletler [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":12263,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard","override":[{"template":"1","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"top","share_float_style":"share-monocrhome","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","post_reading_time_wpm":"300","post_calculate_word_method":"str_word_count","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"1","show_post_related":"0","show_inline_post_related":"0"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0","subtitle":""},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_review":[],"enable_review":"","type":"percentage","name":"","summary":"","brand":"","sku":"","good":[],"bad":[],"score_override":"","override_value":"","rating":[],"price":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[1,50],"tags":[],"class_list":["post-12091","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analiz","category-genc-kalemler"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/8d304bff-74ad-413b-bdea-3646e7fee5dd_767x408.png","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12091","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12091"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12091\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12265,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12091\/revisions\/12265"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12263"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12091"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12091"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12091"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}