{"id":11254,"date":"2026-04-26T12:33:25","date_gmt":"2026-04-26T09:33:25","guid":{"rendered":"https:\/\/berru.org\/?p=11254"},"modified":"2026-04-26T13:49:10","modified_gmt":"2026-04-26T10:49:10","slug":"olumun-siradanligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/berru.org\/index.php\/2026\/04\/26\/olumun-siradanligi\/","title":{"rendered":"\u00d6l\u00fcm\u00fcn S\u0131radanl\u0131\u011f\u0131"},"content":{"rendered":"<p data-start=\"113\" data-end=\"655\"><strong>\u00c7o\u011fumuz nas\u0131l \u00f6lece\u011fimizin hayalini kurmu\u015fuzdur. Ama nas\u0131l bir ya\u015fam hayali bizlerde \u00e7ok soyuttur ya da \u00e7ok genel ge\u00e7er. \u00c7ok detay veremeyiz; planlanm\u0131\u015f, \u00fczerine \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f bir \u015fey de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015famla ba\u011flar\u0131m\u0131z zay\u0131ft\u0131r. Bize reva g\u00f6r\u00fclen ya\u015fam, ya\u015fanmaya de\u011fer de\u011fildir. O y\u00fczden epik bir \u00f6l\u00fcm bazen daha cazip gelebiliyor.<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"113\" data-end=\"655\">D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnebilen insan, bug\u00fcn ne kadar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor acaba? G\u00fcndelik olarak kafam\u0131z\u0131 bo\u015f ve maddi \u015feyleri d\u00fc\u015f\u00fcnerek uyu\u015fturdu\u011fumuz zamanlar\u0131 24 saatten d\u00fc\u015fersek, geriye ne kal\u0131yor? En \u00e7ok neyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz? \u0130nsanl\u0131k ni\u00e7in bu h\u00e2le geldi, neden bug\u00fcn bunlar\u0131 ya\u015f\u0131yor sorusunu ne kadar soruyoruz? 3. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n en \u015fiddetli ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir zaman olarak bug\u00fcnlerde \u00f6l\u00fcm\u00fcn ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131n ne kadar s\u0131radan bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnelim bir an. Bunu duymaya ne kadar al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, \u00f6len insan topluluklar\u0131n\u0131n bizim i\u00e7in ne kadar normalle\u015fti\u011fini&#8230;<\/p>\n<p data-start=\"657\" data-end=\"1199\">Ahlak ve vicdandan kopmu\u015f analitik ak\u0131llar\u0131n y\u00f6netti\u011fi bir d\u00fcnyada art\u0131k sadece analitik d\u00fc\u015f\u00fcnen insanlar i\u00e7in \u00f6len insanlar\u0131n ya\u015fam\u0131 bir say\u0131ya indirgeniyor. Bu y\u00fczden ha bir eksik, ha bir fazla&#8230; \u00d6l\u00fcm, herkese e\u015fit ya\u011far diyen \u015fair, fena h\u00e2lde yan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc \u015fu g\u00fcnlerde Ortado\u011fu\u2019ya ecelle gelmiyor. G\u00fcndelik s\u00f6zlerimizin aras\u0131na girecek kadar kaba bir h\u00e2l alm\u0131\u015f durumda. Gazze&#8217;de evlad\u0131n\u0131 bekleyen bir anneyi d\u00fc\u015f\u00fcnelim, bombard\u0131manlarda fosforun kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 L\u00fcbnan\u2019da bir \u00e7ocu\u011fu, \u0130ran\u2019da bir kad\u0131n\u0131, hele bir de K\u00fcrdistan\u2019\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnelim.<\/p>\n<p data-start=\"1201\" data-end=\"1751\">Yarat\u0131c\u0131 g\u00fcce tanr\u0131 veya evren diyelim. \u2018\u2018Tanr\u0131, onun suretinde kendini g\u00f6rmek i\u00e7in insan\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r\u2019\u2019 der kutsal kitaplar. Bir de \u2018\u2018evrenin amac\u0131 kendini bilmektir\u2019\u2019 derler. Peki evren ya da tanr\u0131 neden anla\u015f\u0131lmak ister? Tanr\u0131sall\u0131\u011f\u0131n bir yan\u0131 da sonsuzlu\u011fa ula\u015fmakt\u0131r. Sonsuzla\u015fmak ancak anla\u015f\u0131lmakla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Anla\u015f\u0131lmayan, anlam b\u0131rakmayan\u0131n \u00f6mr\u00fc, biyolojik zaman\u0131ndan ibarettir. Tanr\u0131yla insan aras\u0131ndaki fark nedir sorusunun cevab\u0131, tanr\u0131n\u0131n yarat\u0131c\u0131 olu\u015fu de\u011fildir. \u0130nsan, sanat yaparak yaratm\u0131\u015f ve tanr\u0131yla aras\u0131ndaki bu fark\u0131 kapatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p data-start=\"1753\" data-end=\"2488\">Felsefede tanr\u0131, \u00f6l\u00fcms\u00fcz insanken insan; \u00f6l\u00fcml\u00fc tanr\u0131 olarak a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bana daha do\u011fru bir tan\u0131mlama gibi geliyor. Tanr\u0131yla aram\u0131zdaki fark \u00f6l\u00fcmd\u00fcr. Grekli filozof Epikuros, \u2018\u2018Ben var isem \u00f6l\u00fcm yok, \u00f6l\u00fcm varsa ben yokum\u2019\u2019 demi\u015ftir. Varl\u0131k ve yokluk aras\u0131ndaki \u00e7izgi, kalbin art\u0131k atmad\u0131\u011f\u0131, kan dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131n durdu\u011fu, nabz\u0131n d\u00fc\u015ferek birka\u00e7 dakika i\u00e7inde art\u0131k durdu\u011fu o \u00e7ok k\u0131sac\u0131k bir an m\u0131d\u0131r? Felsefeye g\u00f6re \u00f6l\u00fcm\u00fc a\u015fmak, tanr\u0131salla\u015fmakt\u0131r. \u015e\u00fcphesiz burada fiziki anlamda bir \u00f6l\u00fcm\u00fc a\u015fmaktan bahsedilmiyor \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok klasik olacak ki her canl\u0131 \u00f6l\u00fcm\u00fc tadacakt\u0131r. Bahsi ge\u00e7en, \u00f6l\u00fcm korkusunu a\u015farak hakikate ula\u015f\u0131labilece\u011fidir.<\/p>\n<p data-start=\"2490\" data-end=\"3954\">Bunlar\u0131 K\u00fcrt realitesine vurdu\u011fumda hatal\u0131 bir denklem a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131k\u0131yordu. K\u00fcrtlerin nas\u0131l sava\u015f\u00e7\u0131 bir halk oldu\u011fu, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck u\u011fruna verdikleri m\u00fccadele ve bedel olarak topra\u011fa verdikleri canlar art\u0131k neredeyse her kitaba konu olmu\u015ftur. Yak\u0131n zamanda Ti\u015frin Sava\u015f\u0131 s\u00fcrecinde ke\u015fif u\u00e7aklar\u0131n\u0131n alt\u0131nda \u00fclkesini korumak i\u00e7in ya\u015fl\u0131 bir kad\u0131n\u0131n -somut ko\u015fullar\u0131n somut tahlili yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00f6l\u00fcme \u00e7ok yakla\u015fm\u0131\u015f olan ya\u015fl\u0131 bir kad\u0131n\u0131n- bas\u0131n yoluyla t\u00fcm d\u00fcnyaya duyurdu\u011fu bir c\u00fcmleydi: \u2018\u2018Em ji mirin\u00ea mezintir in\u2019\u2019. \u015eiirlerin y\u00fcre\u011fimize en \u00e7ok dokunan c\u00fcmlesiydi \u2018\u2018K\u00fcrt \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u2019\u2019 c\u00fcmlesi. \u00d6l\u00fcm yoksa biz var olmal\u0131yd\u0131k. Felsefede hakikate ula\u015fmak anlam\u0131nda kullan\u0131lan tabiriyle \u2018\u2018tanr\u0131salla\u015fmal\u0131yd\u0131k.\u2019\u2019 Ama bizim ger\u00e7ekli\u011fimizde bu denklem sonu\u00e7suz kal\u0131yordu, hatal\u0131 oluyordu. Sonra d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm; bizim bir halk olarak sorunumuz \u00f6l\u00fcm duygusunu a\u015fmak m\u0131yd\u0131? E\u011fer \u00f6l\u00fcm\u00fc yendiysek, neden yeniliyorduk? Ama \u00f6lmek i\u00e7in, \u00f6l\u00fcm\u00fc a\u015fmak i\u00e7in ya\u015famak gerekiyordu \u00f6nce, de\u011fil mi? Ya\u015famam\u0131\u015f olan \u00f6lemeyece\u011fi gibi \u00f6l\u00fcm\u00fc de a\u015famaz. Bundan olmal\u0131 ki K\u00fcrt halk \u00f6nderi Abdullah \u00d6calan \u2018\u2018Siz sava\u015fta de\u011fil, ya\u015famda kaybediyorsunuz\u2019\u2019 diyordu. Evet, sava\u015fta kaybetmiyorduk ya da i\u015fler k\u00f6t\u00fc giderse \u2018\u2018en fazla \u00f6l\u00fcr\u00fcz\u2019\u2019 diyorduk. Nedendi bizdeki bu ya\u015fam\u0131n s\u0131radanl\u0131\u011f\u0131? Nas\u0131l ya\u015fan\u0131rsa ya\u015fans\u0131n bi\u00e7iminde bir \u015fey miydi ki bu kadar \u00f6l\u00fcm felsefesi, g\u00fczellemesi yap\u0131yorduk? \u00c7ok uhrevi olu\u015fumuzdan de\u011fildi tabii, ya\u015famam\u0131\u015f olan i\u00e7in \u00f6l\u00fcm, \u00e7ok da abart\u0131lacak bir \u015fey de\u011fildi sadece. Bu kadar basitti.<\/p>\n<p data-start=\"3956\" data-end=\"4435\">K\u00fcrt Halk \u00d6nderi, K\u00fcrt ger\u00e7ekli\u011fini \u2018\u2018yaral\u0131 bile de\u011fil, \u00f6l\u00fc bir ger\u00e7eklik\u2019\u2019 olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131. Mezar toplumu demi\u015fti. Mesela \u00e7o\u011fumuz nas\u0131l \u00f6lece\u011fimizin hayalini kurmu\u015fuzdur. Ama nas\u0131l bir ya\u015fam hayali bizlerde \u00e7ok soyuttur ya da \u00e7ok genel ge\u00e7er. \u00c7ok detay veremeyiz; planlanm\u0131\u015f, \u00fczerine \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f bir \u015fey de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015famla ba\u011flar\u0131m\u0131z zay\u0131ft\u0131r. Bize reva g\u00f6r\u00fclen ya\u015fam, ya\u015fanmaya de\u011fer de\u011fildir. O y\u00fczden epik bir \u00f6l\u00fcm bazen daha cazip gelebiliyor.<\/p>\n<p data-start=\"4437\" data-end=\"5203\">Ama do\u011fru soru nas\u0131l \u00f6lece\u011fimiz de\u011fil, nas\u0131l ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131zd\u0131. Demek ki sorunun yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131ndand\u0131 cevab\u0131n yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131. \u00d6yle ya, do\u011fru felsefe do\u011fru soruyla ba\u015fl\u0131yordu. O zaman daha \u00e7ok sormal\u0131: nas\u0131l ya\u015famal\u0131 diye. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6l\u00fcler, ancak felsefeyle dirilebilir. Cevab\u0131 ise ya\u015fam\u0131 en anlaml\u0131 ya\u015fayan ve bizde de anlamlar olu\u015fturan \u2018\u2018Ey ya\u015fam, ya seni \u00f6zg\u00fcr ya\u015fayaca\u011f\u0131m ya hi\u00e7 ya\u015fanmam\u0131\u015f sayaca\u011f\u0131m\u2019\u2019 diyen K\u00fcrt Halk \u00d6nderi veriyordu. Bu ya\u015fam e\u011fer ya\u015fanacaksa \u00f6zg\u00fcr ya\u015fanmal\u0131yd\u0131, aksi takdirde hayat\u0131n\u0131 kaybetmeme u\u011fruna zaten tarihte k\u00f6le olmu\u015ftuk. \u0130nsanca duygular\u0131n ve eylemlerin h\u00e2l\u00e2 var oldu\u011fu d\u00f6nemlere d\u00f6nmenin anahtar\u0131, insanl\u0131kta \u0131srard\u0131. \u0130nsan olmak da ancak sosyalist olmakla m\u00fcmk\u00fcn oluyordu. \u0130nsan, insan olmak i\u00e7in ya sosyalist olacak ya da insanl\u0131ktan \u00e7\u0131kacakt\u0131.<\/p>\n<p data-start=\"5208\" data-end=\"5221\">\u00a0<strong> \u00a0Sakine Toprak<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7o\u011fumuz nas\u0131l \u00f6lece\u011fimizin hayalini kurmu\u015fuzdur. Ama nas\u0131l bir ya\u015fam hayali bizlerde \u00e7ok soyuttur ya da \u00e7ok genel ge\u00e7er. \u00c7ok detay veremeyiz; planlanm\u0131\u015f, \u00fczerine \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f bir \u015fey de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015famla ba\u011flar\u0131m\u0131z zay\u0131ft\u0131r. Bize reva g\u00f6r\u00fclen ya\u015fam, ya\u015fanmaya de\u011fer de\u011fildir. O y\u00fczden epik bir \u00f6l\u00fcm bazen daha cazip gelebiliyor. D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnebilen insan, bug\u00fcn ne kadar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":11300,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"subtitle":"","format":"standard","override":[{"template":"1","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"top","share_float_style":"share-monocrhome","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","post_reading_time_wpm":"300","post_calculate_word_method":"str_word_count","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"1","show_post_related":"0","show_inline_post_related":"0"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0"},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_review":[],"enable_review":"","type":"percentage","name":"","summary":"","brand":"","sku":"","good":[],"bad":[],"score_override":"","override_value":"","rating":[],"price":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[1,50],"tags":[],"class_list":["post-11254","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analiz","category-genc-kalemler"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/photo_2026-04-26_11-46-05.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11254","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11254"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11254\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11306,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11254\/revisions\/11306"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11300"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11254"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11254"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11254"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}