{"id":10817,"date":"2026-03-30T10:33:25","date_gmt":"2026-03-30T07:33:25","guid":{"rendered":"https:\/\/berru.org\/?p=10817"},"modified":"2026-03-30T11:07:32","modified_gmt":"2026-03-30T08:07:32","slug":"kizildere-direnisi-ve-tarihsel-mirasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/berru.org\/index.php\/2026\/03\/30\/kizildere-direnisi-ve-tarihsel-mirasi\/","title":{"rendered":"K\u0131z\u0131ldere Direni\u015fi ve Tarihsel Miras\u0131"},"content":{"rendered":"<p>1960&#8217;lar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren d\u00fcnya devrimci dalgan\u0131n y\u00fckseli\u015fine tan\u0131k oldu. Afrika ve Latin Amerika&#8217;da geli\u015fen ulusal kurtulu\u015f m\u00fccadeleleri, K\u00fcba devrimi, \u00c7in&#8217;de b\u00fcy\u00fck k\u00fclt\u00fcr devrimi, Vietnam sava\u015f\u0131yla ba\u015flayan devrimci s\u00fcre\u00e7, bat\u0131 \u00fclkelerinde kitlesel \u00f6\u011frenci hareketlerini, militan i\u015f\u00e7i direni\u015fleri ve sokak \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131yla birlikte giderek geli\u015fmeye ba\u015flad\u0131. Buna paralel T\u00fcrkiye ve Kuzey K\u00fcrdistan&#8217;da \u00f6\u011frenci ve i\u015f\u00e7i hareketleri y\u00fckselmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Bir yandan \u00f6\u011frencilerin emperyalist sava\u015f ve NATO kar\u015f\u0131t\u0131 eylemleri y\u00fckselirken, di\u011fer yandan 15-16 Haziran b\u00fcy\u00fck i\u015f\u00e7i direni\u015fi ya\u015fand\u0131. Giderek g\u00fc\u00e7lenen halk\u0131n devrimci hareketi, devlet taraf\u0131ndan 12 Mart 1971 darbesiyle kar\u015f\u0131land\u0131. S\u00fcleyman Demirel ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndaki h\u00fck\u00fcmet istifa etti. Yerine Nihat Erim ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda kukla bir h\u00fck\u00fcmet kuruldu. Darbeci h\u00fck\u00fcmetin ilk hedefi, i\u015f\u00e7iler, devrimciler ile K\u00fcrt halk\u0131 \u00fczerindeki devlet ter\u00f6r\u00fcn\u00fc artt\u0131rmak oldu. Darbenin temel hedeflerinden biri de yeni filizlenen devrimci \u00f6rg\u00fctleri tasfiye etmekti.<\/p>\n<p>Gazeteci Tolga G\u00fcney&#8217;in ge\u00e7mi\u015fte kendisiyle yapt\u0131\u011f\u0131 bir s\u00f6yle\u015fide Ertu\u011frul K\u00fcrk\u00e7\u00fc bu d\u00f6nemi, <em>\u201cT\u00fcrkiye devrimci hareketinin 1965-71 aras\u0131nda yeti\u015fen \u00f6nc\u00fc ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n trajik bir bi\u00e7imde imhas\u0131yla sonu\u00e7lanan sonuncu halkas\u0131\u201d\u00a0<\/em>olarak tan\u0131mlar. Ona g\u00f6re K\u0131z\u0131ldere;\u00a0<em>\u201c12 Eyl\u00fcl 1980 darbesi ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc rejimlerin birbirini izleyece\u011fi uzun reaksiyon d\u00f6neminin kost\u00fcml\u00fc provas\u0131, ordunun kendi yurtta\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131n\u0131n ger\u00e7ek silahlarla y\u00fcr\u00fct\u00fclen tatbikat\u0131yd\u0131.\u201d<\/em><\/p>\n<p>Ankara Siyasal Bilimler Fak\u00fcltesi&#8217;nde temelleri at\u0131lan Mahir \u00c7ayan \u00f6nderli\u011finde THKPC, Deniz Gezmi\u015f ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n kurdu\u011fu THKO, \u0130brahim Kaypakkaya ve yolda\u015flar\u0131n\u0131n kurdu\u011fu TKP ML \/ T\u0130KKO, sistemden kopu\u015fun radikal birer ifadesiydi. T\u00fcrk Devleti bu kopu\u015fun kitleselle\u015fmesini kendi varl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 bir tehlike olarak g\u00f6r\u00fcyordu ki, bu \u00fc\u00e7 hareketin \u00f6nderlerini \u00f6zellikle hedefe ald\u0131. THKO \u00f6nderi Deniz Gezmi\u015f, Yusuf Aslan ve H\u00fcseyin \u0130nan yakalanarak idamla yarg\u0131lanmaya ba\u015fland\u0131.<\/p>\n<p>1972 y\u0131l\u0131n\u0131n 25 Mart&#8217;\u0131nda idam karar\u0131 onayland\u0131. Denizlerin idam\u0131 t\u00fcm topluma b\u00fcy\u00fck bir g\u00f6zda\u011f\u0131 vermeyi ama\u00e7l\u0131yordu. Buna kar\u015f\u0131n Mahir \u00c7ayan ve yolda\u015flar\u0131 Deniz Gezmi\u015f, Yusuf Aslan ve H\u00fcseyin \u0130nan&#8217;\u0131 dara\u011fac\u0131na giderken izlemekle kalmad\u0131lar. \u0130damlar\u0131 durdurmak i\u00e7in harekete ge\u00e7meye karar verdiler ve b\u00f6ylece ger\u00e7ek yolda\u015f olman\u0131n sembol\u00fc oldular. \u00dcnye&#8217;deki NATO radar \u00fcss\u00fc \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 rehin almay\u0131, b\u00f6ylece Deniz, H\u00fcseyin ve Yusuf&#8217;un serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamay\u0131 planlad\u0131lar.<\/p>\n<p>Bu birlikteli\u011fin k\u00f6kenine dair K\u00fcrk\u00e7\u00fc,\u00a0\u201c<em>Biz K\u0131z\u0131ldere\u2019den \u00f6nce de \u2018karde\u015ftik\u2019. Hepimiz DEV-GEN\u00c7\u2019in paltosunun alt\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131k. Ger\u00e7ekten \u2018\u00e7o\u011fulcu\u2019 bir devrimci gen\u00e7lik hareketinin i\u00e7inden geldik\u201d<\/em> diyerek o d\u00f6nemki devrimci dayan\u0131\u015fma zeminini vurgular.<\/p>\n<p>Mahir \u00c7ayan \u00fc\u00e7 yolda\u015f\u0131yla beraber Maltepe hapishanesinden ka\u00e7m\u0131\u015flard\u0131 ve aran\u0131yorlard\u0131. Asl\u0131nda bir\u00e7ok bak\u0131mdan haz\u0131rl\u0131ks\u0131zd\u0131lar. Fakat zaman\u0131n ruhunu yakalaman\u0131n devrimci bir g\u00f6rev oldu\u011funun da fark\u0131ndayd\u0131lar. Eylemi Fatsa&#8217;da planlad\u0131lar. 25 Mart gecesi Mahir \u00c7ayan, Cihan Alptekin, Ertu\u011frul K\u00fcrt\u00e7\u00fc, H\u00fcdayi Ar\u0131kan ve Ertan Saruhan, \u0130ngiliz teknisyenlerin kald\u0131\u011f\u0131 eve ke\u015ffe gittiler. 26 Mart&#8217;ta Charles Turner, Gordon Banner ve John Love&#8217;\u0131 rehin alarak K\u0131z\u0131ldere&#8217;ye do\u011fru yola \u00e7\u0131kt\u0131lar.<\/p>\n<p>28 Mart gecesi rehinelerle birlikte arkada\u015flar\u0131n\u0131n da kald\u0131\u011f\u0131 K\u0131z\u0131ldere k\u00f6y\u00fc muhtar\u0131n\u0131n evine vard\u0131lar. Ancak 27 Mart sabah\u0131 \u0130ngiliz g\u00f6revlinin evine giden hizmetlinin durumu polise bildirmesinin ard\u0131ndan operasyon ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f Mahir \u00c7ayan ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n K\u0131z\u0131ldere k\u00f6y\u00fc civar\u0131nda oldu\u011fu tespit edilmi\u015fti. Askerler 30 Mart sabah\u0131 k\u00f6y muhtar\u0131n\u0131n evine gitti. Muhtar \u00f6nceden haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ihbar mektubunu jandarmaya verdi. Aranan ki\u015filerin evinde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131 ve ard\u0131ndan ev bas\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Evde THKPC \u00fcyeleri Mahir \u00c7ayan, Ertu\u011frul K\u00fcrk\u00e7\u00fc, Sinan Kaz\u0131m \u00d6z\u00fcdo\u011fru, H\u00fcdayi Ar\u0131kan, Ertan Saruhan, Saffet Alp, Sabahattin Kurt, Nihat Y\u0131lmaz ve Ahmet Atasoy ile THKO \u00fcyeleri Cihan Alptekin ve \u00d6mer Ayna\u2019da bulunuyordu. Devrimciler askeri ku\u015fatmaya \u201cteslim olmayaca\u011f\u0131z, ate\u015f a\u00e7\u0131l\u0131rsa rehineleri \u00f6ld\u00fcr\u00fcr\u00fcz\u201d yan\u0131t\u0131 verdiler. Ayn\u0131 g\u00fcn \u00f6\u011fleden sonra asker ile devrimciler aras\u0131nda \u00e7\u0131kan \u00e7at\u0131\u015fmada 10 devrimci \u00f6l\u00fcms\u00fczle\u015fti. Mahir \u00c7ayan&#8217;\u0131n <em>\u201cbiz buraya d\u00f6nmeye de\u011fil \u00f6lmeye geldik\u201d<\/em> s\u00f6z\u00fc, 1970 sonras\u0131n\u0131n devrimci gen\u00e7li\u011fi i\u00e7inde fa\u015fizme kar\u015f\u0131 direni\u015f parolas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p>K\u0131z\u0131ldere katliam\u0131 K\u00fcrk\u00e7\u00fc\u2019n\u00fcn ifadesiyle; &#8221;<em>T\u00fcrkiye ve K\u00fcrdistan\u2019da \u00f6zellikle gen\u00e7li\u011fi apans\u0131z politikaya uyand\u0131ran bir g\u00f6k g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fc etkisi do\u011furdu. Zihinleri hi\u00e7bir \u00f6nyarg\u0131yla sakatlanmam\u0131\u015f milyonlarca insan, g\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcnde canlar\u0131 al\u0131nanlar\u0131n hakl\u0131 bir dava u\u011fruna d\u00f6v\u00fc\u015ft\u00fcklerini idrak ettiler. Sonra o u\u011fruna d\u00f6v\u00fc\u015f\u00fclen davay\u0131 kendi davalar\u0131 k\u0131ld\u0131lar. 1974 sonras\u0131nda do\u011fan devrimci hareketlerin hemen hepsinin vicdan\u0131nda bir K\u0131z\u0131ldere tohumu, her gencin kalbinde burada hayatlar\u0131n\u0131 kaybedenlere y\u00f6nelik muazzam bir sevgi, tutku ve \u00f6zenme vard\u0131r. Sonu\u00e7ta yar\u0131m asr\u0131n bilan\u00e7osu; katliamlar\u0131n ba\u015f oyuncular\u0131 ya\u015farken \u00f6ld\u00fcler, katledilenler \u00f6ld\u00fckten sonra ya\u015famaya devam ediyorlar.&#8221;<\/em><\/p>\n<p>Denizler ise 6 May\u0131s 1972 tarihinde idam edilirken, \u0130brahim Kaypakkaya 18 May\u0131s 1973 tarihinde i\u015fkence ile katledildi. T\u00fcrk Devleti 3 devrimci \u00f6rg\u00fct\u00fcn liderlerine y\u00f6nelik bu yok etme sald\u0131r\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye devrimci hareketini gelece\u011fe ta\u015f\u0131yacak \u00f6rg\u00fctl\u00fc g\u00fcc\u00fc yok etmeyi ama\u00e7lad\u0131. Ancak K\u0131z\u0131ldere bu topraklarda ezilenlerin bilincinde ve vicdanlar\u0131nda yer ald\u0131. Katledilenlerin isimleri hesab\u0131 sorulacaklar listesinde yer al\u0131rken anneler ve babalar \u00e7ocuklar\u0131na Deniz&#8217;in, \u0130brahim&#8217;in, Mahir&#8217;in ve y\u00fczlerce devrimcilerin isimlerini verdi.<\/p>\n<p>K\u0131z\u0131ldere\u2019nin direni\u015f miras\u0131, K\u00fcrt \u00f6zg\u00fcrl\u00fck hareketinin \u015fekillenmesinde ve T\u00fcrkiye devrimci hareketiyle kurdu\u011fu kopmaz ba\u011fda belirleyici bir rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. K\u00fcrt halk \u00f6nderi Abdullah \u00d6calan\u2019\u0131n, <em>\u201cBen Mahir \u00c7ayan\u2019\u0131n \u00e7izgisiyle, onun sempatizanl\u0131\u011f\u0131yla ba\u015flad\u0131m bu m\u00fccadeleye. Mahir\u2019in bana verdi\u011fi bir emanettir ve bu emaneti kavga boyutu ile en iyi \u015fekilde yerine getirmek i\u00e7in u\u011fra\u015ft\u0131m\u201d\u00a0<\/em>s\u00f6z\u00fc, bu tarihsel s\u00fcreklili\u011fin ve ortak m\u00fccadele zeminine verilen \u00f6nemin en somut ifadesidir. Bu yakla\u015f\u0131m, K\u0131z\u0131ldere miras\u0131n\u0131n g\u00fcncel ve ortak bir siyasi iradeye d\u00f6n\u00fc\u015fmesini ve birlikte bir gelecek kurma yakla\u015f\u0131m\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn K\u0131z\u0131ldere&#8217;nin direni\u015f miras\u0131, K\u00fcrk\u00e7\u00fc\u2019n\u00fcn deyimiyle; \u201c<em>zihnimizi ve kalbimizi bu dereleri birlikte kucaklayacak kadar geni\u015fletmeyi<\/em>\u201d bekleyen bir m\u00fccadele k\u00f6pr\u00fcs\u00fc olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n<p><strong>\u00a0 \u00a0\u0130brahim Can<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1960&#8217;lar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren d\u00fcnya devrimci dalgan\u0131n y\u00fckseli\u015fine tan\u0131k oldu. Afrika ve Latin Amerika&#8217;da geli\u015fen ulusal kurtulu\u015f m\u00fccadeleleri, K\u00fcba devrimi, \u00c7in&#8217;de b\u00fcy\u00fck k\u00fclt\u00fcr devrimi, Vietnam sava\u015f\u0131yla ba\u015flayan devrimci s\u00fcre\u00e7, bat\u0131 \u00fclkelerinde kitlesel \u00f6\u011frenci hareketlerini, militan i\u015f\u00e7i direni\u015fleri ve sokak \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131yla birlikte giderek geli\u015fmeye ba\u015flad\u0131. Buna paralel T\u00fcrkiye ve Kuzey K\u00fcrdistan&#8217;da \u00f6\u011frenci ve i\u015f\u00e7i hareketleri y\u00fckselmeye [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":10831,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard","override":[{"template":"1","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"top","share_float_style":"share-monocrhome","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","post_reading_time_wpm":"300","post_calculate_word_method":"str_word_count","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"1","show_post_related":"0","show_inline_post_related":"0"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0","subtitle":""},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_review":[],"enable_review":"","type":"percentage","name":"","summary":"","brand":"","sku":"","good":[],"bad":[],"score_override":"","override_value":"","rating":[],"price":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-10817","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ozel-dosya"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/02mansetkizildere-mfwM.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10817","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10817"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10817\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10834,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10817\/revisions\/10834"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10831"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10817"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10817"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10817"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}