{"id":10440,"date":"2026-03-07T09:31:02","date_gmt":"2026-03-07T06:31:02","guid":{"rendered":"https:\/\/berru.org\/?p=10440"},"modified":"2026-03-07T09:31:02","modified_gmt":"2026-03-07T06:31:02","slug":"turkiyede-genc-issizligi-ve-somuru-kiskaci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/berru.org\/index.php\/2026\/03\/07\/turkiyede-genc-issizligi-ve-somuru-kiskaci\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye\u2019de Gen\u00e7 \u0130\u015fsizli\u011fi ve S\u00f6m\u00fcr\u00fc K\u0131skac\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>T\u00fcrkiye&#8217;de sermaye g\u00fc\u00e7leri taraf\u0131ndan uygulanan neoliberal politikalar\u0131n y\u0131k\u0131m\u0131ndan ku\u015faklar aras\u0131nda en b\u00fcy\u00fck pay\u0131 gen\u00e7 kad\u0131n ve erkekler al\u0131yor. Gen\u00e7lerin pay\u0131na m\u00fclks\u00fczle\u015fme, devasa bir bor\u00e7 ve b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcmde en d\u00fc\u015f\u00fck pay d\u00fc\u015ferken i\u015fsizlikte en y\u00fcksek oran yine onlara kal\u0131yor.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Kapitalizm kendi tarihi boyunca bir\u00e7ok kriz ya\u015fad\u0131 her biri bir \u00f6ncekinden daha sars\u0131c\u0131 seyretti ve \u015fu an ge\u00e7mi\u015ften bu yana neoliberalizmin en \u00fcst a\u015famas\u0131na ula\u015ft\u0131. Bu ya\u015fanan kriz de ge\u00e7mi\u015fte birikenler ile birlikte yeni ve sert bir yap\u0131sal krize yol a\u00e7t\u0131. Minsky\u2019e g\u00f6re burjuva iktisat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n dediklerinin aksine krizler ekonomide i\u00e7seldir ve kapitalist piyasa mekanizmalar\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir, sabit fiyatl\u0131 ve tam istihdam sa\u011flayan bir dengeye ula\u015famaz. A\u00e7\u0131k ki bu krizler kapitalizmin temelini olu\u015fturan finansal \u00f6zelliklerden kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>K\u00fcresel borcun art\u0131\u015f\u0131, ekolojik k\u0131r\u0131m\u0131n, yapay zeka ve otomasyonun yaratt\u0131\u011f\u0131 istihdams\u0131z \u00e7al\u0131\u015fma ihtimalleri b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn asimetrik dengesizli\u011fini gittik\u00e7e art\u0131r\u0131yor. 1929 Kara Per\u015fembe ve 2008 krizlerinin de getirdi\u011fi y\u00fckler ile daha derin bir kriz i\u00e7inde. Bu krizin faturas\u0131 kemer s\u0131kma politikalar\u0131 ile emek\u00e7ilere, kad\u0131nlara, gen\u00e7lere ve ezilen halklara \u00f6detilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;de sermaye g\u00fc\u00e7leri taraf\u0131ndan uygulanan neoliberal politikalar\u0131n y\u0131k\u0131m\u0131ndan ku\u015faklar aras\u0131nda en b\u00fcy\u00fck pay\u0131 gen\u00e7 kad\u0131n ve erkekler al\u0131yor. Gen\u00e7lerin pay\u0131na m\u00fclks\u00fczle\u015fme, devasa bir bor\u00e7 ve b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcmde en d\u00fc\u015f\u00fck pay d\u00fc\u015ferken i\u015fsizlikte en y\u00fcksek oran yine onlara kal\u0131yor. Sistematik olarak prekaryala\u015ft\u0131r\u0131lan (g\u00fcvencesiz, yar\u0131 zamanl\u0131 \u00e7o\u011fu zaman proje\/d\u00f6nem bazl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan hizmet sekt\u00f6r\u00fc a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar) gen\u00e7ler kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmaya mahk\u00fbm ediliyor. kapitalizmde emek piyasas\u0131n\u0131n bir sonucu olarak yedek i\u015f\u00e7i ordusunun \u015fah damar\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc yedek i\u015f\u00e7i ordusu k\u00fcmesinin en geni\u015f par\u00e7as\u0131n\u0131 gen\u00e7ler olu\u015fturuyor. Toplumu bir modelden ve istatistiksel say\u0131lardan ibaret g\u00f6steren sermaye iktisat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n, bizi nas\u0131l bir istatistik ve matematik biliminin nesnesi yaparak yaratt\u0131klar\u0131 krizi g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131na bakal\u0131m.<\/p>\n<p>T\u00dc\u0130K&#8217;in kulland\u0131\u011f\u0131 matematiksel modeller ile bizi yans\u0131tmayan &#8220;dar tan\u0131ml\u0131 i\u015fsizlik&#8221; kavram\u0131n\u0131 \u00f6nce inceleyelim ve ard\u0131ndan &#8220;geni\u015f tan\u0131ml\u0131 i\u015fsizlik&#8221; oranlar\u0131na bakarak ger\u00e7ekli\u011fe odaklanal\u0131m ve bu yan\u0131lsaman\u0131n nas\u0131l bir aldatmaca oldu\u011funa bakal\u0131m.<\/p>\n<p>Dar tan\u0131ml\u0131 i\u015fsizlik; yaln\u0131zca son 4 hafta i\u00e7inde aktif olarak i\u015f arama kanallar\u0131ndan birini kullanm\u0131\u015f ve 2 hafta i\u00e7inde i\u015fba\u015f\u0131 yapabilecek durumdaki 15 ya\u015f ve \u00fczeri ki\u015fileri kaps\u0131yor. Oysa ger\u00e7ekli\u011fi yans\u0131tan geni\u015f tan\u0131ml\u0131 i\u015fsizlik; sadece aktif i\u015f arayanlar\u0131 de\u011fil, \u00e7al\u0131\u015fmaya haz\u0131r oldu\u011fu h\u00e2lde umudunu kesti\u011fi veya \u00e7e\u015fitli nedenlerle i\u015f arayamayanlar\u0131, mevsimlik i\u015f\u00e7ileri ve eksik istihdam edilenleri de i\u00e7ine al\u0131r. Resmi istatistikler i\u015f aramaktan vazge\u00e7enleri hesaplamalardan \u00e7\u0131kararak i\u015fsizli\u011fi ka\u011f\u0131t \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcrken, ger\u00e7ek kriz toplumun damarlar\u0131nda \u00e7ok h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcmeye devam ediyor.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de gen\u00e7 istihdam D\u0130SK\/Genel-\u0130\u015f\u2019in May\u0131s 2025 tarihli &#8220;T\u00fcrkiye&#8217;de Gen\u00e7 Eme\u011fi Raporu&#8217;na g\u00f6re, T\u00fcrkiye\u2019de her 10 gen\u00e7ten 6&#8217;s\u0131 istihdama kat\u0131lamamakta. Geni\u015f tan\u0131ml\u0131 gen\u00e7 i\u015fsizlik oran\u0131 %37,3 &#8211; Genel Geni\u015f Tan\u0131ml\u0131 Kad\u0131n \u0130\u015fsizli\u011fi %39,3 (Erkeklerde %24,2) gibi sars\u0131c\u0131 bir seviyeye ula\u015fm\u0131\u015fken, istihdama dahil olabilmi\u015f gen\u00e7 i\u015f\u00e7ilerin %91&#8217;i sendikas\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmakta. Gen\u00e7 kad\u0131n geni\u015f tan\u0131ml\u0131 i\u015fsizlik oran\u0131 ise %39.<\/p>\n<p><strong>\u2018T\u00fcrkiye NEETT\u2019de birinci\u2018<\/strong><\/p>\n<p>Bu tablonun merkezinde, ne e\u011fitimde ne istihdamda yer edinebilen \u00fcmitsiz gen\u00e7li\u011fi tan\u0131mlayan &#8220;NEET&#8221; kavram\u0131 yer almaktad\u0131r. 15-29 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131n\u0131 kapsayan bu k\u00fcme, yakla\u015f\u0131k 5 milyon ki\u015fiyi kapsayarak %26.45 oran\u0131yla T\u00fcrkiye&#8217;yi OECD \u00fclkeleri aras\u0131nda bu alanda birinci s\u0131raya yerle\u015ftirmektedir.<\/p>\n<p><strong>Gen\u00e7 kad\u0131nlar 3 kat daha fazla NETT riski alt\u0131nda<\/strong><\/p>\n<p>Gen\u00e7 kad\u0131nlar konusunda durum daha da vahim konumda \u00e7\u00fcnk\u00fc kad\u0131nlar, gen\u00e7 erkeklere oranla 3 kat daha fazla NEET durumuna d\u00fc\u015fme tehlikesi ya\u015f\u0131yor. \u0130stihdam edilme konusunda da cinsiyet e\u015fitsizli\u011fi gen\u00e7 istihdam konusunda da ayn\u0131 sorunlar\u0131 g\u00f6steriyor. Erkek istihdam oran\u0131 kad\u0131n istihdam oran\u0131n 2 kat\u0131 kadar.<\/p>\n<p><strong>Mevsimlik i\u015f\u00e7i: G\u00fcvencesizlik, \u00f6l\u00fcm, sakatlanma<\/strong><\/p>\n<p>Mevsimlik \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fular\u0131nda ise gen\u00e7ler her d\u00f6nem bir-iki ayl\u0131\u011f\u0131na ba\u015fka illere giderek g\u00fcvencesiz, kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 ve uzun mesailerde \u00e7al\u0131\u015fmakta; paylar\u0131na bazen \u00f6l\u00fcm, bazen sakatlanma, bazen ise sadece umutsuzluk d\u00fc\u015fmekte.<\/p>\n<p>Eksik istidamda \u0130stedi\u011fi kadar \u00e7al\u0131\u015famayan ya da yeteneklerinin \u00e7ok alt\u0131nda bir i\u015fte \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda b\u0131rak\u0131lanlar\u0131 kaps\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>Lise mezunlar\u0131 daha h\u0131zl\u0131 istihdam ediliyor<\/strong><\/p>\n<p>\u00dcniversitelerin niteliksizle\u015fmesi ve anti-demokratik ilerleyi\u015fleri nedenleri ve TC\u2019de ki sanayi sisteminin ucuz kol g\u00fcc\u00fcne dayal\u0131 olmas\u0131 nedenleri ile meslek lisesi mezunlar\u0131n\u0131n \u00fcniversite mezunlar\u0131na g\u00f6re daha h\u0131zl\u0131 istihdama kat\u0131lma \u015fans\u0131 elde ediyor.<\/p>\n<p>Evrensel bir kural olan 18 ya\u015f alt\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan her bireyin \u00e7ocuk i\u015f\u00e7i say\u0131l\u0131yorken MESEM, yani Meslek E\u011fitim Merkezleri ile teori ve prati\u011fin birle\u015fti\u011fi noktalar diyerek 2025 y\u0131l\u0131nda en az 78 \u00e7ocuk i\u015f cinayetleri ile katledildi. Bunlar birer istatiksel say\u0131 de\u011fil, her biri bir ya\u015fam asl\u0131nda.<\/p>\n<p>MESEM \u00e7ocuk i\u015f\u00e7ileri stajyer olarak alarak uzun mesailer ile emekleri s\u00f6m\u00fcr\u00fclmekte, kapitalizm T\u00fcrkiye\u2019de baz\u0131 sekt\u00f6rler i\u00e7in hala ara \u00fcretim dura\u011f\u0131 iken \u015fu anl\u0131k kapitalistlerin s\u00fcrekli yak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ara eleman ihtiyac\u0131 kavram\u0131 i\u00e7in \u00fcniversiteler 3 y\u0131la d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclme pe\u015finde. Ama bu d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclme e\u011fitim \u00f6\u011fretim bi\u00e7imini k\u0131saltma de\u011fil, 3 y\u0131l boyunca daha yo\u011fun bir s\u00fcre\u00e7ten ge\u00e7irterek \u00fcniversitelerin asl\u0131nda birer bilim \u00fcretme merkezlerinden \u00e7\u0131kar\u0131p sadece ara eleman \u00fcreten bir konuma do\u011fru itelenmektedir.<\/p>\n<p><strong>K\u00fcrdistan\u2019da ekonomik boyutlar daha k\u00f6t\u00fc seviyede<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019yi 26 b\u00f6lgeye b\u00f6len T\u00dc\u0130K raporuna g\u00f6re istihdam\u0131n en k\u00f6t\u00fc oldu\u011fu 7 b\u00f6lgede K\u00fcrdistan illeri. \u0130stihdam oranlar\u0131 50%lerin alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcp 37% oranlar\u0131n\u0131 buluyor. Bu da asl\u0131nda sava\u015f\u0131n ekonomik boyutlar\u0131ndan biri olarak al\u0131p T\u00fcrkiye burjuvazisi taraf\u0131ndan nas\u0131l fakirle\u015ftirildi\u011fini g\u00f6rebiliyoruz \u00e7ok net. Gen\u00e7ler mevsimsel i\u015f\u00e7i olarak s\u00fcrekli evi terk etmek zorunda kal\u0131yor ya da istihdam edilmek i\u00e7in kendi \u015fehirlerini terk etmek zorunda kal\u0131yor.<strong><br \/>\n<\/strong><\/p>\n<p><strong>Kad\u0131nlar iki kat daha az istihdam ediliyor<\/strong><\/p>\n<p>15-24 ya\u015f aras\u0131ndaki erkeklerin istihdam oran\u0131 %51,7 geni\u015f tan\u0131ml\u0131 i\u015fsizlik oran\u0131 ise %31,2 ayn\u0131 ya\u015f grubundaki kad\u0131nlar\u0131n istihdam oran\u0131 %26,4 geni\u015f tan\u0131ml\u0131 i\u015fsizlik oran\u0131 ise %46,7. Yani neredeyse erkekler 2 kat\u0131 istihdam ediliyor. H\u00fck\u00fcmetin aile y\u0131l\u0131 gibi muhafazakar projeleri ile kad\u0131nlar istihdam d\u0131\u015f\u0131na itiliyor ve eme\u011fin yeniden \u00fcretimine mahkum ediliyor. Kad\u0131n ise yine K\u00fcrdistan b\u00f6lgesinde daha az kat\u0131l\u0131m sa\u011fl\u0131yor i\u015f piyasas\u0131na.<\/p>\n<p><strong>\u2018Niteliksiz \u00fcniversitelerin diplomalar\u0131 sermayeye yar\u0131yor\u2018<\/strong><\/p>\n<p>T\u00dc\u0130K\u2019in yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 2024 Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim \u0130stihdam G\u00f6stergeler b\u00fcltenine g\u00f6re her 4 lisans \u00f6\u011frencisinin 1\u2019i, \u00f6n lisans \u00f6\u011frencilerinin her 10 \u00f6\u011frencinin 3\u2019\u00fc i\u015fsiz ve bu oran gittik\u00e7e artmakta. Kamu personeli al\u0131mlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi ve kamu \u00e7al\u0131\u015fan say\u0131s\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 ile de gittik\u00e7e mezun i\u015fsiz say\u0131s\u0131 artacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Gen\u00e7 i\u015f\u00e7ilerin <strong>%<\/strong>91\u2019i sendikas\u0131z ve g\u00fcvencesiz. Moto-kurye, depo, kasiyer gibi ucuz hizmet sekt\u00f6r\u00fc kollar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. \u00dcniversite diplomas\u0131 art\u0131k bir i\u015f kazand\u0131rm\u0131yor, niteliksiz \u00fcniversitelerde k\u00f6t\u00fc e\u011fitimlerde 4 y\u0131ll\u0131k e\u011fitim sonucunda al\u0131nan diploma art\u0131k bir i\u015f kazand\u0131rm\u0131yor aksine sermayenin i\u015f\u00e7iler aras\u0131 rekabeti k\u0131z\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 bir k\u00e2\u011f\u0131t par\u00e7as\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. \u00dcniversitelerin 3 y\u0131la d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclme hedefi ise birer ucuz emek y\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karma binalar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir \u00e7ok \u00fcniversitenin daha da niteliksiz ara\u015ft\u0131rmadan uzak bir k\u00f6t\u00fc e\u011fitim modeline ge\u00e7ece\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Zana Ozan Deniz<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye&#8217;de sermaye g\u00fc\u00e7leri taraf\u0131ndan uygulanan neoliberal politikalar\u0131n y\u0131k\u0131m\u0131ndan ku\u015faklar aras\u0131nda en b\u00fcy\u00fck pay\u0131 gen\u00e7 kad\u0131n ve erkekler al\u0131yor. Gen\u00e7lerin pay\u0131na m\u00fclks\u00fczle\u015fme, devasa bir bor\u00e7 ve b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcmde en d\u00fc\u015f\u00fck pay d\u00fc\u015ferken i\u015fsizlikte en y\u00fcksek oran yine onlara kal\u0131yor.\u00a0 Kapitalizm kendi tarihi boyunca bir\u00e7ok kriz ya\u015fad\u0131 her biri bir \u00f6ncekinden daha sars\u0131c\u0131 seyretti ve \u015fu an ge\u00e7mi\u015ften [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":10457,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard","override":[{"template":"1","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"top","share_float_style":"share-monocrhome","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","post_reading_time_wpm":"300","post_calculate_word_method":"str_word_count","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"1","show_post_related":"0","show_inline_post_related":"0"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0","subtitle":""},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_review":[],"enable_review":"","type":"percentage","name":"","summary":"","brand":"","sku":"","good":[],"bad":[],"score_override":"","override_value":"","rating":[],"price":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[1,53,50],"tags":[],"class_list":["post-10440","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analiz","category-ekonomi","category-genc-kalemler"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1520089392786-1.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10440","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10440"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10440\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10458,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10440\/revisions\/10458"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10457"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10440"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10440"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10440"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}