{"id":10318,"date":"2026-03-07T10:02:55","date_gmt":"2026-03-07T07:02:55","guid":{"rendered":"https:\/\/berru.org\/?p=10318"},"modified":"2026-03-07T10:02:55","modified_gmt":"2026-03-07T07:02:55","slug":"amedde-gencler-arasinda-madde-kullanimi-alarm-veriyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/berru.org\/index.php\/2026\/03\/07\/amedde-gencler-arasinda-madde-kullanimi-alarm-veriyor\/","title":{"rendered":"Amed\u2019de Gen\u00e7ler Aras\u0131nda Madde Kullan\u0131m\u0131 Alarm Veriyor"},"content":{"rendered":"<p data-start=\"178\" data-end=\"549\"><strong data-start=\"178\" data-end=\"188\">AMED \u2013 <\/strong>Gen\u00e7ler aras\u0131nda artan uyu\u015fturucu kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin Sosyo-Politik Saha Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi Saha Koordinat\u00f6r\u00fc Mecnur La\u00e7in, baz\u0131 mahallelerde uyu\u015fturucu kullan\u0131m\u0131n\u0131n normalle\u015fme e\u011filimi g\u00f6sterdi\u011fini belirtirken; psikolog Murat Burtaku\u00e7in ise \u00e7at\u0131\u015fma, yoksulluk ve sosyal ba\u011flar\u0131n zay\u0131flamas\u0131n\u0131n gen\u00e7lerde madde kullan\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n<article class=\"text-token-text-primary w-full focus:outline-none [--shadow-height:45px] has-data-writing-block:pointer-events-none has-data-writing-block:-mt-(--shadow-height) has-data-writing-block:pt-(--shadow-height) [&amp;:has([data-writing-block])&gt;*]:pointer-events-auto scroll-mt-(--header-height)\" dir=\"auto\" tabindex=\"-1\" data-turn-id=\"5acf7d3f-d7eb-4bbe-91b6-a082b4e2c8e7\" data-testid=\"conversation-turn-3\" data-scroll-anchor=\"false\" data-turn=\"user\"><\/article>\n<article class=\"text-token-text-primary w-full focus:outline-none [--shadow-height:45px] has-data-writing-block:pointer-events-none has-data-writing-block:-mt-(--shadow-height) has-data-writing-block:pt-(--shadow-height) [&amp;:has([data-writing-block])&gt;*]:pointer-events-auto scroll-mt-[calc(var(--header-height)+min(200px,max(70px,20svh)))]\" dir=\"auto\" tabindex=\"-1\" data-turn-id=\"request-WEB:42aaa95e-2e75-4cd4-ad32-abc81564956d-1\" data-testid=\"conversation-turn-4\" data-scroll-anchor=\"false\" data-turn=\"assistant\">\n<div class=\"text-base my-auto mx-auto [--thread-content-margin:var(--thread-content-margin-xs,calc(var(--spacing)*4))] @w-sm\/main:[--thread-content-margin:var(--thread-content-margin-sm,calc(var(--spacing)*6))] @w-lg\/main:[--thread-content-margin:var(--thread-content-margin-lg,calc(var(--spacing)*16))] px-(--thread-content-margin)\">\n<div class=\"[--thread-content-max-width:40rem] @w-lg\/main:[--thread-content-max-width:48rem] mx-auto max-w-(--thread-content-max-width) flex-1 group\/turn-messages focus-visible:outline-hidden relative flex w-full min-w-0 flex-col agent-turn\" tabindex=\"-1\">\n<div class=\"flex max-w-full flex-col gap-4 grow\">\n<div class=\"min-h-8 text-message relative flex w-full flex-col items-end gap-2 text-start break-words whitespace-normal [.text-message+&amp;]:mt-1\" dir=\"auto\" data-message-author-role=\"assistant\" data-message-id=\"dfbfc3a3-beb9-4187-ab9c-6963f394d395\" data-message-model-slug=\"gpt-5-3\">\n<div class=\"flex w-full flex-col gap-1 empty:hidden\">\n<div class=\"markdown prose dark:prose-invert w-full wrap-break-word dark markdown-new-styling\">\n<p data-start=\"0\" data-end=\"581\">Sosyo-Politik Saha Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi Saha Koordinat\u00f6r\u00fc Mecnur La\u00e7in, Amed\u2019de gen\u00e7ler aras\u0131nda artan madde kullan\u0131m\u0131na dair temel bulgular\u0131, madde kullan\u0131m\u0131n\u0131n ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131, kullan\u0131m t\u00fcrleri ve art\u0131\u015f e\u011filimine dair verileri bizimle payla\u015ft\u0131. Amed&#8217;de madde kullan\u0131m\u0131n\u0131n gen\u00e7ler aras\u0131ndaki boyutunu anlamak amac\u0131yla Ba\u011flar, Silvan ve Ergani&#8217;de 37 mahallede, 15-29 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131ndaki bin 514 gen\u00e7le il\u00e7elerinde yapt\u0131klar\u0131 kapsaml\u0131 saha \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sonucunda, sorunun d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclenden \u00e7ok daha erken ya\u015flarda ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve belirli \u00e7evrelerde normalle\u015fme e\u011filimi g\u00f6sterdi\u011fini ortaya koydu.<br \/>\n<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-10459 size-full\" src=\"https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Mecnur-Lacin.jpg\" alt=\"\" width=\"2560\" height=\"1440\" srcset=\"https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Mecnur-Lacin.jpg 2560w, https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Mecnur-Lacin-300x169.jpg 300w, https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Mecnur-Lacin-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Mecnur-Lacin-768x432.jpg 768w, https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Mecnur-Lacin-1536x864.jpg 1536w, https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Mecnur-Lacin-2048x1152.jpg 2048w, https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Mecnur-Lacin-750x422.jpg 750w, https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Mecnur-Lacin-1140x641.jpg 1140w\" sizes=\"(max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/>La\u00e7in, bu sonu\u00e7lara ili\u015fkin, &#8220;\u00d6ncelikle uyu\u015fturucu deneme oranlar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda tablo olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc&#8221; dedi. Ba\u011flar&#8217;da gen\u00e7lerin y\u00fczde 16,2&#8217;si, Ergani&#8217;de y\u00fczde 12,8&#8217;i, Silvan&#8217;da ise y\u00fczde 11,6&#8217;s\u0131 hayat\u0131nda en az bir kez uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde denedi\u011fini belirtti. B\u00f6ylelikle, her alt\u0131 ya da yedi gen\u00e7ten biri maddeyle do\u011frudan temas kurmu\u015f.<\/p>\n<p data-start=\"938\" data-end=\"1102\">Verileri de\u011ferlendiren La\u00e7in, &#8220;\u00dcstelik bunlar yaln\u0131zca kabul edenlerin oran\u0131; ger\u00e7ek rakamlar\u0131n daha y\u00fcksek olabilece\u011fini de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmak gerekiyor&#8221; dedi.<\/p>\n<p data-start=\"1104\" data-end=\"1158\"><strong data-start=\"1104\" data-end=\"1158\">&#8216;5 ya\u015f\u0131nda madde kullan\u0131m\u0131 vakas\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k&#8217;<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"1160\" data-end=\"1867\">Devam\u0131nda ise, &#8220;En \u00e7arp\u0131c\u0131 bulgu ise maddeyle tan\u0131\u015fma ya\u015f\u0131. Ba\u011flar&#8217;da kullan\u0131c\u0131lar\u0131n y\u00fczde 70,1&#8217;i ilk kullan\u0131m\u0131n\u0131 12\u201317 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131nda bildiriyor. Ergani&#8217;de y\u00fczde 9,4&#8217;\u00fc 8\u201311 ya\u015flar\u0131 aras\u0131nda ilk kez maddeyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ediyor. Silvan&#8217;da ise bu ya\u015f 10&#8217;a kadar geriliyor. Hatta \u00f6rne\u011fin, 5 ya\u015f\u0131nda ilk kullan\u0131m bildiren bir ki\u015fi bile vard\u0131, bu t\u00fcr \u00e7ok erken ya\u015fta tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131k genelde ailede madde kullan\u0131m\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131; aile i\u00e7inde kullan\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan bireyler nedeniyle \u00e7ocuklar\u0131n maddeyle erken ya\u015fta tan\u0131\u015fmas\u0131 s\u00f6z konusu olabiliyor. Bu verilerin de bize g\u00f6sterdi\u011fi gibi risk art\u0131k bir ergen meselesi de\u011fil; hen\u00fcz kimli\u011fini, s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131, hayat\u0131 alg\u0131lama bi\u00e7imini olu\u015fturmam\u0131\u015f \u00e7ocuklar\u0131 da kaps\u0131yor.<\/p>\n<p data-start=\"1869\" data-end=\"2504\">Kullan\u0131m t\u00fcrlerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda en yayg\u0131n kullan\u0131lan madde esrar. Saha g\u00f6zlemlerimiz esrar kullan\u0131m\u0131n\u0131n gen\u00e7ler aras\u0131nda giderek normalle\u015fti\u011fini ortaya koyuyor; hatta baz\u0131 mahallelerde sigara gibi, ola\u011fan ve zarars\u0131z bir al\u0131\u015fkanl\u0131km\u0131\u015f gibi alg\u0131lan\u0131yor ve b\u00f6yle tan\u0131mlan\u0131yor. Parklar, metruk alanlar ve mahallenin bilinen k\u00f6\u015felerinde a\u00e7\u0131k\u00e7a kullan\u0131l\u0131yor. \u0130lk denemelerin y\u00fczde 85&#8217;inden fazlas\u0131n\u0131n arkada\u015f \u00e7evresiyle ger\u00e7ekle\u015fmesi de \u00f6nemli. Bir gen\u00e7 i\u00e7in &#8220;hay\u0131r&#8221; demek, yaln\u0131zca maddeyi reddetmek de\u011fil; grubun d\u0131\u015f\u0131na d\u00fc\u015fme riskini g\u00f6ze almak anlam\u0131na gelebiliyor. Bu dinami\u011fi anlamadan etkili bir m\u00fcdahale geli\u015ftirmek pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n<p data-start=\"2506\" data-end=\"2558\"><strong data-start=\"2506\" data-end=\"2558\">&#8216;Profesyonel deste\u011fe eri\u015fim ise olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131&#8217;<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"2560\" data-end=\"2975\">Art\u0131\u015f e\u011filimine ili\u015fkin uzun soluklu ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 bir izleme altyap\u0131s\u0131n\u0131n hen\u00fcz kurulmam\u0131\u015f olmas\u0131, bu alandaki \u00f6nemli bir yap\u0131sal eksikli\u011fe i\u015faret ediyor. Bununla birlikte saha g\u00f6zlemleri ve derinlemesine mahalle g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri tutarl\u0131 bi\u00e7imde iki e\u011filime i\u015faret ediyor: maddeyle tan\u0131\u015fma ya\u015f\u0131n\u0131n giderek daha erken d\u00f6nemlere kaymas\u0131 ve kullan\u0131m\u0131n kamusal alanda belirgin bi\u00e7imde g\u00f6r\u00fcn\u00fcrle\u015fmesi&#8221; \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n<p data-start=\"2977\" data-end=\"3328\">La\u00e7in, erken ya\u015fta ba\u015flayan, esrar\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ve akran \u00e7evresi \u00fczerinden yay\u0131lan karma\u015f\u0131k bir tablo ortaya koydu\u011funu belirterek, &#8220;Profesyonel deste\u011fe eri\u015fim ise olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131. Bu sorun yaln\u0131zca bir sa\u011fl\u0131k meselesi de\u011fil; e\u011fitim, sosyal d\u0131\u015flanma, ekonomik yoksunluk ve kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi yap\u0131sal bir kriz&#8221; de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n<p data-start=\"3330\" data-end=\"3399\"><strong data-start=\"3330\" data-end=\"3399\">Madde kullan\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131sal nedenleri: g\u00f6\u00e7, i\u015fsizlik, yoksulluk&#8230;<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"3401\" data-end=\"3621\">Haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 raporda madde kullan\u0131m\u0131n\u0131n arkas\u0131ndaki yap\u0131sal nedenleri de analiz eden La\u00e7in, yoksulluk, i\u015fsizlik, g\u00f6\u00e7, travma ve sosyal alan eksikli\u011fi gibi fakt\u00f6rlerin gen\u00e7ler \u00fczerindeki etkisine dair ise \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n<p data-start=\"3623\" data-end=\"3898\">&#8220;Raporumuzda saha verilerini analiz etti\u011fimizde madde kullan\u0131m\u0131n\u0131n gen\u00e7lerin i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sosyal ve ekonomik ko\u015fullarla do\u011frudan ili\u015fkili oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Nicel veriler ile saha g\u00f6zlemlerini birlikte de\u011ferlendirdi\u011fimizde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, yap\u0131sal bir risk alan\u0131 olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p data-start=\"3900\" data-end=\"4206\">Ekonomik g\u00fcvencesizlik en belirgin ba\u015fl\u0131k. Ergani&#8217;de gen\u00e7lerin y\u00fczde 53,8&#8217;i herhangi bir i\u015fte \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor, Silvan&#8217;da sosyal g\u00fcvencesi olmayanlar\u0131n oran\u0131 y\u00fczde 55,1. Saha g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde &#8220;bo\u015fluk&#8221;, &#8220;gelecek g\u00f6rememe&#8221; ve &#8220;ama\u00e7s\u0131zl\u0131k&#8221; ifadeleri s\u0131k\u00e7a tekrarland\u0131. E\u011fitimden kopu\u015f da benzer bir zemin olu\u015fturuyor.<\/p>\n<p data-start=\"4208\" data-end=\"4524\">Sosyal alan eksikli\u011fi de tabloyu derinle\u015ftiriyor. Metruk yap\u0131lar, denetimsiz parklar ve k\u00fclt\u00fcrel faaliyetlerin yoklu\u011fu; yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir g\u00fcn\u00fcn, anlaml\u0131 bir u\u011fra\u015f\u0131n ya da g\u00fcvenli bir bulu\u015fma mek\u00e2n\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 yerde zaman anlams\u0131zla\u015f\u0131yor. Bu bo\u015fluk, maddeyle tan\u0131\u015fman\u0131n tam da i\u00e7inde filizlendi\u011fi ortam\u0131 yarat\u0131yor.<\/p>\n<p data-start=\"4526\" data-end=\"5849\">G\u00f6\u00e7 ve travma boyutu, aile yap\u0131lar\u0131 ve mahalle dinamikleri ekseninde ele al\u0131nd\u0131. K\u00fcrt co\u011frafyas\u0131nda ya\u015fanan \u00e7at\u0131\u015fma ve g\u00fcvenlik gerek\u00e7eli zorla bo\u015faltmalar sonucunda k\u00f6yden kente ger\u00e7ekle\u015fen zorunlu g\u00f6\u00e7, \u00fc\u00e7 il\u00e7ede de sosyal dokunun temel bi\u00e7imlendirici unsurlar\u0131ndan biri olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmakta. \u00dc\u00e7 il\u00e7e de yo\u011fun i\u00e7 g\u00f6\u00e7 hareketlili\u011fine sahne olmu\u015f, bu hareketlilik derin izler b\u0131rakm\u0131\u015f. G\u00f6\u00e7 ge\u00e7mi\u015fi olan ailelerde ekonomik k\u0131r\u0131lganl\u0131k, par\u00e7alanm\u0131\u015f sosyal a\u011flar ve ku\u015faklar aras\u0131 stres daha belirgin bi\u00e7imde \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. K\u00f6kl\u00fc aidiyet ve dayan\u0131\u015fma ili\u015fkilerinden koparak kentsel alana tutunan aileler, hem ge\u00e7imlik hem de duygusal destek a\u011flar\u0131n\u0131 yeniden in\u015fa etmek zorunda kalmaktad\u0131r. Ancak bu yeniden yap\u0131lanma s\u00fcreci \u00e7o\u011fu zaman tamamlanamamakta; yerinden edilmenin yaratt\u0131\u011f\u0131 bo\u015fluk kal\u0131c\u0131 bir k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. Saha g\u00f6zlemlerinde aile i\u00e7i bask\u0131, otoriter ili\u015fki \u00f6r\u00fcnt\u00fcleri ve \u015fiddet e\u011filimi dikkat \u00e7ekici bir s\u0131kl\u0131kta kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Saha g\u00f6zlemlerinde aile i\u00e7i bask\u0131, otoriter ili\u015fki bi\u00e7imleri ve zaman zaman \u015fiddet e\u011filimi dikkat \u00e7ekti. Ancak bu sorunlara y\u00f6nelik profesyonel psiko-sosyal destek mekanizmalar\u0131n\u0131n olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. G\u00f6\u00e7\u00fcn yaratt\u0131\u011f\u0131 travma birikimi, ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa ta\u015f\u0131n\u0131rken gen\u00e7ler i\u00e7in hem bir k\u0131r\u0131lganl\u0131k kayna\u011f\u0131 hem de destek sistemlerinden kopu\u015fun zeminini olu\u015fturuyor.<\/p>\n<p data-start=\"5851\" data-end=\"6077\">Madde kullanan gen\u00e7lerin y\u00fczde 80 ile 85&#8217;inin hi\u00e7 profesyonel destek almam\u0131\u015f olmas\u0131 tabloyu \u00f6zetliyor. Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, birbirini besleyen yap\u0131sal fakt\u00f6rlerin kesi\u015fiminde \u015fekillenen \u00e7ok boyutlu bir mesele olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.&#8221;<\/p>\n<p data-start=\"6079\" data-end=\"6130\"><strong data-start=\"6079\" data-end=\"6130\">Amed&#8217;de 2015 sonras\u0131 madde kullan\u0131m\u0131ndaki art\u0131\u015f<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"6132\" data-end=\"6559\">Bu konuda uzun zamand\u0131r Amed&#8217;de \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fcten DER-MEZ&#8217;den psikolog Murat Burtaku\u00e7in, yayg\u0131nla\u015fan madde kullan\u0131m\u0131n\u0131n arkas\u0131nda yatan temel psikolojik ve toplumsal fakt\u00f6rlere dikkat \u00e7ekti. Burtaku\u00e7in, &#8220;Madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 tek bir nedenden de\u011fil, bir\u00e7ok fakt\u00f6r\u00fcn bir araya gelerek olu\u015fturdu\u011fu karma\u015f\u0131k bir yap\u0131ya sahiptir. Sosyo-politik, ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel, genetik, aile ve \u00e7evresel fakt\u00f6rlerin bir araya gelmesiyle olu\u015fur&#8221; dedi.<br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-10460 size-full\" src=\"https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Murat-Burtakucin.jpg\" alt=\"\" width=\"904\" height=\"508\" srcset=\"https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Murat-Burtakucin.jpg 904w, https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Murat-Burtakucin-300x169.jpg 300w, https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Murat-Burtakucin-768x432.jpg 768w, https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Murat-Burtakucin-750x421.jpg 750w\" sizes=\"(max-width: 904px) 100vw, 904px\" \/>Sosyo-politik fakt\u00f6rlere ili\u015fkin, &#8220;\u00d6zellikle 2015 sonras\u0131nda yo\u011funlu\u011fu artan \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 s\u00fcre\u00e7le birlikte Amed ve b\u00f6lge \u00fczerindeki bask\u0131 artm\u0131\u015f, bu da toplumsal olarak iyi olu\u015f h\u00e2lini derinden etkilemi\u015ftir. \u00c7at\u0131\u015fmal\u0131 s\u00fcre\u00e7lerde bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan toplum dinamikleri ve iyilik h\u00e2li a\u011f\u0131r darbe al\u0131r, toplumsal ba\u011flar zedelenir. Sava\u015f ve \u00e7at\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131nda madde kullan\u0131m\u0131 ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar hem \u00f6zel sava\u015f y\u00f6ntemi olarak kullan\u0131labilir hem de sava\u015f, \u00e7at\u0131\u015fma, g\u00f6\u00e7 ve yerinden edilmeyle birlikte insanlar bir ka\u00e7\u0131\u015f y\u00f6ntemi olarak ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yapan maddelere y\u00f6nelebilirler. Bu fakt\u00f6rler Amed\u2019de son y\u0131llarda madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131nda meydana gelen art\u0131\u015f\u0131n temel psikolojik ve sosyo-politik nedenleri olarak g\u00f6r\u00fclebilir&#8221; derken, gen\u00e7ler aras\u0131nda ba\u011f kurma ihtiyac\u0131na ili\u015fkin ise, &#8220;Birey olarak i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z toplumda kimi kimliklere sahip oluruz. Ve bu kimlik veya kimliklerle bir ba\u011f kurar\u0131z. Kurdu\u011fumuz bu ba\u011f bize aidiyet duygusu verir. Aile, \u00e7evre, bireysel farkl\u0131l\u0131klar, k\u00fclt\u00fcr ve sosyal olaylar ki\u015fi ile \u00e7evresi aras\u0131ndaki bu ba\u011f\u0131 derinden etkiler&#8221; dedi.<\/p>\n<p data-start=\"7610\" data-end=\"8309\">Ayr\u0131ca, \u00e7ocuklar\u0131n \u00f6zellikle ergenlik d\u00f6nemlerinde kimlik aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7erisinde bulundu\u011funa da de\u011finerek, &#8220;Bu kimlik veya kimlikler; dil, etnik k\u00f6ken, cinsiyet, din\u00ee inan\u00e7, meslek, yetenek, ilgi alanlar\u0131 gibi \u00f6zelliklerle ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak \u015fekillenir. Ergenlikte \u00e7ocuklar kimlik aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7erisine girerler. Ailesi ve \u00e7evresi taraf\u0131ndan \u00f6nemsenmeyen, yok say\u0131lan, sevgi ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lanmayan, yetenek ve ilgi alanlar\u0131 g\u00f6rmezden gelinen \u00e7ocuklar kimlik aray\u0131\u015f\u0131 ile birlikte kendini aile ve \u00e7evresine ispat etme \u00e7abas\u0131na girerler. Bu aray\u0131\u015f i\u00e7erisinde ergenler madde ile tan\u0131\u015farak deneyimleyebilirler. Yani \u00e7ocuklar ile kuramad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu ba\u011f\u0131 \u00e7ocuklar madde ile kurma e\u011filimine girerler&#8221; \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n<p data-start=\"8311\" data-end=\"8343\"><strong data-start=\"8311\" data-end=\"8343\">Akran etkisi ve sosyal \u00e7evre<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"8345\" data-end=\"8630\">Bunun yan\u0131 s\u0131ra gen\u00e7lerde arkada\u015f \u00e7evresi ve akran bask\u0131s\u0131n\u0131n ger\u00e7ekten madde denemeye ve devam etmeye yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Burtaku\u00e7in, g\u00fc\u00e7l\u00fc aile ba\u011flar\u0131n\u0131n olmamas\u0131, aile i\u00e7i \u00e7at\u0131\u015fmalar, ebeveynlerin madde kullan\u0131m\u0131 gibi durumlar\u0131n da risk fakt\u00f6rleri aras\u0131nda oldu\u011funu dile getirdi.<\/p>\n<p data-start=\"8632\" data-end=\"8667\"><strong data-start=\"8632\" data-end=\"8667\">Travma, \u00e7at\u0131\u015fma ve g\u00f6\u00e7 deneyimi<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"8669\" data-end=\"9268\">Amed ve K\u00fcrdistan\u2019da ya\u015fayan gen\u00e7lerin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00e7at\u0131\u015fma, kay\u0131p, g\u00f6\u00e7 ve travmatik deneyimler ya\u015fad\u0131\u011f\u0131na da parantez a\u00e7an Burtaku\u00e7in, &#8220;Bu t\u00fcr travmatik ya\u015fant\u0131lar\u0131n ergenlik ve gen\u00e7 yeti\u015fkinlikte duygusal d\u00fczenleme zorluklar\u0131na, kimlik karma\u015fas\u0131na, anksiyete ve depresyona yol a\u00e7abildi\u011fi ve bunun da madde kullan\u0131m riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bilimsel literat\u00fcrde s\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u00d6zellikle travma ve ruhsal stres, madde kullan\u0131m\u0131n\u0131 tetikleyebiliyor. Ayn\u0131 zamanda travma ki\u015fi, aile ve toplum aras\u0131ndaki ba\u011flar\u0131 tahrip edebilir. Ve bu zedelenen ba\u011flarla birlikte de madde kullan\u0131m riski art\u0131yor&#8221; dedi.<\/p>\n<p data-start=\"9270\" data-end=\"9304\"><strong data-start=\"9270\" data-end=\"9304\">Sosyoekonomik stres fakt\u00f6rleri<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"9306\" data-end=\"9733\">Devam\u0131nda, &#8220;\u0130\u015fsizlik, yoksulluk ve ekonomik g\u00fcvensizlik gen\u00e7lerde umutsuzluk ve gelecek kayg\u0131s\u0131 yarat\u0131yor. Bu t\u00fcr stres, kimlik aray\u0131\u015f\u0131 ve ka\u00e7\u0131\u015f motivasyonlar\u0131yla birle\u015fti\u011finde risk davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 art\u0131rabiliyor. Gen\u00e7lerin bir k\u0131sm\u0131 \u201ckendini rahatlatma\u201d, \u201cs\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131ndan ka\u00e7ma\u201d gibi motivasyonlarla maddelere y\u00f6nelebiliyor. B\u00f6yle stres fakt\u00f6rlerinin ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmada vurgulan\u0131yor&#8221; \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n<p data-start=\"9735\" data-end=\"9880\">Gen\u00e7lerde madde kullan\u0131m\u0131na i\u015faret edebilecek davran\u0131\u015fsal ve duygusal de\u011fi\u015fimlere de dikkat \u00e7eken Burtaku\u00e7in, aileler i\u00e7in \u015fu maddeleri s\u0131ralad\u0131:<\/p>\n<p data-start=\"9882\" data-end=\"9908\"><strong data-start=\"9882\" data-end=\"9908\">Davran\u0131\u015fsal de\u011fi\u015fimler<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"9910\" data-end=\"10135\">Okul performans\u0131nda belirgin d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, devams\u0131zl\u0131k<br data-start=\"9957\" data-end=\"9960\" \/>Sosyal izolasyon veya yeni arkada\u015f gruplar\u0131na ani kat\u0131l\u0131m<br data-start=\"10017\" data-end=\"10020\" \/>Aile ve \u00f6\u011fretmenlere kar\u015f\u0131 artan inat\u00e7\u0131l\u0131k, s\u0131r tutma davran\u0131\u015f\u0131<br data-start=\"10083\" data-end=\"10086\" \/>Okuldaki ve evdeki sorumluluklar\u0131n ihmal edilmesi<\/p>\n<p data-start=\"10137\" data-end=\"10172\"><strong data-start=\"10137\" data-end=\"10172\">Fiziksel ve duygusal belirtiler<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"10174\" data-end=\"10372\">A\u015f\u0131r\u0131 ge\u00e7 yatma veya uyku d\u00fczeninde bozulma<br data-start=\"10217\" data-end=\"10220\" \/>A\u015f\u0131r\u0131 kilo de\u011fi\u015fimi, halsizlik, g\u00f6zlerde k\u0131zar\u0131kl\u0131k<br data-start=\"10271\" data-end=\"10274\" \/>Duygusal ini\u015f-\u00e7\u0131k\u0131\u015flar, sinirlilik, konsantrasyon sorunlar\u0131<br data-start=\"10333\" data-end=\"10336\" \/>Motivasyonda d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, umutsuzluk hissi<\/p>\n<p data-start=\"10374\" data-end=\"10411\"><strong data-start=\"10374\" data-end=\"10411\">Akran grubu etkilerini g\u00f6zlemleme<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"10413\" data-end=\"10529\">Okulda riskli b\u00f6lgeler ve izinli d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015flarda art\u0131\u015f<br data-start=\"10469\" data-end=\"10472\" \/>S\u0131k para iste\u011fi veya sebepsiz para harcamalar\u0131ndaki art\u0131\u015f<\/p>\n<p data-start=\"10531\" data-end=\"10550\" data-is-last-node=\"\" data-is-only-node=\"\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<strong>BER\u00db \/ Kadir Bayram<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/article>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AMED \u2013 Gen\u00e7ler aras\u0131nda artan uyu\u015fturucu kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin Sosyo-Politik Saha Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi Saha Koordinat\u00f6r\u00fc Mecnur La\u00e7in, baz\u0131 mahallelerde uyu\u015fturucu kullan\u0131m\u0131n\u0131n normalle\u015fme e\u011filimi g\u00f6sterdi\u011fini belirtirken; psikolog Murat Burtaku\u00e7in ise \u00e7at\u0131\u015fma, yoksulluk ve sosyal ba\u011flar\u0131n zay\u0131flamas\u0131n\u0131n gen\u00e7lerde madde kullan\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekti. Sosyo-Politik Saha Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi Saha Koordinat\u00f6r\u00fc Mecnur La\u00e7in, Amed\u2019de gen\u00e7ler aras\u0131nda artan madde kullan\u0131m\u0131na dair [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":10462,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard","override":[{"template":"1","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"top","share_float_style":"share-monocrhome","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","post_reading_time_wpm":"300","post_calculate_word_method":"str_word_count","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"1","show_post_related":"0","show_inline_post_related":"0"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0","subtitle":""},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_review":[],"enable_review":"","type":"percentage","name":"","summary":"","brand":"","sku":"","good":[],"bad":[],"score_override":"","override_value":"","rating":[],"price":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[51,47],"tags":[],"class_list":["post-10318","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-guncel","category-roportaj"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/photo_2026-03-07_09-54-03-1.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10318","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10318"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10318\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10464,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10318\/revisions\/10464"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10462"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10318"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10318"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10318"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}