{"id":10026,"date":"2026-02-02T11:20:29","date_gmt":"2026-02-02T08:20:29","guid":{"rendered":"https:\/\/berru.org\/?p=10026"},"modified":"2026-02-02T11:20:29","modified_gmt":"2026-02-02T08:20:29","slug":"bir-cift-gozun-anlattigi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/berru.org\/index.php\/2026\/02\/02\/bir-cift-gozun-anlattigi\/","title":{"rendered":"Bir \u00c7ift G\u00f6z\u00fcn Anlatt\u0131\u011f\u0131"},"content":{"rendered":"

B\u00fct\u00fcn ihanetler bencillikle ba\u015fl\u0131yor gibi. Ve bu ihanetler bir y\u00fczde, b\u00f6yle bakan g\u00f6zlere sebep oluyordu. Ben, bir daha hi\u00e7bir y\u00fczde \u00f6yle bakan bir g\u00f6zle kar\u015f\u0131la\u015fmak istemiyordum. O y\u00fczdeki g\u00f6z\u00fcn ac\u0131s\u0131nda pay\u0131m olsun istemiyordum. Sonu onlar gibi bitmeyen bir \u00e7ift g\u00f6z istiyordum.\u00a0<\/strong><\/p>\n

\u0130nsan\u0131n haf\u0131zas\u0131ndan en ge\u00e7 silinen \u015fey, g\u00f6zlerdir derler. \u0130nsan\u0131 en do\u011fru yans\u0131tan da g\u00f6zleridir. \u0130nsan; s\u00f6zleriyle kand\u0131rabilir, ama g\u00f6zlerine kimse kanmaz. Bu y\u00fczden insan\u0131n en ger\u00e7ek yeri g\u00f6zleridir.<\/p>\n

\u015eeyh Said\u2019i k\u00fc\u00e7\u00fckken duvarlardaki resimlerinden tan\u0131d\u0131m. Amed’de neredeyse her evde, her d\u00fckkanda mutlaka k\u00fc\u00e7\u00fck bir resmi vard\u0131. O resimlerde insan\u0131n en i\u00e7ine bakan g\u00f6zleri vard\u0131. \u00d6yle ki sanki nereye gitsem \u015eeyhin g\u00f6zleri beni takip ediyordu. Kim oldu\u011funu sordu\u011fumuzda cevap ac\u0131 bir tonda s\u0131z\u0131yla s\u00f6ylenen bir c\u00fcmleydi: \u0130dam edilen bir K\u00fcrt \u00d6nderi. Okulda ve resmi kaynaklarda O\u2019nun i\u00e7in isyan\u0131 bast\u0131r\u0131lan bir din \u00f6nderi diyorlard\u0131. \u015earqi diyorlard\u0131. Oysa elektrikler kesilince a\u00e7\u0131lan kasetlerde s\u0131ra \u015eakiro\u2019nun sesinden Keke G\u0131yasedin\u2019e gelince bize O\u2019nun kim oldu\u011funun s\u0131rr\u0131 verilirdi.<\/p>\n

O g\u00fcnlerden bu yana \u015feyhin g\u00f6zlerindeki bak\u0131\u015f beni hep \u00e7ok etkiledi. O bak\u0131\u015fta ne oldu\u011funu tan\u0131mlayam\u0131yordum. \u00c7ok ac\u0131 bakt\u0131\u011f\u0131 kesindi. Ama bu ac\u0131 nedendi? D\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc gafletten mi? \u00d6lecek olmaktan m\u0131? Yenilmekten mi? Yenildi\u011fini s\u00f6yleyebilir miydik? Sonra biraz daha b\u00fcy\u00fcy\u00fcnce Seyid R\u0131za’n\u0131n resmini g\u00f6rd\u00fcm. Mahkemede, as\u0131lmadan \u00f6nce. G\u00f6zleri bana \u00e7ok tan\u0131d\u0131k geldi. Bu bak\u0131\u015flar\u0131 nerden tan\u0131yorum diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce fark ettim ki Pir\u2019in ve \u015eeyh\u2019in g\u00f6zlerinde ayn\u0131 ac\u0131 vard\u0131. Ayn\u0131 bak\u0131yorlard\u0131. Muhtemelen ayn\u0131 duyguyu ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Ayn\u0131 ihanetin verdi\u011fi ac\u0131 duyguyu…<\/p>\n

Ve b\u00f6ylece son y\u00fczy\u0131l\u0131n iki K\u00fcrt \u00d6nderinin as\u0131lmadan \u00f6nce g\u00f6zlerindeki bak\u0131\u015f zihnimin bir yerinde hep var oldu. Bana bakmaya, beni takip etmeye devam etti. Y\u0131llar ge\u00e7tik\u00e7e, bir K\u00fcrt olarak kendimi tan\u0131d\u0131k\u00e7a daha \u00e7ok tan\u0131mlayabildim o bak\u0131\u015f\u0131. O bak\u0131\u015flar en \u00e7ok beni insanl\u0131\u011f\u0131mdan utand\u0131rd\u0131. Kendi ger\u00e7ekli\u011fime ters bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorken K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcmden utand\u0131rd\u0131.<\/p>\n

Bir de meydan\u0131 vard\u0131. \u015eeyh Said meydan\u0131. Amed’de bug\u00fcn Da\u011fkap\u0131 olarak an\u0131lan yerde. Bir meydan\u0131 vard\u0131, ama bir mezar\u0131 yoktu. Ortas\u0131nda bir Atat\u00fcrk heykeli vard\u0131. Neden bir mezar\u0131 yoktu? Mezar\u0131n\u0131 bile b\u0131rakt\u0131rmayacak kadar bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck, nas\u0131l bir k\u00f6t\u00fcl\u00fckt\u00fc? Size yerin \u00fcst\u00fcnde de yerin alt\u0131nda da yer yok diyecek kadar d\u00fc\u015fmanl\u0131k, nas\u0131l bir d\u00fc\u015fmanl\u0131kt\u0131, bizden ne isteniyordu?<\/p>\n

\u015eeyh Said 15 \u015eubat 1925\u2019de Amed\u2019de Diyarbak\u0131r Kap\u0131s\u0131 \u00f6n\u00fcnde idam edildi. Ondan kalan \u00e7ok bir belge yok. Ama iki c\u00fcmlesi bana yeti\u015fecek kadar ya\u015fad\u0131. Bunlardan biri vasiyetine dairdi. As\u0131lmadan \u00f6nce kendisinin \u00f6lece\u011fini ama bir g\u00fcn mutlaka torunlar\u0131n\u0131n intikam\u0131n\u0131 alaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordu. Bu c\u00fcmle doksan y\u0131l\u0131 a\u015fabildi ve benim kula\u011f\u0131ma ula\u015ft\u0131.<\/p>\n

\u015eeyh Said katledildikten doksan y\u0131l sonra bu c\u00fcmleyi \u00f6\u011frendim. Diyarbak\u0131r kap\u0131lar\u0131 doksan y\u0131l \u00f6nce kapal\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in \u015eeyh as\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ve o zaman \u2018\u2019Ben Diyarbak\u0131r kap\u0131s\u0131 \u00f6n\u00fcnde \u00f6ld\u00fcm\u2019\u2019 demi\u015fti. Doksan y\u0131l sonra Diyarbak\u0131r kap\u0131lar\u0131 yine kapal\u0131yd\u0131 ve S\u00fbr’un i\u00e7inde sava\u015fanlar, can verenler vard\u0131, belki i\u00e7lerinde \u015eeyh Said’i d\u00fc\u015f\u00fcnenler vard\u0131. Belki onlar\u0131n da g\u00f6zleri \u00f6yle bak\u0131yordu. Onlar\u0131n da \u00e7o\u011funun hala bir mezar\u0131 yok. \u00c7arp\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 yerler var, o yerlerde izler var, \u00fczerine as\u0131lan T\u00fcrk bayraklar\u0131 var. Ama mezarlar\u0131 yok.<\/p>\n

O ac\u0131lar\u0131n \u00fczerine yeni ac\u0131lar, direni\u015flerin \u00fczerine yeni direni\u015fler eklendi. Bir \u00e7ok K\u00fcrt \u00f6nderi tan\u0131d\u0131m ve g\u00f6zlerine bakt\u0131m, sonu hep ayn\u0131 m\u0131 oluyor, ayn\u0131 m\u0131 bak\u0131yor diye. Qasimlar ve Rayverler hep olacak m\u0131, isyanlar hep yenilgiyle mi bitecek?<\/p>\n

Qasim ve Rayver neden ihanet etmi\u015flerdi, halk olarak bizde bu travmalara neden sebebiyet vermi\u015flerdi. Qasim, a\u015firet mekteplerinde K\u00fcrt oldu\u011fu i\u00e7in hep i\u015fkence edilen, daha \u00e7ocukluktan d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011fa maruz kalan ve b\u00fcy\u00fcy\u00fcnce de kendine d\u00fc\u015fman kesilen bir karakterdi. Rayver ise, kendisini ve ailesini fiziki katliamdan kurtarmak i\u00e7in ihanet etmi\u015f bir ki\u015filikti. Tabii soyk\u0131r\u0131mc\u0131lar yine de ailesini katliamdan ge\u00e7irmi\u015f, kalanlar\u0131 s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. K\u00fcrt halk \u00f6nderi Abdullah \u00d6calan, bu durumu Judenratl\u0131k olarak ifade etti. Yahudi soyk\u0131r\u0131m\u0131nda b\u00f6yle bir kesim geli\u015fmi\u015fti.<\/p>\n

Onlar\u0131n hikayelerini dinledik\u00e7e, ara\u015ft\u0131rd\u0131k\u00e7a \u00f6\u011frendim ki insan do\u011farken k\u00f6t\u00fc do\u011fmuyor. K\u00f6t\u00fcl\u00fck g\u00f6rd\u00fck\u00e7e, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe maruz kald\u0131k\u00e7a k\u00f6t\u00fcle\u015fiyor. T\u00fcm k\u00f6t\u00fcler, k\u00f6t\u00fcl\u00fck g\u00f6rerek k\u00f6t\u00fc olmu\u015flard\u0131r. K\u00f6t\u00fc olmak, k\u00fc\u00e7\u00fck, ufak, zarars\u0131z gibi g\u00f6r\u00fcnen, hakk\u0131m\u0131z gibi gelen k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerle ba\u015flar. Sonra bir bakm\u0131\u015fs\u0131n ki en b\u00fcy\u00fck k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc etmi\u015fsindir. B\u00fct\u00fcn zalimlerin, fa\u015fistlerin, diktat\u00f6rlerin hikayesi bize bunu ba\u011f\u0131r\u0131yor.<\/p>\n

\u0130nsan\u0131n asla ihanet etmeyece\u011fi \u015fey herhalde kendi ac\u0131s\u0131d\u0131r diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcm \u00f6nceden. E\u011fer s\u0131radan bir halk, s\u0131radan bir ger\u00e7ekli\u011fe sahip olsayd\u0131k bu de\u011ferlendirme ge\u00e7erli olabilirdi. Ama bizdeki Judenrat ger\u00e7e\u011fine bak\u0131nca g\u00f6rd\u00fcm ki kendi ac\u0131m\u0131za bile ihanet edecek bir d\u00fczeye getirilmi\u015fiz. Bu y\u00fczden judenrat olmak, kendine d\u00fc\u015fmanl\u0131k etmektir. Herhalde bu bir insan i\u00e7in onurunu yitirmenin en son noktas\u0131d\u0131r. Belki b\u00fcy\u00fck k\u00f6t\u00fcl\u00fckler daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fcr ama b\u00fcy\u00fck k\u00f6t\u00fcl\u00fckler; ucuz cesaretler, zarif ihanetlerle ba\u015flar.<\/p>\n

Mesela bir d\u00f6nem i\u00e7in S\u00fbr\u2019un i\u00e7inde olup kap\u0131lar\u0131 a\u00e7mayanlar, bir zaman i\u00e7in de S\u00fbr\u2019un d\u0131\u015f\u0131nda kalanlar olarak biz de biraz judenratla\u015ft\u0131k. \u015eeyh Sait ve Pir Seyit R\u0131za’n\u0131n g\u00f6zlerine s\u0131rt\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7evirerek, silah seslerine kulaklar\u0131m\u0131z\u0131 kapatarak, yap\u0131lmas\u0131 gerekeni yapmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z her anda biz de i\u00e7imizde bir judenrat b\u00fcy\u00fctt\u00fck.<\/p>\n

Mazlumlar da vard\u0131r. K\u00f6t\u00fcl\u00fck g\u00f6ren ama ruhunun temizli\u011fini, masumlu\u011funu koruyanlar da var ki tarih onlar\u0131 yazmamakta \u0131srarc\u0131 olsa da bizler onlar\u0131 hep ya\u015fataca\u011f\u0131z. B\u00fcy\u00fck tezatl\u0131klar aras\u0131ndaki fark, ince \u00e7izgilerdir. \u0130yilik ve k\u00f6t\u00fcl\u00fck, zalimler ve mazlumlar gibi tezatl\u0131klar\u0131, ince \u00e7izgiler birbirinden ay\u0131r\u0131r.<\/p>\n

Bu \u00e7izgi anlam g\u00fcc\u00fcn\u00fc, ruhunun ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyabilmektir. Ki zaten k\u00f6t\u00fc insanlar bize fiziki ac\u0131lar ya\u015fatt\u0131klar\u0131 i\u00e7in de\u011fil, k\u00f6t\u00fcl\u00fckleriyle ruhumuzu karartt\u0131klar\u0131 i\u00e7in k\u00f6t\u00fcd\u00fcrler. Qasim ve Rayver k\u00f6t\u00fcd\u00fcr, \u015fahs\u0131m\u0131za bir k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri olmam\u0131\u015ft\u0131r ama judenratl\u0131lar\u0131yla tarihimizde, ger\u00e7ekli\u011fimizde, bizde, ruhumuzda b\u00f6yle bir yara b\u0131rakt\u0131klar\u0131 i\u00e7in hep kara kalacaklar.<\/p>\n

Onlar da bu soyk\u0131r\u0131m zihniyetinden k\u00f6t\u00fcl\u00fck g\u00f6rm\u00fc\u015flerdi. Ama anlam g\u00fc\u00e7lerini yitirmi\u015flerdi, \u00f6yle de bencille\u015fmi\u015flerdi. B\u00fct\u00fcn ihanetler bencillikle ba\u015fl\u0131yor gibi. Ve bu ihanetler bir y\u00fczde, b\u00f6yle bakan g\u00f6zlere sebep oluyordu. Ben, bir daha hi\u00e7bir y\u00fczde \u00f6yle bakan bir g\u00f6zle kar\u015f\u0131la\u015fmak istemiyordum. O y\u00fczdeki g\u00f6z\u00fcn ac\u0131s\u0131nda pay\u0131m olsun istemiyordum. Sonu onlar gibi bitmeyen bir \u00e7ift g\u00f6z istiyordum.<\/p>\n

Bana; hem direnen hem ya\u015fayan g\u00f6zler laz\u0131md\u0131. Hem hakikati derinden hisseden hem de ona kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etme g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6sterebilen g\u00f6zler laz\u0131md\u0131.<\/p>\n

O bir \u00e7ift g\u00f6z, \u0130mral\u0131\u2019dan bize, asla kand\u0131ramayaca\u011f\u0131m\u0131z yan\u0131m\u0131za, yani vicdan\u0131m\u0131za bak\u0131yor. O, K\u00fcrt \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesinin son \u00f6nderi Abdullah \u00d6calan’\u0131n g\u00f6zleridir. Yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131da g\u00f6rd\u00fcm. G\u00f6zlerinde halklara duydu\u011fu sevgi de vard\u0131, o halklara bunlar\u0131 ya\u015fatanlara duydu\u011fu \u00f6fke de, bunu de\u011fi\u015ftirmek gerekti\u011finin b\u00fcy\u00fck sorumluluk duygusu da. G\u00f6zlerinde umut vard\u0131. Hem ya\u015f\u0131yordu, hem yenilmiyordu.<\/p>\n

B\u00fcy\u00fck tezatl\u0131klarla b\u00fcy\u00fck kavgalara tutu\u015fmu\u015f ve bu kavgalardan \u00e7\u0131k\u0131p gelmi\u015fti. B\u00fcy\u00fck ekran\u0131n kuruldu\u011fu yerde bu kez S\u00fbr kap\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131. O meydanda hem S\u00fbr\u2019un i\u00e7indekiler hem d\u0131\u015f\u0131ndakiler, her yerden insanlar vard\u0131. Bir \u00e7ift g\u00f6z\u00fcn pe\u015finden gelmi\u015flerdi. Onun g\u00f6zleri ba\u011f\u0131rm\u0131yor ama \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yordu.<\/p>\n

Tam y\u00fcz y\u0131l sonra, \u015feyh Said’i ast\u0131klar\u0131 yerde. Y\u00fczy\u0131llar\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 bir daha ya\u015famamak i\u00e7in, y\u00fczy\u0131l\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 yap\u0131yordu. Hepimizi bar\u0131\u015fa ve demokratik toplumu \u00f6rg\u00fctlemeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yordu.<\/p>\n

\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Sakine Toprak<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

B\u00fct\u00fcn ihanetler bencillikle ba\u015fl\u0131yor gibi. Ve bu ihanetler bir y\u00fczde, b\u00f6yle bakan g\u00f6zlere sebep oluyordu. Ben, bir daha hi\u00e7bir y\u00fczde \u00f6yle bakan bir g\u00f6zle kar\u015f\u0131la\u015fmak istemiyordum. O y\u00fczdeki g\u00f6z\u00fcn ac\u0131s\u0131nda pay\u0131m olsun istemiyordum. Sonu onlar gibi bitmeyen bir \u00e7ift g\u00f6z istiyordum.\u00a0 \u0130nsan\u0131n haf\u0131zas\u0131ndan en ge\u00e7 silinen \u015fey, g\u00f6zlerdir derler. \u0130nsan\u0131 en do\u011fru yans\u0131tan da g\u00f6zleridir. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":10043,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard","override":[{"template":"1","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"top","share_float_style":"share-monocrhome","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","post_reading_time_wpm":"300","post_calculate_word_method":"str_word_count","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"1","show_post_related":"0","show_inline_post_related":"0"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0","subtitle":""},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_review":[],"enable_review":"","type":"percentage","name":"","summary":"","brand":"","sku":"","good":[],"bad":[],"score_override":"","override_value":"","rating":[],"price":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":{"post_split":[{"template":"1","tag":"h2","numbering":"asc","mode":"normal","first":"0","enable_toc":"0","toc_type":"normal"}]},"footnotes":""},"categories":[1,50],"tags":[],"class_list":["post-10026","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analiz","category-genc-kalemler"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/berru.org\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/photo_2026-02-02_10-47-57.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10026","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10026"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10026\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10044,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10026\/revisions\/10044"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10043"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10026"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10026"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/berru.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10026"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}